نکوهش تکدی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تکدی در اسلام نکوهش شده ودر بعضی موارد حرام شمرده شده است.


نکوهش تکدی در اسلام

[ویرایش]

برپایه اصلِ عزت نفس و پرهیز از آشکار کردن فقر که در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است، در آیه ۲۷۳ بقره آن دسته از فقیرانی که با وجود فقر شدید خویشتنداری و از تکدی پرهیز می‌کنند، ستوده شده‌اند:«لِلفُقَراءِ الَّذینَ اُحصِروا فی سَبیلِ اللّهِ لایستَطیعونَ ضَربًا فِی الاَرضِ یحسَبُهُمُ الجاهِلُ اَغنِیاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعرِفُهُم بِسِیمهُم لایسَلونَ النّاسَ اِلحافًا». این آیه درباره « اصحاب صفّه » نازل شد که زیر سایبانی در مسجد پیامبر سکونت داشتند ؛ ولی با وجود احتیاج، هیچ گاه دست نیاز به سوی کسی دراز نکردند.
[۳] الدرالمنثور، ج ۱، ص ۳۵۷.
[۴] نورالثقلین، ج ۱، ص ۲۸۹.
برخی گفته‌اند: از جمله «لایسَلونَ النّاسَ اِلحافًا» برمی‌آید که آنان بدون اصرار از دیگران درخواست کمک می‌کردند ؛ ولی بیش‌تر مفسران استفاده چنین مفهومی را از آیه نپذیرفته و گفته‌اند که قید «اِلحافًا» برای مذمت روش متداول تکدی و دور بودن اصحاب صفه از این روش است. تعبیر «یحسَبُهُمُ الجاهِلُ اَغنِیاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ» در آیه نیز مؤید این دیدگاه است که آنان بی اصرار نیز به تکدی مبادرت نمی‌کرده‌اند.
[۱۱] جامع البیان، ج ۳، ص ۱۳۶.

بر پایه روایات، خداوند از آن رو حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) را به دوستی خود برگزید که وی از هیچ‌کس چیزی نخواست
[۱۵] نورالثقلین، ج ۱، ص ۵۵۴.
[۱۶] کنزالدقایق، ج ۲، ص ۶۳۴.
[۱۷] بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۱۵۰.
و حضرت موسی (علیه‌السلام) نیز به استناد آیه ۲۴ قصص در حال شدت احتیاج، دست نیاز به سوی خداوند دراز کرد نه مردم
[۱۹] نهج البلاغه، خطبه ۱۶۰.
[۲۰] نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۲۱.
:«رَبِّ اِنّی لِما اَنزَلتَ اِلَیَّ مِن خَیر فَقیر».
در احادیث نیز عزت نفس و پرهیز از تکدی ستوده شده و درخواست حاجت از دیگران جز در موارد ضرورت بشدت نکوهیده شده است. بر اساس برخی روایات پیامبر اکرم بیعت گروهی از مسلمانان را با این شرط پذیرفت که از دیگران چیزی درخواست نکنند.
[۲۷] المعجم الکبیر، ج ۱۸، ص ۴۰.

در روایات دیگر، تکدی سبب ضعیف شدن زبان، از میان رفتن شجاعت و حریت و آزادگی انسان ، باز شدن ۷۰ باب فقر و طولانی شدن محاسبه اخروی شمرده شده است؛ همچنین آیات و احادیثی که عزت را از آنِ خدا و رسول و مؤمنان دانسته و ذلت مؤمن را نکوهش کرده ، مانند آیه ۸ منافقون به گونه‌ای ضمنی، تکدی را ناپسند شمرده‌اند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. بقره/سوره۲، آیه۲۷۳.    
۲. الکشاف، ج ۱، ص ۳۱۸.    
۳. الدرالمنثور، ج ۱، ص ۳۵۷.
۴. نورالثقلین، ج ۱، ص ۲۸۹.
۵. کنزالدقائق، ج ۱، ص ۶۶۱.    
۶. تفسیر قرطبی، ج ۳، ص ۳۴۲ - ۳۴۳.    
۷. المیزان، ج ۲، ص ۴۰۰.    
۸. مجمع البیان، ج ۲، ص ۲۰۳.    
۹. تفسیر قرطبی، ج ۳، ص ۳۴۳.    
۱۰. المیزان، ج ۲، ص ۳۹۹.    
۱۱. جامع البیان، ج ۳، ص ۱۳۶.
۱۲. مجمع البیان، ج ۲، ص ۲۰۳.    
۱۳. احکام القرآن، ج ۱، ص ۵۶۱.    
۱۴. نساء/سوره۴، آیه۱۲۵.    
۱۵. نورالثقلین، ج ۱، ص ۵۵۴.
۱۶. کنزالدقایق، ج ۲، ص ۶۳۴.
۱۷. بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۱۵۰.
۱۸. قصص/سوره۲۸، آیه۲۴.    
۱۹. نهج البلاغه، خطبه ۱۶۰.
۲۰. نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۲۱.
۲۱. بحارالانوار، ج ۱۳، ص ۵۰.    
۲۲. الکافی، ج ۴، ص ۱۲.    
۲۳. من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۶۸.    
۲۴. وسائل الشیعه، ج ۱۷، ص ۳۲.    
۲۵. وسائل الشیعه، ج ۹، ص ۴۴۳.    
۲۶. عدة الداعی، ص ۹۰.    
۲۷. المعجم الکبیر، ج ۱۸، ص ۴۰.
۲۸. عیون الحکم والمواعظ، ص ۲۰.    
۲۹. میزان الحکمه، ج ۲، ص ۱۲۲۲.    
۳۰. وسائل الشیعه، ج ۹، ص ۴۳۸.    
۳۱. مستدرک الوسائل، ج ۷، ص ۲۲۱.    
۳۲. عدة الداعی، ص ۹۱.    
۳۳. من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۳۷۵.    
۳۴. وسائل الشیعه، ج ۹، ص ۴۴۱.    
۳۵. بحارالانوار، ج ۷۴، ص ۶۰ - ۶۱.    
۳۶. الکافی، ج ۵، ص ۶۳.    
۳۷. وسائل الشیعه، ج ۱۶، ص ۱۵۷.    
۳۸. الفصول المهمه، ج ۲، ص ۲۲۹.    
۳۹. منافقون/سوره۶۳، آیه۸.    


منبع

[ویرایش]

مرکز دائرة المعارف قرآن کریم، برگرفته از مقاله « تکدی ».    



جعبه ابزار