نماز لیلة الدفنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



نماز لیلة الدفن، از نمازهای مستحبی است. این نماز را، که نماز هدیه و نماز وحشت نیز نامیده می‌شود، برای میت در شب اول قبر (از اول شب تا صبح) می‌خوانند و بهترین وقت آن بعداز نماز عشا است.


نماز امام صادق[ویرایش]

امام صادق (علیه‌السّلام) هر شب برای فرزندش و در هر روز برای پدر و مادر خود دو رکعت نماز می‌گزارد، در رکعت اول سوره قدر و در رکعت دوم سوره کوثر می‌خواندند. [۱]

نام‌های دیگر[ویرایش]

نام‌های این نماز، نماز هدیه (صلاة الهدیه) [۲] و نماز شب دفن (صلاة لیلةالدفن) [۳] و نماز وحشت (صلاةالوحشة) است. [۴] به این سبب نماز وحشت نامیده شده که فردی که از دنیا رفته هنوز با عالم قبر آشنایی و انس ندارد و در خود احساس‌ ترس و وحشت دارد و این نماز با فضل الهی وحشت را از او دور می‌کند. پس در واقع نماز رفع وحشت است نه نماز وحشت. [۵]

کیفیت نماز[ویرایش]

بنابر منابع فقهی، نماز وحشت را به یکی از دو صورت ذیل می‌توان خواند:
در رکعت اول بعد از حمد، یک مرتبه آیة الکرسی از دیدگاه امام خمینی (ره) احتیاط آن است‌که آیة‌الکرسی تا «هم فیها خالدون» خوانده شود [۶] ولی از دیدگاه آیت‌الله گلپایگانی تا «و هو العلی العظیم» کفایت می‌کند. [۷] و در رکعت دوم بعد از حمد، ده مرتبه سوره قدر بخواند، و بعداز سلام نماز بگوید: «اللهم صل علی محمد و آل محمد و ابعث ثوابها الی قبر فلان». [۸] (به جای فلان بن فلان، نام میت و پدرش را ببرد) [۹]. برادر و خواهر! نماز وحشت هدیه‌ای است از شما به کسی که از دنیا رفته است، این نماز را برای آشنایان بخوانید تا دیگرا ن هم برای شما بخوانند.

احکام نماز[ویرایش]

اگر شخص، نماز وحشت را به هر دو کیفیت بخواند، بهتر است. [۱۰]
• نماز وحشت را در هر موقع از شب اول قبر (از اول شب تا صبح) می‌شود خواند، ولی بهتر است در اول شب بعداز نماز عشا خوانده شود. [۱۱]
• اگر بخواهند میت را به شهر دوری ببرند، یا به جهت دیگر دفن او تاخیر بیفتد، باید نماز وحشت را تا شب اول قبر او تاخیر بیندازند. [۱۲]
• جایز است یک نفر چند مرتبه این نماز را به قصد اهداء ثواب به جا آورد. [۱۳]
• خواندن یک نماز برای یک میت کفایت می‌کند و خواندن نماز وحشت از چهل نفر بهتر است نه به قصد ورود. [۱۴]
• هر‌گاه شخص نماز وحشت را سهواً به غیر کیفیتی که ذکر شد به جا آورد باید اعاده کند؛ اگر چه یک آیه از سوره قدر یا یک آیه از آیةالکرسی را نسیاناً ترک کرده باشد. [۱۵]
• اجیر کردن و اجرت گرفتن برای خواندن نماز وحشت جایز است و احتیاط آن است که به عنوان بخشش و احسان به نمازگزار بذل نمایند و او هم نمازش را بدون در نظر گرفتن وجه مالی بخواند. [۱۶]

ثواب خواندن این نماز[ویرایش]

سید بن طاوس از حضرت رسول (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله) روایت کرده که فرمود: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: لَا یأْتِی عَلَی الْمَیتِ سَاعَةٌ أَشَدُّ مِنْ أَوَّلِ لَیلَةٍ فَارْحَمُوا مَوْتَاکُمْ بِالصَّدَقَةِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَلْیصَلِّ أَحَدُکُمْ رَکْعَتَینِ یقْرَأُ فِی الْأُولَی بِفَاتِحَةِ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مَرَّتَینِ وَ فِی الثَّانِیةِ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ أَلْهَاکُمُ التَّکَاثُرُ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ یسَلِّمُ وَ یقُولُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ ابْعَثْ ثَوَابَهَا إِلَی قَبْرِ ذَلِکَ الْمَیتِ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ فَیبْعَثُ اللَّهُ مِنْ سَاعَتِهِ أَلْفَ مَلَکٍ إِلَی قَبْرِهِ مَعَ کُلِّ مَلَکٍ ثَوْبٌ وَ حُلَّةٌ وَ یوَسَّعُ قَبْرُهُ مِنَ الضِّیقِ إِلَی یوْمِ ینْفَخُ فِی الصُّورِ وَ یعْطَی الْمُصَلِّی بِعَدَدِ مَا طَلَعَتْ عَلَیهِ الشَّمْسُ حَسَنَاتٍ وَ تُرْفَعُ لَهُ أَرْبَعُونَ دَرَجَةً. [۱۷] :نمی‌گذرد بر میّت ساعتی سخت‌تر از شب اول قبر، پس رحم نمایید مردگان خود را به صدقه، و اگر نیافتی چیزی که صدقه بدهی، پس یکی از شما دو رکعت نماز بخواند و در رکعت اول حمد یک مرتبه و سوره‌ی توحید دو مرتبه، و در رکعت دوم حمد یک مرتبه و سوره‌ی تکاثر ده مرتبه، و سلام دهد و بگوید: «اللهم صل علی محمد و آل محمد و ابعث ثوابها الی قبر ذلک المیت فلان بن فلان». پس حق تعالی می‌فرستد همان ساعت هزار ملک به سوی قبر آن میت با هر ملکی جامه‌ای و حلّه‌ای، و تنگی قبر او را وسعت دهد تا روز نفع صور عطا کند به نماز کننده به عدد آنچه آفتاب بر آن طلوع می‌کند حسنات، و بالا برده می‌شود برای او چهل درجه. [۱۸]

