سیدمرتضی پسندیده

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



سید مرتضی پسندیده (۱۲۷۴-۱۳۷۵ش)، برادر بزرگتر امام خمینی، و از فعالان سیاسی حوزه علمیه قم بود. او نزد بزرگان شهر اصفهان زانوی شاگردی زد و در زادگاهش، خمین، به تدریس دروس اسلامی پرداخت. او در فعالیت‌های سیاسی قبل و بعد از انقلاب ایران شرکت داشته است.
آیت‌الله پسندیده


مشخصات

[ویرایش]

وی در سال ۱۳۱۳ ق (۱۲۷۴ ش)، در خمین به دنیا آمد. پدرش سیدمصطفی و جدش سیداحمد از علما و شخصیت‌های محترم منطقه بودند. سیداحمد، فرزند سیددین علی شاه کشمیری، در عتبات عراق تحصیل و سپس به دعوت برخی از اهالی خمین به این منطقه مهاجرت کرده بود.
سیدمصطفی در خمین به دنیا آمد و بعد از تحصیل مقدمات، در حوزه‌های اصفهان و نجف درس خواند و به زادگاهش بازگشت. مقابله او با اشرار منطقه سبب شد که در ۱۳۲۰ به دست همان اشرار کشته شود. در این زمان فرزندش سیدمرتضی ۸ ساله و فرزند دیگرش روح الله
[۱] «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
چهار ماهه بود؛ بدین سبب می‌توان گفت سیدمرتضی در دوران کودکی برادرش، سمت سرپرستی و تعلیم وی را داشته است.

فعالیت علمی

[ویرایش]

پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی در آنجا، مدت نزدیک به هشت سال در اصفهان نزد عالمانی چون محمدرضا نجفی، میرزاعلی یزدی، آقارحیم ارباب و صادق خاتون‌آبادی به تحصیل علوم دینی پرداخت.
[۲] پسندیده، سیدمرتضی، خاطرات آیت الله پسندیده، ج۱، ص۴۴، چاپ محمدجواد مرادی نیا، تهران ۱۳۷۴ ش.
[۳] پسندیده، سیدمرتضی، خاطرات آیت الله پسندیده، ج۱، ص۴۷ـ ۴۸، چاپ محمدجواد مرادی نیا، تهران ۱۳۷۴ ش.

سپس، با مراجعت به زادگاه خود، جلسات تدریسِ فقه، اصول، منطق، کلام و نحو تشکیل داد که برادرش، امام خمینی، نیز در پاره ای از آن‌ها شرکت می‌کرد.
[۴] پسندیده، سیدمرتضی، خاطرات آیت الله پسندیده، ج۱، ص۵۰، چاپ محمدجواد مرادی نیا، تهران ۱۳۷۴ ش.
[۵] خمینی، سیدحسن، «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، ج۱، ص۳۴۰، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).

آیت الله پسندیده، چنانچه خود نوشته است، در سال ۱۳۰۲ و ۱۳۰۳ش، چند ماهی در درس آیت اللّه سیدحسن مدرس در مسجد سپهسالار تهران نیز شرکت کرده است.
[۶] پسندیده، سیدمرتضی، «شهیدمدرس از زبان آیت الله پسندیده»، ج۱، ص۴، کیهان فرهنگی، سال ۴، ش ۸ (آبان ۱۳۶۶).


فعالیت سیاسی

[ویرایش]

وی در سالهای پیش از ۱۳۴۲ش، در جریان‌های سیاسی و اجتماعی شهر خمین و گاه تهران حضور داشت و پس از آن نیز، به دلیل نسبت نزدیک با امام خمینی، در معرض تهدید و تنگناهای سیاسی بود، به گونه ای که چند بار بازداشت و به شهرهای خمین، انارک و دارانِ اصفهان تبعید شد.
[۷] خمینی، سیدحسن، «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، ج۱، ص۳۴۰ـ۳۴۲، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
[۸] سعادتی، علی‌اصغر، «مبارزات سیاسی آیه الله پسندیده به روایت اسناد ساواک»، ج۱، ص۳۵۰ـ۳۵۳، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).


