موانع ارثذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



برخی از امور باعث می شود تا برای ارث بردن مانع ایجاد شود که این موانع ارث یا موجب محرومیّت از همۀ ارث می‌شود یا از بعض آن.


محرومیت از تمام

[ویرایش]

بخش اول عبارت است از:

← کفر


کافر از مسلمان ارث نمی‌برد، امّا مسلمان از کافر ارث می‌برد. [۱]

← قتل


کشتن عمدی کسی به ناحق- نه برای قصاص، دفاع یا حدّ و مانند آن- موجب محرومیّت قاتل از ارث است. به قول مشهور ، در قتل خطایی، قاتل تنها از دیۀ پرداختی محروم است. [۲]
در این که قتل شبه عمد مانند قتل خطایی است یا حکم قتل عمد را دارد، اختلاف است.
قول نخست به ظاهر کلمات بیشتر فقها نسبت داده شده است. [۳]

← برده بودن


برده بودن مورّث یا وارث مانع ارث است، مگر آن که وارث، منحصر به برده باشد. در این صورت، برده- هر چند به طور قهری- از ترکه خریداری و آزاد می‌گردد و باقی ماندۀ ترکه به او داده می‌شود. [۴]
در این که برده در هر طبقه‌ای از طبقات سه‌گانه که باشد در صورت انحصار وارث به او، باید آزاد شود یا آن که این حکم اختصاص به پدر و مادر یا آنان به اضافۀ فرزندان میّت دارد، اختلاف است. [۵]

← لعان


اگر مردی با همسرش برای نفی فرزند از خود، ملاعنه کند، زن و شوهر از یکدیگر و نیز مرد از فرزند مورد لعان و بالعکس، ارث نمی‌برند. [۶]

← زنا


نه زنازاده از پدر و مادر خود ارث می‌برد و نه پدر و مادر و نزدیکان آنان از وی. [۷]

← طبقه سابق


وجود هر طبقۀ پیشین از طبقات یاد شده، مانع ارث بردن طبقۀ بعدی است. همچنین در یک طبقه، آن که به میّت نزدیک‌تر است، مانع ارث بردن خویشاوند دورتر می‌شود. در فقه ، از این نوع مانع به «حجب حرمان» تعبیر شده است. [۸]

محرومیت از بعض ارث

[ویرایش]

برخی اوقات مانعی موجب می‌گردد که سهم وارث از حد اعلی به حد ادنی تنزل کند که در ذیل به آن پرداخته می‌شود:

← کاهش سهم


گاهی به خاطر بروز مانعی، سهم وارث از حدّ اعلی به حدّ ادنی تنزّل می‌کند. به عنوان مثال، وجود فرزند، موجب کاهش سهم شوهر از نصف به‌ یک چهارم و سهم زن از یک چهارم به یک هشتم می‌شود.
فقها از این نوع مانع به «حجب نقصان» تعبیر کرده‌اند. [۹]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۵.    
۲. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۳۷.    
۳. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۳۸-۴۰.    
۴. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۵۰.    
۵. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۵۸-۶۱.    
۶. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۶۲.    
۷. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۲۷۴.    
۸. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۷۵.    
۹. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۷۸.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۱، ص۳۷۵.    
سایت پژوهه    


رده‌های این صفحه : ارث | فقه




جعبه‌ابزار