وضع الفاظ

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



وضع الفاظ، نوع رابطه و چگونگی دلالت لفظ بر معنا است.


معنای لغوی و اصطلاحی

[ویرایش]

وضع، در لغت به معنای گذاشتن و نهادن است، و در اصطلاح نیز همین معنا مورد نظر می‌باشد؛ یعنی گذاشتن و قرار دادن برای معنا.

رابطه بین لفظ و معنا

[ویرایش]

درباره نوع رابطه بین لفظ و معنا دو دیدگاه وجود دارد:
۱. ذاتی بودن؛ به این معنا که دلالت لفظ بر معنا، ذاتی است، وبی آن که نیازی به وضع باشد، بر آن معنا دلالت می‌کند.
۲. غیر ذاتی بودن؛ به این معنا که بر اثر وضع واضع یا کثرت استعمال، لفظ با معنای خاصی، پیوند می‌خورد.

نظرات چگونگی دلالت لفظ بر معنا

[ویرایش]

طبق این مبنا، درباره چگونگی دلالت لفظ بر معنا چند نظریه وجود دارد:
ا) نظریه اختصاص؛ مرحوم آخوند معتقد است رابطه‌ای ویژه میان لفظ و معنا وجود دارد که یا از راه وضع تعیینی (تخصیصی) و یا از راه وضع تعینی (تخصصی) به وجود می‌آید؛
ب) نظریه انس ذهنی؛ یعنی بر اثر وضع، نوعی سازگاری میان لفظ و معنا پدید می‌آید که با شنیدن لفظ، معنای آن به ذهن می‌آید، به اندازه‌ای که حسن و قبح معانی به الفاظ نیز سرایت می‌کند.
ج) نظریه التزام و تعهد؛ یعنی واضع می‌پذیرد که هرگاه بخواهد معنایی را در ذهن شنونده بیافریند یا از ذهنش بگذراند، از لفظ خاصی استفاده کند.
د. نظریه اعتبار؛ یعنی واضع، هنگام اراده یک معنا، از یک لفظ بهره بگیرد.

تفاوت میان مقام وضع و مقام استعمال

[ویرایش]

میان مقام وضع و مقام استعمال تفاوت وجود دارد؛ به این بیان که برای وضع، واضع هر کدام از لفظ و معنا را جداگانه لحاظ می‌کند و لفظ را نشانه معنا قرار می‌دهد، ولی در مقام استعمال، لفظ جنبه مرآتیت برای معنا دارد و گویی در معنا فانی می‌شود.
[۲] کفایة الاصول، آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، ص۲۴.
[۴] سیری کامل در اصول فقه،فاضل لنکرانی، محمد، ج۲، ص (۳۹۰-۳۸۸).
[۶] علم اصول الفقه فی ثوبه الجدید، مغنیه، محمد جواد، ص۲۳.
[۷] فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، ولایی، عیسی، ص۳۷۴.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. محاضرات فی اصول الفقه، خویی، ابوالقاسم، ج۱، ص۳۲.    
۲. کفایة الاصول، آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، ص۲۴.
۳. انوار الاصول، مکارم شیرازی، ناصر، ج۱، ص (۳۴-۳۳).    
۴. سیری کامل در اصول فقه،فاضل لنکرانی، محمد، ج۲، ص (۳۹۰-۳۸۸).
۵. اجود التقریرات، نائینی، محمد حسین، ج۱، ص۲۶.    
۶. علم اصول الفقه فی ثوبه الجدید، مغنیه، محمد جواد، ص۲۳.
۷. فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، ولایی، عیسی، ص۳۷۴.
۸. اصول الفقه، مظفر، محمد رضا، ج۱، ص۲۰.    
۹. نهایة الافکار، عراقی، ضیاء الدین، ج۱، ص۲۵.    
۱۰. الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة، اصفهانی، محمد حسین، ص۱۴.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۷۹۹، برگرفته از مقاله «وضع الفاظ».    



جعبه‌ابزار