دعاهای اسماعیل (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خداوند در قرآن کریم به مناسبتهایی دعاهای حضرت اسماعیل علیه‌السلام و سایر انبیاء را ذکر کرده است.در این مقالهآیاتمرتبط با دعاهای حضرت اسماعیل علیه‌السلام معرفی می‌شوند.


دعا در حال بیم وامید

[ویرایش]

دعا كردن اسماعيل علیه‌السلام به درگاه خدا در حال بیم و امید:
«واسمـعیل وادریس وذا الکفل کل من الصبرین• ... ویدعوننا رغبا ورهبا...؛ و اسماعیل و ادریس و ذا الکفل را (به یاد آور) که همه از صابران بودن•... و بخاطر عشق (به رحمت ) و ترس (از عذاب ) ما را می‌خواندند....»
مرجع ضمیر فاعلی «یدعوننا» می‌تواند تمام پیامبرانی باشد که در آیات پیشین از آن‌ها نام برده شده و از جمله آن‌ها اسماعیل علیه‌السلام است.
در این آیات مورد بحث اشاره به مقام شکیبائی سه نفر دیگر از پیامبران الهى کرده مى گوید: اسماعیل و ادریس و ذا الکفل را به یاد آور که همه آنها از صابران و شکیبایان بودند.

دعا برای اخلاص

[ویرایش]

اسماعيل علیه‌السلام، خواهان اخلاص خود و نسلش براى خدا:
«واذ یرفع ابرهیم القواعد من البیت واسمـعیل... • ربنا واجعلنا مسلمین لک و من ذریتنا امة مسلمة لک...؛ (و نیز بیاد آورید) هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه ( کعبه ) را بالا می‌بردند... • پروردگارا! ما را تسلیم فرمان خود قرار ده و از دودمان ما امتی که تسلیم فرمانت باشد به وجود آور....»
«مسلمین» از ریشه اسلام گرفته شده که یکی از معانی آن اخلاص است.

دعا برای تسلیم محض بودن

[ویرایش]

اطاعت و انقیاد كامل اسماعيل علیه‌السلام و امتى از نسلش در برابر خدا، از دعاهاى اسماعيل علیه‌السلام:
«واذ یرفع ابرهیم القواعد من البیت واسمـعیل... • ربنا واجعلنا مسلمین لک ومن ذریتنا امة مسلمة لک...؛(و نیز بیاد آورید) هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را بالا می‌بردند... • پروردگارا! ما را تسلیم فرمان خود قرار ده و از دودمان ما امتی که تسلیم فرمانت باشد به وجود آور....»
«مُسلِمين» از اسلام گرفته شده كه يكى از معانى آن اطاعت و انقياد است.

دعای برای پیامبری از نسلش

[ویرایش]

برانگيخته شدن پيامبرى از نسل ابراهیم و اسماعيل علیهماالسلام براى تعلیم و تربیت مردم، از دعاهاى ايشان به درگاه خداوند:
۱. «واذ یرفع ابرهیم القواعد من البیت واسمـعیل...؛ (و نیز بیاد آورید) هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را بالا می‌بردند....»
۲. «ربنا وابعث فیهم رسولا منهم یتلوا علیهم ءایـتک ویعلمهم الکتـب والحکمة ویزکیهم...؛ پروردگارا! در میان آنها پیامبری از خودشان مبعوث کن، تا آیات تو را بر آنها بخواند، و آنها را کتاب و حکمت بیاموزد و پاکیزه کند....» مقصود از «رسولا» در آیه، به دلیل روایتی از قول پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌ که آمده است: من اجابت شده دعای ابراهیم علیه‌السّلام هستم ، پیامبر اسلام است. )

دعا برای شناخت حج

[ویرایش]

اسماعيل علیه‌السلام، خواستار شناخت اماكن حج از سوى خدا:
«و اذ یرفع ابرهیم القواعد من البیت واسمـعیل... • ... وارنا مناسکنا...؛(و نیز بیاد آورید) هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را بالا می‌بردند... • ... وطرز پرستش خودت را به ما نشان ده....»
«مناسک» جمع «منسک» و طبق یک احتمال مقصود از آن، مواضع عبادات و اعمال حج است.