فعالیت اجتماعی

[ویرایش]

مهمترین اقدام وی در سالهای ۱۳۴۲ـ۱۳۵۷ش تأمین و پرداخت شهریه به طلاّب حوزه‌های علمیه از طرف امام خمینی و کمک مالی به خانواده های زندانیان و تبعیدشدگان در زمان سلطنت محمدرضا پهلوی بود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز وکالتِ امام خمینی را در امور شرعی در قم بر عهده داشت.
[۹] خمینی، سیدحسن، «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، ج۱، ص۳۴۲، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).


درگذشت

[ویرایش]

وی سرانجام در ۲۲ آبان سال ۱۳۷۵ ش (۳۰ جمادی‌الاخره ۱۴۱۷ق) در تهران درگذشت و در حرم حضرت معصومه در قم به خاک سپرده شد.

آثار

[ویرایش]

از او مجموعه خاطراتی از دوران حکومت رضاشاه و فرزندش محمدرضا پهلوی همراه با تاریخچه خاندان امام خمینی، در مصاحبه با مجله پاسدار اسلام
[۱۰] مجله پاسدار اسلام، ش۸۴-۸۶.
[۱۱] مجله پاسدار اسلام، ش۸۸-۸۹.
[۱۲] مجله پاسدار اسلام، آذر ۱۳۶۷.
[۱۳] مجله پاسدار اسلام، اردیبهشت ۱۳۶۸.
به جا مانده که صورت کامل آن در کتاب خاطرات آیت الله پسندیده به چاپ رسیده است.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) سیدمرتضی پسندیده، خاطرات آیت الله پسندیده، چاپ محمدجواد مرادی نیا، تهران ۱۳۷۴ ش.
(۲) سیدمرتضی پسندیده، «شهیدمدرس از زبان آیت الله پسندیده»، کیهان فرهنگی، سال ۴، ش ۸ (آبان ۱۳۶۶).
(۳) سیدحسن خمینی، «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
(۴) علی اصغر سعادتی، «مبارزات سیاسی آیه الله پسندیده به روایت اسناد ساواک»، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
(۵) مجله پاسدار اسلام.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
۲. پسندیده، سیدمرتضی، خاطرات آیت الله پسندیده، ج۱، ص۴۴، چاپ محمدجواد مرادی نیا، تهران ۱۳۷۴ ش.
۳. پسندیده، سیدمرتضی، خاطرات آیت الله پسندیده، ج۱، ص۴۷ـ ۴۸، چاپ محمدجواد مرادی نیا، تهران ۱۳۷۴ ش.
۴. پسندیده، سیدمرتضی، خاطرات آیت الله پسندیده، ج۱، ص۵۰، چاپ محمدجواد مرادی نیا، تهران ۱۳۷۴ ش.
۵. خمینی، سیدحسن، «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، ج۱، ص۳۴۰، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
۶. پسندیده، سیدمرتضی، «شهیدمدرس از زبان آیت الله پسندیده»، ج۱، ص۴، کیهان فرهنگی، سال ۴، ش ۸ (آبان ۱۳۶۶).
۷. خمینی، سیدحسن، «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، ج۱، ص۳۴۰ـ۳۴۲، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
۸. سعادتی، علی‌اصغر، «مبارزات سیاسی آیه الله پسندیده به روایت اسناد ساواک»، ج۱، ص۳۵۰ـ۳۵۳، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
۹. خمینی، سیدحسن، «نگاهی به زندگینامه آیه الله پسندیده»، ج۱، ص۳۴۲، حضور، ش ۱۷ (پاییز ۱۳۷۵).
۱۰. مجله پاسدار اسلام، ش۸۴-۸۶.
۱۱. مجله پاسدار اسلام، ش۸۸-۸۹.
۱۲. مجله پاسدار اسلام، آذر ۱۳۶۷.
۱۳. مجله پاسدار اسلام، اردیبهشت ۱۳۶۸.


منابع

[ویرایش]
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «پسندیده»، شماره۲۷۶۷.    






جعبه ابزار