کتاب المطول للتفتازانی و بهامشه حاشیة السید میرشریف (کتاب)ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



«کتاب المطول للتفتازانی و بهامشه حاشیة السید میرشریف»، حاشیه‌ای است که توسط سید میر شریف جرجانی، بر کتاب مزبور نوشته شده است.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

«کتاب المطول للتفتازانی و بهامشه حاشیة السید میرشریف»، مجموعه‌ای است مشتمل بر کتاب مطول جناب تفتازانی( متوفی ۷۹۲ ق) و حاشیه‌ای که توسط سید میر شریف جرجانی (متوفی ۸۱۶ ق)، بر کتاب مزبور نوشته شده است. این مجموعه، به زبان عربی است.

اقدام تفتازانی

[ویرایش]

تفتازانی که در تفسیر، منطق، فلسفه، کلام، اصول، فقه و لغت متبحر بود، از دانشمندانی است که بر کتاب «تلخیص المفتاح» خطیب قزوینی شرح نوشته است. خطیب قزوینی، از کتاب «مفتاح العلوم» سکاکی (متوفی ۴۲۶ ق) که شامل ۳ بخش است، تلخیصی تهیه کرده و سپس فهمیده که این ملخص، وافی به مقصود نیست و بسیار مختصر است، لذا بر آن شده که تلخیص را توضیح دهد، این بوده که خود خطیب قزوینی کتاب «الإیضاح» را نوشت. [۱]

کتاب «مطول» شرحی بر «تلخیص المفتاح»

[ویرایش]

در واقع، کتاب «مطول» شرح «تلخیص المفتاح» خطیب قزوینی است که آن نیز ویراسته بخش سوم کتاب «مفتاح العلوم» سکاکی است؛ به عبارت دیگر، کتاب «مطول» نتیجه و ثمره نهالی است که سکاکی آن را غرس کرده و خطیب قزوینی آن نهال را آبیاری کرده و سرانجام آن نهال، به دست تفتازانی میوه داده است. [۲]

آثار کتاب «مطول»

[ویرایش]

تفتازانی با این اثر خود، در باب مسائل بلاغی، اثراتی در محیط فارسی و عربی روزگاران قرن هشتم هجری و قرون بعد گذاشته است. یکی از معاصران وی، علی بن محمد بن علی، مشهور به سید میر شریف جرجانی است که در آغاز، دوست‌دار تفتازانی بوده و بر کتاب «مطول» او، حاشیه نوشته، ولی بعدها در دربار تیمور، میان آن دو مناقشه و مناظره‌ای درگرفته و به خصومت منتهی شده و تیمور هم جانب سید میر شریف را گرفته است. [۳]

انتقادات سید میر شریف

[ویرایش]

در این حاشیه، سید میر شریف بر گفتار تفتازانی، انتقاداتی وارد کرده است و البته این انتقادات، چندان ارزشی ندارد؛ زیرا جنبه حکمی او بر ذوق عربیتش رجحان دارد و سید شریف توانسته است در این حاشیه، برخی از مفاهیم و مقاصد تفتازانی، همچون اقسام وضع و انواع دلالات و اقسام استعارات را به‌خوبی بیان کند. [۴]

وضعیت کتاب

[ویرایش]

در این اثر، متن اصلی در وسط نوشته شده و حواشی، پیرامون آن جای گرفته است.

فهرست مطالب در انتهای کتاب آمده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. «بحثی درباره کتاب مطول سعدالدین تفتازانی و تأثیر آن در کتب بلاغی»، علوی مقدم، سید محمد، پایگاه مجلات تخصصی نور، نشریه: علوم قرآن و حدیث «مشکوة»، تابستان ۱۳۶۳، شماره ۵، ص۴۰.
۲. «بحثی درباره کتاب مطول سعدالدین تفتازانی و تأثیر آن در کتب بلاغی»، علوی مقدم، سید محمد، پایگاه مجلات تخصصی نور، نشریه: علوم قرآن و حدیث «مشکوة»، تابستان ۱۳۶۳، شماره ۵، ص۴۰.
۳. «بحثی درباره کتاب مطول سعدالدین تفتازانی و تأثیر آن در کتب بلاغی»، علوی مقدم، سید محمد، پایگاه مجلات تخصصی نور، نشریه: علوم قرآن و حدیث «مشکوة»، تابستان ۱۳۶۳، شماره ۵، ص۵۴.
۴. «بحثی درباره کتاب مطول سعدالدین تفتازانی و تأثیر آن در کتب بلاغی»، علوی مقدم، سید محمد، پایگاه مجلات تخصصی نور، نشریه: علوم قرآن و حدیث «مشکوة»، تابستان ۱۳۶۳، شماره ۵، ص۵۴.


منبع

[ویرایش]

نرم‌افزار ادبيات عرب، مرکز تحقيقات کامپيوتری علوم اسلامی.



جعبه‌ابزار