دعا برای تعلیم حج

[ویرایش]

اسماعيل علیه‌السلام خواستار تعلیم اعمال حج از سوى خداوند:
«واذ یرفع ابرهیم القواعد من البیت واسمـعیل... • ... وارنا مناسکنا...؛ (و نیز بیاد آورید) هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را بالا می‌بردند... • ... وطرز پرستش خودت را به ما نشان ده....»
با توجه به یک احتمال مقصود از « مناسک »، اعمال حج است.

دعا برای جلب رحمت حق

[ویرایش]

اسماعيل علیه‌السلام، خواستار رحمت از درگاه خدا:
«واذ یرفع ابرهیم القواعد من البیت واسمـعیل ربنا... • ... وتب علینا انک انت التواب الرحیم؛ (و نیز بیاد آورید) هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را بالا می‌بردند (و می‌گفتند) پروردگارا!. .. • ... و توبه ما را بپذیر، که تو تواب و رحیمی.
(همچنان که گفتیم) مراد از اسلام و بصیرت در عبادت ، غیر آن معناى شایع و متعارف از کلمه است ، همچنین مراد بجمله (و تب علینا) توبه از گناهان که معناى متداول کلمه است ، نیست . چون ابراهیم و اسماعیل دو تن از پیامبران و معصومین به عصمت خدایتعالى بودند، و گناه از ایشان سر نمیزند، تا مانند ما گنهکاران از آن توبه کنند.
توبه در لغت به معناى بازگشت است. واژه توبه وقتى به انسان نسبت داده شود، بازگشت از گناه و هنگامى كه درباره خدا گفته شود، به معناى بازگشت خدا با مغفرت و رحمت است.

دعای برای قبولی اعمال

[ویرایش]

درخواست اسماعيل علیه‌السلام از خداوند براى پذيرش عمل تجديد بناى کعبه به‌ وسيله خود و پدرش:
«واذ یرفع ابرهیم القواعد من البیت واسمـعیل ربنا تقبل منا انک انت السمیع العلیم؛ (و نیز بیاد آورید) هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایه‌های خانه (کعبه) را بالا می‌بردند (و می‌گفتند) پروردگارا! از ما بپذیر تو شنوا و دانائی.»

پانویس

[ویرایش]
 
۱. انبیاء/سوره ۲۱، آیه ۸۵.    
۲. انبیاء/سوره ۲۱، آیه ۹۰.    
۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۳، ص۴۸۲.    
۴. فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، تفسیر الصافی، ج۳، ص۳۵۱.    
۵. طبرسی،فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۱۰۶- ۱۰۷.    
۶. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۷.    
۷. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۸.    
۸. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۹۲.    
۹. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۷.    
۱۰. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۸.    
۱۱. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، ج۱، ص۴۲۷.    
۱۲. فیض کاشانی، محمدبن شاه مرتضی، تفسیر الصافی، ج۱، ص۱۹۰.    
۱۳. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۱، ص۳۹۲.    
۱۴. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۷.    
۱۵. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۹.    
۱۶. نورالثقلین، شیخ حویزی، ج۱، ص۱۳۰.    
۱۷. سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الدر المنثور، ج۶، ص۵۶۸.    
۱۸. فیض کاشانی، محمدبن شاه مرتضی، تفسیر الصافی، ج۱، ص۱۹۰.    
۱۹. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۹۳.    
۲۰. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج۱، ص۶۲.    
۲۱. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۷- ۱۲۸.    
۲۲. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۹۲.    
۲۳. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۷.    
۲۴. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۸.    
۲۵. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۴۸.    
۲۶. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۷.    
۲۷. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۸.    
۲۸. فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، تفسیر الصافی، ج۱، ص۱۹۰.    
۲۹. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۹۲.    
۳۰. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، ج ۱، ص۴۳۰.    
۳۱. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۱، ص۲۳۳.    
۳۲. بقره/سوره۲، آیه ۱۲۷.    
۳۳. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، ج۱، ص۴۲۷.    


منبع

[ویرایش]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۳، ص۳۲۷، برگرفته از مقاله «دعاهای اسماعیل علیه‌السلام».    


رده‌های این صفحه : حضرت ابراهیم | دعا | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار