مرجئهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



مرجئه یکی از فرقه‌ های اسلامی‌ است.


تاریخچه آغاز مرجئه

[ویرایش]

فرقه ‏ای است با عقایدی ویژه و مولود اوضاع سیاسی و اجتماعی قرن اول هجری.

عقیده فرقه مرجئه

[ویرایش]

در پس رویدادهای سیاسی در جامعه اسلامی و روی کار آمدن بنی‌امیه، و در جریان اختلاف میان علی (علیه السلام) و معاویه کسانی ادعا کردند که حقیقت بر ایشان مشتبه شده است. پس در خانه نشستند و درباره امور جامعه قضاوت نکردند. اینان می‏گفتند، ما از عقیده باطنی کسی خبر نداریم و نمی ‏دانیم چه کسی در دل، مسلمان و مؤمن است و چه کس، کافر و فاسق؛ زیرا همگی به ظاهر، مسلمان‏ اند. پس سزاوار است ثواب و عقاب آنان را تا قیامت به تأخیر اندازیم تا خدا درباره آنان داوری کند. بدین ‏سان، مرجئه در این دنیا به ثواب یا گناه مسلمانان حکم نمی‏ کنند و تنها ایمان را برای مسلمانان کافی می‏دانند.

معنای کلمه ارجاء

[ویرایش]

برخی صاحب‏نظران برای کلمه «ارجاء» دو معنا برشمرده‏ اند: یکی به معنای تأخیر انداختن و دیگر به معنای امید بخشیدن و بنابر معنای دوم، معصیت به ایمان ضرر نمی‏ رساند و امید به بخشایش گناهکاران در قیامت هست. [۱] [۲]

پایه‌گذار فرقه مرجئه

[ویرایش]

ابومحمّد حسن بن محمّد بن حنیفه از نخستین کسانی بود که این نظریه را مطرح نمود. [۳]

روش فکری مرجئه

[ویرایش]

فرقه مرجئه همچون خوارج اندک اندک از عقاید سیاسی محض رو به سوی عقاید کلامی نهاد.

آثار تدوین شده درباره مرجئه

[ویرایش]

ابوحنیفه- پیشوای مذهب حنفی- مهم‏ترین شخصیّت این دوران بود که عقاید کلامی ویژه‏ای برای این فرقه ترتیب داد.
او نوشته‏ ها و مطالب منظّمی درباره عقیده ارجاء تدوین کرد. پس از ابوحنیفه، ابومطیع بلخی دو کتاب با عنوان فقه الابسط و العالم و المتعلم نگاشت که اساس کلام مرجئه را در خود داشتند. از آثار مهمّ دیگر مرجئة السّواد الاعظم نوشته حکیم سمرقندی است.

وضعیت کنونی فرقه مرجئه

[ویرایش]

امروزه از فرقه مرجئه خبری نیست و این فرقه از میان رفته است؛ ولی رگه ‏هایی از این تفکر را در قالب اباحه‌گری در دیگر فرق می‏توان بازیافت. [۴] [۵] [۶] [۷]

اصول عقاید مرجئه

[ویرایش]

اصول عقاید مرجئه عبارت ‏اند از: جای دادن مرتبت عمل، پس از ایمان؛ داوری نکردن درباره سرنوشت اخروی فرد مسلمان؛ مؤمن دانستن هر کس که به مسلمانی اقرار ظاهری کند؛ وانهادن امامت امّت به اجماع امّت؛ حکم به امامت هر کس که اجماع بر امامت او حاصل آید اگر به کتاب و سنت آگاه باشد هر چند گناه کند. [۸] [۹] [۱۰]

شاخه‌های فرقه مرجئه

[ویرایش]

مرجئه، خود، به فرقه ‏هایی انشعاب یافته است که مهم‏ترین آنها عبارت ‏اند از:

← مرجئه خوارج


مرجئه خوارج که همان «شبیبیّه» اند. [۱۱] [۱۲] این فرقه، به جبر و قدر اعتقاد ندارند.

← مرجئه قدریّه


یاران غیلان دمشقی ‌اند و انسان را مختار می‏دانند.

← مرجئه جبریّه


آنان را مرجئه جهمیّه نیز گویند و به جبر معتقدند و مرتبت عمل را پس از ایمان می‏ انگارند. [۱۳] [۱۴] [۱۵] [۱۶] [۱۷]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فرق الشّیعه، ص۱۴.
۲. تاریخ شیعه و فرقه ‏های اسلام، ص۴۳.
۳. معجم الفرق الاسلامیّه، ص۲۲۰.
۴. آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ص۳۹.
۵. فرهنگ فرق اسلامی، ص۴۰۶-۴۰۷.
۶. مرجئه، تاریخ و اندیشه، ص۱۲-۱۳.
۷. مرجئه، تاریخ و اندیشه، ص۳۹.
۸. الفریق بین الفرق، ص۲۰۲-۲۰۷.
۹. فرق الشّیعة، ص۲۸.
۱۰. فرهنگ فرق اسلامی، ص۴۰۱-۴۰۷.
۱۱. ر. ک. تاریخ مذاهب اسلام، ص۶۸.
۱۲. ر. ک. تاریخ مذاهب اسلام، ص۳۴۲.
۱۳. معجم الفرق الاسلامیّه، ص۲۲۰.
۱۴. معجم الفرق الاسلامیّه، ص۲۲۱.
۱۵. الملل و النّحل، ج۱، ص۱۳۹.
۱۶. مرجئه، تاریخ و اندیشه، ص۸۷.
۱۷. مرجئه، تاریخ و اندیشه، ص۸۸.


منبع

[ویرایش]
کتاب فرهنگ شیعه، تالیف شده توسط جمعی از نویسندگان، ص۴۰۷-۴۰۸.    



جعبه‌ابزار