معارضه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



معارضه، اقامه دلیل بر خلاف ادعای مستدل، بعد از اقامه دلیل توسط مستدل می باشد.


تعریف

[ویرایش]

معارضه، از مبطلات علت در قیاس بوده و به این معنا است که معترض، دلیل مستدل را بر مدعا و مطلوب او بپذیرد و بعد از آن، دلیل دیگری اقامه نماید که خلاف ادعای مستدل را اثبات کند.

← مثال


مانند این که مستدل بگوید: غَسل (شستن صورت و دست‌ها) در وضو رکن است، و مستحب است سه مرتبه انجام گیرد و آن گاه مسح را نیز به عنوان این که رکن وضو است با غَسل قیاس نموده و حکم کند که مستحب است سه بار انجام گیرد.
اما معترض در جواب به او بگوید: مسح سر و پا ، مسح است و در مسح بودن مانند مسح از روی کفش است و مسح از روی کفش مستحب نیست سه بار انجام گیرد.

تفاوت قلب و معرضه

[ویرایش]

نکته:
میان قلب و معارضه دو تفاوت است:
۱. در قلب، معترض خلاف حکم مستدل را با همان اصل و همان علتی که به کار برده است، اثبات می‌نماید؛ برخلاف معارضه، که در آن اصل و علت در قیاس معترض با اصل و علت در قیاس مستدل تفاوت دارد؛
۲. در قلب صحیح نیست که مستدل به قالب (معترض) اعتراض کند؛ زیرا لازمه آن، اعتراض به اصل و علت قیاس خود او است، اما در معارضه، مستدل می‌تواند به دلیل معترض هر گونه اعتراضی هم چون منع، معارضه و غیره بنماید.
[۱] اصول الفقه الاسلامی، زحیلی، وهبه، ج۱، ص۶۹۶.
[۲] اصول الفقه، زهیرالمالکی، محمد ابوالنور، ج۴، ص۱۴۲.
[۳] تقنین اصول الفقه، عبدالبر، محمد زکی،ص۸۵.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. اصول الفقه الاسلامی، زحیلی، وهبه، ج۱، ص۶۹۶.
۲. اصول الفقه، زهیرالمالکی، محمد ابوالنور، ج۴، ص۱۴۲.
۳. تقنین اصول الفقه، عبدالبر، محمد زکی،ص۸۵.
۴. کتاب التعریفات، جرجانی، محمد بن علی، ص۲۱۹.    
۵. الاحکام فی اصول الاحکام، آمدی، علی بن محمد، ج۲، ص۳۴۲.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۷۴۴، برگرفته از مقاله «معارضه».    

رده‌های این صفحه : مبطلات علت




جعبه‌ابزار