وقار

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



وقار و سکینه، در بسیاری از روایات اهل بیت (علیهم‌السّلام) با هم استعمال شده است؛ گر چه معنای این دو کلمه مترادف با همدیگر است اما فرقی که دانشمندان علم لغت بین این دو کلمه گذاشته‌اند عبارت از این است که وقار در آرامش بدنی استعمال می‌شود و سکینه، آرامش و سکون قلبی را می‌گویند.


فرق سکینه و وقار

[ویرایش]

کلمه وقار و سکینه در لغت عرب به معنای آرامش و سکون می‌باشد، اما استعمال کلمه وقار در آرامش بدنی و ظاهری است به خلاف سکینه که در آرامش درونی و قلبی به کار برده می‌شود.

معنای وقار

[ویرایش]

در لسان العرب در معنای وقر می‌گوید: الوَقْرُ: ثِقَلٌ فی الاُذن، بالفتح، و قیل: هو اَن یذهب السمع کله، و الثِّقَلُ اَخَفُّ من ذلک. وقر به معنای چیز سنگین در گوش است و گفته شده از بین رفتن کامل شنوایی را می‌گویند اما ثقل در جایی به کار می‌رود که مقداری از شنوایی باقی باشد. و اگر به کسره خوانده شود به معنای حمل کردن شیء سنگین بر روی دوش یا سر استعمال شده است؛ جاء یحمل وِقْرَه یعنی با باری که به دوش یا سر گذاشته بود آمد. بنابراین کلمه وقار نیز که به معنای آرامش به کار می‌رود از این جهت است که گویا ثقل و سنگینی که بر او است سبب شده است که او ساکن و آرام باشد. و همجنین در لسان العرب آمده است: الوَقار: الحلم و الرَّزَانة وقار به معنای بردباری و متانت است؛ که این معنا نیز از آثار بار سنگین است که بیان کردیم.

معنای سکینه

[ویرایش]

در کتاب التحقیق فی کلمات القرآن الکریم چنین آمده است:
سکون به معنای استقرار و ثبوت در قبال حرکت است و این کلمه به استقرار مادی و روحی هر دو اطلاق می‌شود و استقرار درونی را طمانینه می‌گویند که به معنای برطرف شدن اضطراب و تشویش است.
و همچنین در معنای سکینه، مؤلف کتاب التحقیق گفته است: سکینه بر وزن فعیله از سکون گرفته شده، و مراد از آن چیزی است که در آن ثبات و استقرار باشد، و مراد از سکینه در قرآن، نازل شدن رایحه‌ای از جانب خداوند است که سبب آرامش و سکونتی می‌شود که اضطراب و تشویش را به کلی از نفس می‌زداید.

استعمال وقار و سکینه در قرآن

[ویرایش]

کلمه وقار در قرآن یک مورد و مشتقات آن "شصت" مورد استعمال شده است و ماده سکن و مشتقات آن، شصت و پنج مورد است که البته برخی موارد آن با بحث ما ارتباطی ندارد، اما کلماتی چون "سکینة" ، "سکینته" و "السکینة" ، به معنای آرامش درونی انسان است.
البته معنایی که دانشمندان علم لغت برای سکینه و وقار کرده‌اند بر گرفته از قراینی است که در این آیات موجود است: به عنوان نمونه در آیه ۴ سوره فتح می‌فرماید: «هُوَ الَّذی اَنْزَلَ السَّکینَةَ فی‌ قُلُوبِ الْمُؤْمِنینَ لِیَزْدادُوا ایماناً مَعَ ایمانِهِمْ؛ اوست که فرو فرستاد آرامش را در دل‌های مؤمنان تا بیفزایند ایمانی را با ایمانشان‌ که به قرینه "قلوب"، مراد از سکینه، آرامش دل است.» و در آیه ۱۳ سوره نوح می‌فرماید: «ما لَکُمْ لا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقاراً؛ چرا شما مردم خدای را به عظمت و وقار باور ندارید؟ "که مفسران وقار را به معنی سنگینی و عظمت معنا کرده‌اند.»
‌در بسیاری از روایات کلمه وقار و سکینه به صورت مترادف و با هم استعمال شده‌اند و در بعضی از روایات معنای خاصی از سکینه، مانند ایمان مد نظر بوده است.
برای اطلاع از این روایات، در نرم افزار جامع الاحادیث واژه‌های "السکینة" و "الوقار" را به صورت ترکیبی جستجو نمایید.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب‌، ج۵، ص۲۸۹، دار صادر، لبنان، ۱۴۱۴ ق. ۲.    
۲. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب‌، ج۵، ص۲۸۹، دار صادر، لبنان، ۱۴۱۴ ق.    
۳. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۵‌، ص۱۶۳، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ‌تهران، ۱۳۶۰ ش.    
۴. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۵‌، ص۱۶۵، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ‌ تهران، ۱۳۶۰ ش. ‌    
۵. انعام/سوره۶، آیه۲۵.    
۶. اسراء/سوره۱۷، آیه۴۶.    
۷. کهف/سوره۱۸، آیه۵۷.    
۸. لقمان/سوره۳۱، آیه۷.    
۹. فصلت/سوره۴۱، آیه۵.    
۱۰. فصلت/سوره۴۱، آیه۴۴.    
۱۱. فتح/سوره۴۸، آیه۹.    
۱۲. ذاریات/سوره۵۱، آیه۲.    
۱۳. نوح/سوره۷۱، آیه۱۳.    
۱۴. بقرة/سوره۲، آیه۲۴۸.    
۱۵. توبة/سوره۹، آیه۲۶.    
۱۶. توبه/سوره۹، آیه۴۰.    
۱۷. فتح/سوره۴۸، آیه۲۶.    
۱۸. فتح/سوره۴۸، آیه۴.    
۱۹. فتح/سوره۴۸، آیه۱۸.    
۲۰. فتح/سوره۴۸، آیه۴.    
۲۱. نوح/سوره۷۱، آیه۱۳.    
۲۲. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۱۵، ح۱، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۵ ش.    


منبع

[ویرایش]

سایت اسلام کوئسیت، برگرفته از مقاله «سکینه و وقار»، تاریخ بازیابی ۹۶/۵/۲۸.    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی




جعبه ابزار