نشریه پرورشذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پَرْوَرِش، نشریه‌ای سیاسی ـ اجتماعی به مدیریت علی‌محمد کاشانی (پرورش) که روز جمعه ۱۰ صفر ۱۳۱۸ق/۸ژوئن۱۹۰۰م به زبان فارسی در قاهره آغاز به انتشار کرد.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

پَرْوَرِش، نشریه‌ای سیاسی ـ اجتماعی به مدیریت علی‌محمد کاشانی (پرورش) که روز جمعه ۱۰ صفر ۱۳۱۸ق/۸ژوئن۱۹۰۰م به زبان فارسی در قاهره آغاز به انتشار کرد.
این نشریه هر هفته یک شماره و در ۱۶ صفحه، نخست روزهای جمعه و سپس روزهای دوشنبه منتشر می‌شد. [۱] [۲]

← محتوا


پرورش به سبک و سیاق روزنامه ثریا (ه‌ م) نگارش می‌یافت و مطالب آن عبارت بود از سرمقاله، اخبار خارجه و مقالات گوناگون درباره مسائل سیاسی و اجتماعی ایران که در آن‌ها بر موضوعاتی چون تجدد سیاسی و اجتماعی و اقتصادی ایران تأکید می‌شد. در هر شماره «آزاد» بودن روزنامه به عنوان یک شعار ثابت تکرار می‌گردید. [۳] [۴] [۵] [۶]

← مسئول نشریه


علی محمد کاشانی که بعدها به واسطه انتشار پرورش به همین نام مشهور گشت، [۷] پیش از ترک تهران، با دو روزنامه اطلاع و ایران‌ نیز همکاری داشت [۸] [۹] و در استانبول با شیخ‌ احمد روحی و آقاخان کرمانی در انتشار روزنامه اختر مشارکت می‌کرد [۱۰] وی هنگام اقامت در مصر، با درک درست از فضای آزاد آن کشور (که در میان کشورهای شرقی بی‌نظیر بود [۱۱]) به کار روزنامه‌نگاری روی آورد و با همکاری فرج‌الله کاشانی، روزنامه ثریا را در ۱۳۱۶ق/۱۸۹۸م منتشر ساخت، [۱۲] اما در سال دوم انتشار و پس از ۲۷ شماره (۲۰ محرم ۱۳۱۸) از انتشار ثریا کناره گرفت [۱۳] و ۲۰ روز بعد (۱۰صفر)، بنابر «اصرارات تهران و ابرامات تبریز» و نیز به پشتوانه حمایت‌های مادی و معنوی دوستانش در داخل و خارج از ایران مانند یحییٰ دولت‌آبادی، به انتشار روزنامه پرورش در قاهره پرداخت. [۱۴] [۱۵] [۱۶]
به گفته دولت‌آبادی، [۱۷] انتشار پرورش هیجان فراوانی در میان دانش‌آموختگان و وطن‌پرستان ایرانی ایجاد کرد و روزنامه ثریا را تحت‌الشعاع خود قرار داد. [۱۸] این امر، موجب بروز یک سلسله مناقشات و مشاجرات قلمی میان ثریا و پرورش گردید. [۱۹]

← گستردگی انتشار


تجربه علی‌محمد کاشانی در امر روزنامه‌نگاری، قلم شیوا و روشنفکرپسند او، استفاده از همکاری نویسندگانی چون شیخ احمد روحی و نیز برادرانش، نصرالله، عبدالله و عبدالحسین، [۲۰] [۲۱] [۲۲] سبب شد تا دایره انتشار پرورش مانند ثریا به قفقاز، هند، چین، عثمانی، روسیه و نیز اروپا گسترش یابد [۲۳] [۲۴] و در ایران نیز جایگاهی خاص بیابد، [۲۵] چنان‌که در روزهای ورود پرورش به تهران، جوانان پرشور، بی‌صبرانه رسیدن محموله پستی جدید را از قاهره انتظار می‌کشیدند. [۲۶]

نقش پرورش بر انقلاب مشروطیت

[ویرایش]

درباره نقش پرورش در بیداری ایرانیان و تأثیر آن بر انقلاب مشروطیت، سخن بسیار گفته شده است.

← تقویت نظری جنبش


به گفته کهن زمانی که سایه سانسور بر مطبوعات ایران سنگینی می‌کرد، این روزنامه در شکل‌گیری انقلاب مشروطه نقشی بسزا داشت و با گسترش افکار نو و مترقی، پایه‌های نظری این جنبش را تقویت می‌کرد.
دولت‌آبادی [۲۷] هر شماره پرورش را دارای تأثیری خاص در احساسات و افکار انقلابی مردم ایران می‌داند.
براون [۲۸] تأثیر پرورش را همپایه تأثیر روزنامه قانون می‌داند و برآن است که پرورش موجب انقلاب فکری عظیمی در میان جوانان ایران شد، انقلابی که درباریان را دچار بهت و حیرت ساخت.