عامل کاهش فشار قبر[ویرایش]

محدث نوری در کتاب دارالسلام نقل می‌کند:
:: «استاد ما، ملا فتحعلی سلطان‌آبادی گفت: عادت من این بود که هرگاه فردی از دوستان خاندان رسالت از دنیا می‌رفت و خبر آن به من می‌رسید، دو رکعت نماز شب دفن (نماز وحشت) برای او می‌خواندم؛ خواه او را می‌شناختم یا نمی‌شناختم. و هیچکس از این عادت من آگاه نبود، تا روزی یکی از دوستان، در راهی من را ملاقات کرد و گفت: دیشب فلان شخص که به تازگی از دنیا رفته بود، را در عالم خواب دیدم و از چگونگی حال او بعد از مرگش پرسیدم، او گفت من بعد از مرگ در تنگنای سختی قرار گرفتم و هنگام حسابرسی، مرا به سوی عذاب بردند؛ تا اینکه فلانی (نام شما را برد) دو رکعت نماز برای من خواند؛ همان دو رکعت، مرا از عذاب نجات داد. خدا پدرش را رحمت کند که به من چنین احسانی نمود. آنگاه آن شخص، از من پرسید، آن دو رکعت نماز، چه نمازی بود. من طریقه خود را در مورد خواندن نماز شب دفن (نماز وحشت) برای او بیان کردم.» [۱۹]

منابع[ویرایش]

• عاملی، حرّ، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، مؤسسه آل البیت (ع)، قم، ۱۴۰۹ق.
• یزدی، سید محمد کاظم طباطبایی، العروه الوثقی فیما تم به البلوی (المحشی)، جامعه مدرسین، قم، ۱۴۱۹ق.
• قمی، شیخ عباس، الغایه القصوی فی ترجمه العروه الوثقی، صبح پیروزی، قم، ۱۴۲۳ق.
• امام خمینی، تحریر الوسیلة (ترجمه فارسی)، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، ۱۳۸۶ش.
• امام خمینی، توضیح المسائل حضرت امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، ۱۳۸۷ش.
• گلپایگانی، سید محمد رضا، مجمع المسائل،‌ دار القرآن الکریم، قم، ۱۴۰۹ق.
• نوری، حسین بن محمد تقی، دارالسلام فی ما یتعلق بالرویا و المنام، دارالبلاغه، بیروت، ۱۴۱۲ق.


پانویس[ویرایش]
 
۱. قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، ص۳۹۶.
۲. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعة، ج ۸، ص۱۶۸.    
۳. یزدی، سید کاظم، عروة‌الوثقی، ج۳، ص۴۰۱.    
۴. خمینی، روح‌الله، تحریر‌الوسیله، ج۱، ص۹۶.    
۵. اسلام کوئست    
۶. خمینی، سید روح‌الله، تحریر‌الوسیله، ج۱، ص۹۷.    
۷. گلپایگانی، سید محمدرضا، مجمع‌المسائل، ج۱، ص۱۹۰.    
۸. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۳، ص۲۸۵.
۹. خمینی، سید روح‌الله، تحریر‌الوسیله، ج۱، ص۹۶.    
۱۰. خمینی، سید روح‌الله، تحریر‌الوسیله، ج۱، ص۹۷.    
۱۱. خمینی، سید روح‌الله، توضیح‌المسائل، ص۸۶، مساله ۶۳۹.    
۱۲. خمینی، سید روح‌الله، توضیح‌المسائل، ص۸۶، مساله ۶۴۰.    
۱۳. قمی، شیخ عباس، الغایة‌القصوی فی ترجمة العروة‌الوثقی، ج۱،ص۴۶۶.    
۱۴. قمی، شیخ عباس، الغایة‌القصوی فی ترجمة العروة‌الوثقی، ج۱،ص۴۶۶.    
۱۵. قمی، شیخ عباس، الغایة‌القصوی فی ترجمة العروة‌الوثقی، ج۱،ص۴۶۶    
۱۶. خمینی، سید روح‌الله، تحریر‌الوسیله، ج۱، ص۹۷.    
۱۷. نوری، میرزا حسین، مستدرک‌الوسائل، ج۲،ص۱۱۳.    
۱۸. قمی، شیخ عباس، سفینة‌البحار، ج۵، ص۱۶۳.    
۱۹. نوری، میرزا حسین، دارالسلام فی ما یتعلق بالرویا و المنام، ج۲، ص۳۴۸.


منبع[ویرایش]

سایت‌ اندیشه قم، برگرفته از مقاله «نماز لیلة الدفن»، تاریخ بازیابی۹۵/۹/۲۲.    






جعبه‌ابزار