تفضیل

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



برتری دادن بعضی بر بعض دیگر را تفضیل گویند و از آن به مناسبت در بابهایی نظیر زکات، جهاد، تجارت، هبه و نکاح سخن رفته و بر حسب موارد تفضیل، احکام پنجگانه تکلیفی ـ واجب، حرام، مستحب، مکروه و مباح ـ بر آن مترتّب گشته است.


موارد جواز تفضیل در تقسیم زکات

[ویرایش]

در تقسیم زکات بین مستحقان، تفضیل بعضی بر بعض دیگر جایز است. بلکه با وجود مرجّحاتی همچون فقاهت، اشتغال به تحصیل علوم دینی یا اظهار نیاز نکردن، مستحب خواهد بود؛
[۱] الدروس الشرعیة، ج۱، ص۲۴۳.
چنان‏که تفضیل نزدیکان فقیر بر سایر فقرا مستحب است.
[۲] مستند الشیعة، ج۹، ص۶۵۱.


تفضیل در تقسیم غنائم جنگی بین مجاهدان

[ویرایش]

واجب است غنائم بین مجاهدان به طور مساوی تقسیم گردد مگر سواره نظام که از نظر سهم به مقدار مشخّصی بر پیاده نظام تفضیل داده می‏شود.

کراهت تفضیل معلم بین شاگردان

[ویرایش]

مکروه است معلّم در امر آموزش و تربیت، برخی از شاگردان را بر برخی دیگر تفضیل دهد مگر آنکه در عقد اجاره شرط شده باشد.
برخی بدون شرط قائل به حرمت شده‏اند.

کراهت تفضیل اجیر بین مستأجران

[ویرایش]

مکروه است اجیر، بعضی از اجیر کنندگان (مستأجران) را بر بعضی دیگر جز به انگیزه الهی تفضیل دهد.

کراهت تفضیل بین فرزندان در دادن هدیه

[ویرایش]

تسویه بین فرزندان در دادن هدیه و مانند آن، مستحب و تفضیل برخی بر برخی دیگر مکروه است؛ بلکه اگر سبب فتنه و فساد گردد حرام خواهد بود.
البتّه تفضیل اولاد اهل علم و تقوا و غیر آن از مرجّحات بر سایر فرزندان در صورت ایمن بودن از بروز فتنه کراهت ندارد.
[۸] الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۸۶.


جواز تفضیل بین همسران در اختصاص شب‌ها

[ویرایش]

تفضیل بعضی از همسران بر بعضی دیگر در اختصاص شبهای بیشتر، جایز است.
بنابراین مردی که دو زن دارد می‏تواند از هر چهار شب، یک شب نزد یکی و سه شب نزد دیگری باشد.
زنی که به همسری مردی متأهّل در آمده اگر باکره باشد به هفت شب اوّل و اگر غیر باکره باشد به سه شب اوّل بر دیگر همسران وی تفضیل داده می‏شود.
در استحباب یا وجوب آن بر مرد اختلاف است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. الدروس الشرعیة، ج۱، ص۲۴۳.
۲. مستند الشیعة، ج۹، ص۶۵۱.
۳. المبسوط، ج۲، ص۶۹.    
۴. المبسوط، ج۲، ص۷۴.    
۵. جواهر الکلام، ج۲۲، ص۴۶۹.    
۶. کتاب السرائر، ج۲، ص۲۲۴.    
۷. جواهر الکلام، ج۲۲، ص۴۶۹.    
۸. الدروس الشرعیة، ج۲، ص۲۸۶.
۹. جواهر الکلام، ج۲۸، ص۱۹۰.    
۱۰. تحریر الوسیلة، ج۲، ص۶۱.    
۱۱. تحریر الوسیلة، ج۲، ص۳۰۴-۳۰۳.    
۱۲. جواهر الکلام، ج۳۱، ص۱۷۰-۱۷۲.    
۱۳. الحدائق الناضرة، ج۲۴، ص۶۰۴.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۲، ص۵۶۱.    


رده‌های این صفحه : اصطلاحات فقهی | جهاد | زکات | فقه | نکاح




جعبه ابزار