← اصلاحات اجتماعی و سیاسی


بهار [۲۹] مقالاتی پرورش را درباره اصلاحات اجتماعی و سیاسی، بسیارمؤثر می‌داند، و سرانجام کسروی [۳۰] از غیرت و دانشوری کاشانی و مقالات تکان‌دهنده وی سخن می‌گوید.

← نقد سیاسیون


کاشانی در شماره ۲۳ این نشریه (چهارم شعبان ۱۳۱۸) طی مقاله‌ای به نقد روش‌های ضدملی امین‌السلطان، صدراعظم پرداخت و در مقام مقایسه، امین‌الدوله را بر وی ترجیح داد. این مقاله خشم صدراعظم را برانگیخت و به دستور وی ورود پرورش از قاهره به تهران ممنوع شد. [۳۱] [۳۲] [۳۳]

مرگ مدیر نشریه

[ویرایش]

فاصله میان ممنوعیت و پایان‌کار پرورش چندان به درازا نکشید، چنان‌که پس از ۱۰شماره (شماره ۳۳، چهارم ذیحجه۱۳۱۸ق/۲۵مارس۱۹۰۱م) انتشار پرورش متوقف شد و دو سال پس از آن، یعنی در شعبان ۱۳۲۰، کاشانی به بیماری سل درگذشت و در حلوان نزدیک قاهره به خاک سپرده شد. [۳۴] [۳۵] [۳۶]

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) براون ادوارد، تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران، ترجمه محمدعباسی، تهران، ۱۳۴۱ش.
(۲) بهار محمدتقی، سبک‌شناسی، تهران، ۱۳۳۷ش.
(۳) پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، تهران، ۱۳۷۹ش.
(۴) دولت‌آبادی یحییٰ، حیات یحییٰ، تهران، ۱۳۶۲ش.
(۵) صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
(۶) کسروی احمد، تاریخ مشروطه ایران، تهران، ۱۳۱۶ش.
(۷) کهن گوئل، تاریخ سانسور در مطبوعات ایران، تهران، ۱۳۶۲ش.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۵۷، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۲. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۵۹، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۳. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۵۷، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۴. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۵۸، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۵. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۶۷، تهران، ۱۳۷۹ش.
۶. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۷۴، تهران، ۱۳۷۹ش.
۷. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۶۱، تهران، ۱۳۷۹ش.
۸. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۱، ص۱۸۷، تهران، ۱۳۷۹ش.
۹. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۷۲۹، تهران، ۱۳۷۹ش.
۱۰. کهن گوئل، تاریخ سانسور در مطبوعات ایران، ج۱، ص۱۰۱، تهران، ۱۳۶۲ش
۱۱. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۱، ص۳۲۲، تهران، ۱۳۷۹ش.
۱۲. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۰۲، تهران، ۱۳۷۹ش.
۱۳. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۶۰، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۱۴. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۵۷، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۱۵. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۶۰، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۱۶. دولت‌آبادی یحییٰ، حیات یحییٰ، ج۱، ص۲۰۰-۲۰۱، تهران، ۱۳۶۲ش.
۱۷. دولت‌آبادی یحییٰ، حیات یحییٰ، ج۱، ص۲۰۰-۲۰۱، تهران، ۱۳۶۲ش.
۱۸. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۶۹، تهران، ۱۳۷۹ش.
۱۹. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۶۰-۶۲، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۲۰. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۵۹، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۲۱. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۶۳، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۲۲. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۶۱، تهران، ۱۳۷۹ش.
۲۳. کهن گوئل، تاریخ سانسور در مطبوعات ایران، ج۱، ص۲۰۳، تهران، ۱۳۶۲ش
۲۴. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۵۷، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۲۵. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۶۱، تهران، ۱۳۷۹ش.
۲۶. دولت‌آبادی یحییٰ، حیات یحییٰ، ج۱، ص۲۰۰-۲۰۱، تهران، ۱۳۶۲ش.
۲۷. دولت‌آبادی یحییٰ، حیات یحییٰ، ج۱، ص۲۰۰-۲۰۱، تهران، ۱۳۶۲ش.
۲۸. براون ادوارد، تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران، ج۲، ص۲۷۲-۲۷۳، ترجمه محمدعباسی، تهران، ۱۳۴۱ش.
۲۹. بهار محمدتقی، سبک‌شناسی، ج۳، ص۴۰۱، تهران، ۱۳۳۷ش.
۳۰. کسروی احمد، تاریخ مشروطه ایران، ج۱، ص۴۲، تهران، ۱۳۱۶ش.
۳۱. براون ادوارد، تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران، ج۲، ص۲۷۳، ترجمه محمدعباسی، تهران، ۱۳۴۱ش.
۳۲. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۶۰-۴۶۱، تهران، ۱۳۷۹ش.
۳۳. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۶۴، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۳۴. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۵۹، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۳۵. صدرهاشمی محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، ج۲، ص۶۴، اصفهان، ۱۳۶۳-۱۳۶۴ش.
۳۶. پروین ناصرالدین، تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان، ج۲، ص۴۶۰، تهران، ۱۳۷۹ش.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «نشریه پرورش»، شماره ۵۵۰۷.    



جعبه‌ابزار