لوح

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلمه «لوح» به معنای صفحه‌ای است چوبین یا استخوانی پهن شده که در روزگار قدیم بر آن می‌نوشته‌اند.


لوح در اصطلاح دینی

[ویرایش]

در اصطلاح دینی، مرتبه‌ای است که حقایق جهان هستی را بر آن نوشته‌اند.
[۲] الحکمة المتعالیه، ج۶، ص۲۹۰.
[۳] کشاف اصطلاحات الفنون، ج۲، ص۱۲۹۲.
آنچه در متن کائنات روی می‌دهد، مطابق است با آنچه در لوح نوشته‌اند.
[۴] مصنفات شیخ مفید، ج۵، ص۷۴.
وجود تفصیلی موجودات که بر لوح نوشته آمده‌اند، به واسطه قلم افاضه می‌شود. (قلم) حقایق ثبت شده بر لوح، مجرد از ماده‌اند و در عالم غیب جای دارند، و در زمان مقرر تحقق می‌یابند.
[۵] انتظار بشر از دین، ص۲۷۳.
در روایت است که قلم به لوح گزارش می‌دهد و لوح، هر آنچه را از قلم گرفته است، به اسرافیل می‌رساند و اسرافیل نیز به میکائیل بازمی دهد و او نیز به جبرئیل . سپس جبرئیل، آنچه را گرفته است، به پیامبران الهی علیه‌السّلام می‌رساند. روایات فراوانی درباره لوح در دست است که تعبیرهای آنها مختلف است. از برخی روایات برمی آید که لوح، نور یا فرشته است.

لوح در روایات

[ویرایش]

در پاره‌ای روایات آمده است که لوح، چیزی است سفیدتر و درخشنده تر از نقره و یاقوت که بر آن هر آنچه را تا قیامت روی می‌دهد، نوشته‌اند.
[۸] تفسیر البرهان، ج۴، ص۳۶۸.
در حدیثی دیگر آمده است که خداوند لوحی از در سفید آفریده است با جلدی از زبرجد سبز که خطوط روی آن از نور است و خداوند روزی سیصد و شصت بار به آن می‌نگرد و زنده می‌کند و می‌میراند و می‌آفریند و روزی می‌دهد و عزیز می‌دارد و خوار می‌سازد و هر چه می‌خواهد، می‌کند. پاره‌ای از این تعابیر، جنبه تمثیلی دارند تا از گذر تمثیل‌های مادی، امور معنوی و غیر مادی، به فهم مردم، آسان درآیند.

اقسام لوح

[ویرایش]

در منابع دینی به دو لوح اشاره شده است:

← لوح محفوظ


در منابع دینی از دو لوح نام آمده است که یکی از آنها « لوح محفوظ » است. بنابر آیات قرآنی، هر آنچه در عالم وجود دارد، از پیش در لوح محفوظ یا «کتاب مبین» ثبت شده است و همه جزئیاتی که در عالم هستی تحقق می‌یابند، از روز ازل در این کتاب مضبوطاند.

← لوح محو و اثبات


لوحی است که حوادث جهان در آن ثبت است؛ اما تغییر و تبدیل می‌پذیرد. آنچه در لوح محو و اثبات آمده، می‌تواند دچار تغییر و دگرگونی شود. این تغییر بر اثر عواملی پیش می‌آید که مانع تحقق حوادث می‌شوند. در قرآن کریم نیز از این لوح یاد شده است. تفاوت دو لوح در این است که آنچه وقوعش قطعی است و مربوط به علل تامه موجودات است، در لوح محفوظ آمده است؛ اما آنچه مربوط به علل ناقصه و حوادث مشروط است، در لوح محو و اثبات ثبت شده است.

لوح محفوظ در قرآن

[ویرایش]

قرآن کریم با نام‌های دیگری نیز از لوح محفوظ یاد کرده است:
کتاب مبین، امام مبین، ‌ام الکتاب، کتاب حفیظ، کتاب مکنون و کتاب مسطور. برخی مفسران کتاب مبین را عبارت از علم پروردگار دانسته‌اند؛ بدین معنا که همه موجودات در علم بی پایان الهی ثبت شده‌اند. بنابراین تفسیر ، لوح محفوظ، همان صفحه علم خداوند است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مجمع البحرین، ج۲، ص۱۵۲.    
۲. الحکمة المتعالیه، ج۶، ص۲۹۰.
۳. کشاف اصطلاحات الفنون، ج۲، ص۱۲۹۲.
۴. مصنفات شیخ مفید، ج۵، ص۷۴.
۵. انتظار بشر از دین، ص۲۷۳.
۶. شیخ صدوق، معانی الاخبار، ۲۳.    
۷. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج۵۷، ص۳۷۵- ۳۶۹.    
۸. تفسیر البرهان، ج۴، ص۳۶۸.
۹. علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، ج۲، ص۳۷۹.    
۱۰. علامه طباطبایی، المیزان، ج۲۰، ص۲۵۷.    
۱۱. نمل/سوره۲۷، آیه۷۵.    
۱۲. یس/سوره۳۶، آیه۱۲.    
۱۳. رعد/سوره۱۳، آیه۳۹.    
۱۴. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۰، ص۲۴۱.    
۱۵. نمل/سوره۲۷، آیه۷۵.    
۱۶. یس/سوره۳۶، آیه۱۲.    
۱۷. رعد/سوره۱۳، آیه۳۹.    
۱۸. ق/سوره۵۰، آیه۴.    
۱۹. واقعه/سوره۵۶، آیه۷۸.    
۲۰. اسراء/سوره۱۷، آیه۵۸.    
۲۱. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۵، ص۲۷۱.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ شیعه، ج۱، ص۳۹۳، برگرفته از مقاله«لوح».    



جعبه ابزار