• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

بل اضرابیه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بل اضرابیه لفظ مفید تصحیح کلام قبل یا تأکید یا حصر کلام بعد هست.



" بل اضرابیه " که از ادات حصر و استثنا است، در سه مورد بکار می‌رود.

۱.۱ - تصحیح ما قبل

گاهی " بل " در کلام می آید تا دلالت نماید که " مضرب عنه " اسم قبل از بل مقصود نبوده بلکه از روی غفلت یا اشتباه آورده شده است؛ برای مثال، شخص به جای این که بگوید:" جائنی زید "، از روی غفلت یا سبق لسان می‌گوید:" جائنی عمرو "، سپس با کلمه " بل " آن را تصحیح کرده و می گوید:" بل زید "؛ این قسم، مفید حصر نیست.

۱.۲ - تاکید

گاهی " بل " در کلام به منظور تأکید می آید؛ به این بیان که آوردن " مضرب عنه " به منظور مقدمه چینی برای آوردن "مضرب الیه " است، مانند:" محمد نبی بل رسول "؛ این قسم از " بل " هم مفید حصر نیست.

۱.۳ - ابطال ما قبل

گاهی " بل " برای ردع و ابطال کلمه یا جمله قبل از خود، به کار می رود، مثل آیه :"أَمْ يَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ بَلْ جَاءهُم بِالْحَقِّ" این قسم، مفید حصر است.


۱. مومنون/سوره۲۳، آیه۷۰.    
۲. آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین، کفایة الاصول، ص۲۱۱.    
۳. مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج۱، ص۱۲۸-۱۲۹.    
۴. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، ج۲، ص۷۷-۷۸.    
۵. سبحانی، جعفر، الموجز فی اصول الفقه، ص۱۷۴.    



فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۲۷۵، برگرفته از مقاله «بل اضرابیه».    






جعبه ابزار