چشمذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



چشم از اعضای بدن است که دارای قوه بینایی بوده , از آن در بابهاى طهارت، صلات، صوم، حج، اطعمه و اشربه، قصاص و دیات سخن رفته است.


شستن چشم در وضو

[ویرایش]

شستن داخل چشم در وضو واجب نیست. [۱]
باز بودن چشم هنگام شستن صورت در وضو مستحب است. [۲]

بستن چشمهای میت

[ویرایش]

بستن چشمهاى میت پس از مرگ، مستحب [۳] و قرار دادن کافور در چشم او [۴] مکروه است.

چشم در نماز

[ویرایش]

کسى که خوابیده نماز مى‌خواند و نیز کسى که از به جا آوردن رکوع و سجود ناتوان است بنابر مشهور باید با سر اشاره کند و با عدم امکان اشاره با سر، با بستن و باز کردن چشم، رکوع و سجود را به جا مى‌آورد؛ بدین صورت که به قصد رکوع یا سجود، چشمهاى خود را مى‌بندد و به قصد بلند شدن از آن، آنها را باز مى‌کند. [۵] [۶]
گروهى گفته‌اند: هنگام سجده، فشار بیشترى بر پلک‌های خود بیاورد. [۷] [۸] بنابر تصریح برخى، در صورت عدم امکان اشاره با هر دو چشم با یکى اشاره مى‌کند. [۹]

← کراهت بستن چشم در نماز


بستن چشم در حال نماز کراهت دارد. [۱۰]
البته برخى، بستن چشم در حال رکوع را افضل دانسته و برخى دیگر، قائل به تخییر بین بستن و باز گذاشتن شده‌اند؛ لیکن نظر مشهور استحباب نگاه کردن به میان دو پا هنگام رکوع است. [۱۱] التفات به راست و چپ با چشم در نماز مکروه است. [۱۲]

دارو و سرمه برای چشم در حال روزه

[ویرایش]

دارو ریختن در چشم و نیز سرمه کشیدن آن در صورتى که مزه یا بوی آن به حلق برسد در حال روزه مکروه است. [۱۳]

حیوان یک چشم برای قربانی

[ویرایش]

قربانی در حج باید تام باشد و قربانى ناقص، مانند حیوان یک چشم کفایت نمى‌کند. [۱۴]

خوردن چشم حیوان

[ویرایش]

بنابر قول منسوب به مشهور، خوردن حدقه (سیاهى) چشم حیوان حلال گوشت حرام است. برخى، آن را مکروه مى‌دانند. [۱۵] [۱۶]

قصاص چشم

[ویرایش]

اگر کسى به عمد، چشم دیگرى را از بین ببرد، مجنی علیه حق قصاص دارد و مى‌تواند چشم جانی را از بین ببرد، هرچند جانى بیش از یک چشم نداشته باشد و با قصاص آن کور گردد. [۱۷]
اگر فردى که هر دو چشمش سالم است، چشم سالم شخصى را- که یک چشمش به آفتى از جانب خدا یا مادرزاد کور است- از بین ببرد، مجنى‌علیه مى‌تواند یک چشم جانى را از بین ببرد؛ لیکن در اینکه استحقاق نصف دیه را نیز دارد یا نه، اختلاف است.
بر قول اول ادعاى اجماع شده است. اما اگر نابینایىِ یک چشم او بر اثر جنایت جانى دیگرى باشد، وى جز قصاص یک چشم جانى حق دیگرى ندارد. [۱۸] [۱۹]
اگر کسى چشم نابیناى دیگرى را از بین ببرد، چشم سالم وى در مقابل آن قصاص نمى‌شود، لیکن دیه آن را باید بپردازد. [۲۰]
اگر جانى چشم کسى را با دستش در آورد، مجنى علیه حق مقابله به مثل دارد. [۲۱]

دیه چشم

[ویرایش]

دیه دو چشم، دیه کامل و دیه یک چشم نصف آن است. [۲۲] اگر کسى، چشم سالم دیگرى را- که چشم دیگرش مادرزاد یا به آفتى، همچون صاعقه نابینا است- از بین ببرد، دیه کامل بر عهده‌اش مى‌آید؛ لیکن اگر منشأ نابینایى چشم دیگر مجنی علیه، جنایت فردى دیگر یا- بنابر تصریح برخى- قصاص باشد، بنابر قول مشهور تنها نصف دیه بر عهدۀ جانى مى‌آید. برخى در این صورت نیز قائل به ثبوت دیه کامل شده‌اند. [۲۳]

← دیه از بین بردن چشم نابینا


دیه از بین بردن چشم نابینا بنابر مشهور یک سوم دیه چشم سالم است. [۲۴]
دیه از بین بردن چشم حیوان متعلق به دیگرى به قول برخى قدما، یک چهارم [۲۵] و به قول برخى دیگر نصف قیمت آن در یک چشم و تمام قیمت آن در هر دو چشم است؛ [۲۶] لیکن نظر مشهور، ثبوت ارش است. [۲۷] [۲۸]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. العروة الوثقىٰ ج ۱، ص ۳۵۵.
۲. العروة الوثقىٰ ج ۱، ص ۳۵۲.
۳. جواهر الکلام ج ۴، ص ۲۳.    
۴. جواهر الکلام ج ۴، ص ۲۴۷.    
۵. الحدائق الناضرة ج۸، ص ۷۹- ۸۰.    
۶. ریاض المسائل ج ۳، ص ۳۷۶.    
۷. العروة الوثقىٰ ج ۲، ص ۴۸۱- ۴۸۲.
۸. مستمسک العروة ج ۶، ص ۱۲۴.
۹. کتاب الصلاة (شیخ انصارى) ج ۱، ص ۲۵۱- ۲۵۲
۱۰. جواهر الکلام ج ۱۱، ص ۹۲.    
۱۱. بحار الانوار ج ۸۴، ص ۱۹۰- ۱۹۱.
۱۲. العروة الوثقیٰ ج۳، ص ۳۶    
۱۳. العروة الوثقیٰ ج۳، ص ۵۸۸.    
۱۴. جواهرالکلام ج ۱۹، ص ۱۳۹.    
۱۵. جواهرالکلام ج ۳۶، ص ۳۴۸- ۳۴۹.    
۱۶. مختلف الشیعة ج ۸، ص ۳۱۳- ۳۱۵.    
۱۷. جواهر الکلام ج ۴۲، ص ۳۶۷.    
۱۸. جواهر الکلام ج ۴۲، ص ۳۶۸ - ۳۶۹.    
۱۹. مبانی تکملة المنهاج ج ۲، ص ۱۶۳.    
۲۰. جواهر الکلام ج ۴۲، ص ۳۷۱.    
۲۱. جواهر الکلام ج ۴۲، ص ۳۶۱.    
۲۲. جواهر الکلام ج ۴۳، ص ۱۸۱.    
۲۳. مبانی تکملة المنهاج ج۲، ص ۲۷۵.    
۲۴. جواهر الکلام ج۴۳، ص ۱۸۵- ۱۸۶.    
۲۵. النهایة، ص ۷۸۱.    
۲۶. الخلاف ج ۳، ص ۳۹۷    
۲۷. جواهر الکلام ج ۳۷، ص ۱۱۳- ۱۱۴.    
۲۸. جواهر الکلام ج ۴۳، ص ۳۹۱.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج‌۳، ص۱۷۸.    








رده‌های این صفحه : طهارت | صلاة | صوم | حج | اطعمه و اشربه | قصاص | دیات




جعبه‌ابزار