وجوب ضمنی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



وجوب اجزای واجب مرکب را وجوب ضمنی گویند. این بحث در اصول فقه کاربرد دارد.


تعریف

[ویرایش]

وجوب ضمنی، وجوبی است که عقل آن را از تعلق وجوب به واجب دارای اجزا از طریق انحلال امر متعلق به کل به تعداد اجزای آن به دست می‌آورد، به طوری که هر جزئی، بعضی از مأمور به می‌باشد؛ بنابراین، وجوب ضمنی و وجوب غیر ضمنی (استقلالی) یک وجود داشته و مغایرت آن‌ها اعتباری است؛ برای مثال، شارع یک وجوب نفسی را متوجه نماز می‌کند که بر فرض دارای ده جزء است، و عقل این وجوب را تجزیه می‌کند و به هر جزء یک وجوب تعلق می‌گیرد؛ وجوبی که به هر یک از اجزا تعلق می‌گیرد، وجوب ضمنی نام دارد و چون اَجزا در ضمن کل مورد توجه اجمالی قرار دارد، وجوب آن‌ها نیز مورد توجه و اراده اجمالی قرار گرفته است.

نکته اول

[ویرایش]

وجوب تبعی و وجوب غیری، وجوبی جدای از وجوب اصلی و وجوب نفسی دارند، اما وجوب ضمنی، وجوبی جدا از وجوب استقلالی ندارد.
وجوب غیری را می‌توان مورد توجه استقلالی قرار داد، اما وجوب تبعی، مورد توجه استقلالی قرار نمی‌گیرد، و در مورد اجزا حتی اگر به آن‌ها توجه استقلالی شود وجوب آن‌ها ضمنی است.

نکته دوم

[ویرایش]

در بعضی از کتاب‌ها، درباره کاربرد وجوب ضمنی، تبعی و غیری دقت نشده است؛ اگر مقدمه واجب را دارای وجوب شرعی ندانیم، وجوب غیری و وجوب ضمنی با هم تفاوتی نخواهند داشت.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، ج ۱، ص ۳۵۵-۳۵۴.    
۲. طباطبایی قمی، تقی، آراؤنا فی اصول الفقه، ج ۱، ص ۱۳۲.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۸۸۳، برگرفته از مقاله «وجوب ضمنی».    

رده‌های این صفحه : وجوب




جعبه ابزار