قضای روزه ماه رمضان

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خودداری (امساک) از مفطرات در روز به قصد تقرب به خدا را روزه گویند. بر افرادی که بنابر عذری روزه ماه رمضان را افطار کرده‌اند با شرایطی قضای آن واجب است. عنوان صوم در فقه بابی مستقل است که در آن به تفصیل از احکام روزه سخن رفته است.


قضای روزه ماه رمضان

[ویرایش]

کسی که در روزه ماه رمضان از او قضا شده است با شرائطی به جا آوردن قضای آن واجب است.
قضای روزه ماه رمضان با سه شرط واجب است: بلوغ، عقل و اسلام.

← شرائط وجوب قضای ماه رمضان



←← بلوغ


بنابر این، بر مکلّف، قضای روزه‏هایی که قبل از بلوغ نگرفته، واجب نیست، مگر روزه روزی که قبل از طلوع فجر آن روز یا همزمان با آن، به سن بلوغ رسیده و از او فوت شده است.
در فرض رسیدن به سن بلوغ پس از طلوع فجر و فوت شدن روزه آن روز، آیا قضا واجب است یا نه؟ مسئله اختلافی است.
[۳] مستند العروة (الصوم) ج۲، ص۱۴۶-۱۴۷.


←← عقل


همچنین بر مکلّف قضای روزه ایّام دیوانگی و بیهوشی واجب نیست.

←← اسلام


بر کافری که مسلمان شده، قضای روزه ایّام کفر واجب نیست، مگر آنکه قبل از طلوع فجر مسلمان شده و روزه آن روز را نگرفته باشد، که قضای آن، بر وی واجب خواهد بود. اما بر مرتد قضای دوران ارتداد واجب است.
[۶] مستند العروة (الصوم) ج۲، ص۱۴۹-۱۵۹.


← قضای مست و غافل و مُکرَه و مضطرّ


چنان که بر مست و مانند او، همچون غافل، مُکرَه و مضطرّ- که تحت عنوان دیوانه و بیهوش نمی‏گنجد- قضای روزه‏های فوت شده از آنان واجب است.

← قضای روزه حائض و نفسا


قضای روزه‏های فوت شده از حائض و نفساء نیز بر آنان واجب است.

← استمرار بیماری یا حیض و نفاس تا فوت


چنانچه روزه ماه رمضان بر اثر بیماری، حیض یا نفاس فوت شود و عذر استمرار یابد تا اینکه شخص بمیرد، قضای آن از طرف وی واجب نیست.

← استمرار بیماری تا ماه رمضان بعد


شخصی که بر اثر بیماری روزه نگرفته، چنانچه بیماری‏اش تا ماه رمضان بعد استمرار یابد، بنابر قول مشهور، قضای آن ساقط می‏شود؛ لیکن بنابر قول مشهور، باید برای هر روز، یک و بنابر قول برخی، دو مُدّ طعام کفّاره بدهد. اما اگر عذر مستمر، غیر بیماری، همچون سفر باشد، تنها قضا واجب است، بدون ثبوت کفّاره؛ هرچند برخی، احتیاط را در جمع بین قضا و کفّاره دانسته، بلکه بعضی به آن فتوا داده‏اند.

← ترک قضا تا ماه رمضان بعد


کسی که روزه ماه رمضان را از روی عذر یا غیر عذر ترک کرده و با قدرت بر قضا، قضای آن را تا ماه رمضان بعد به جا نیاورده، به قول معروف میان فقها، قضا و کفّاره (یک یا دو مُدّ طعام برای هر روز)؛ هر دو بر او واجب است.
[۱۴] مستمسک العروة ج۸، ص۵۰۰-۵۰۱.


← قضای روزه‌های میت


به قول معروف، بلکه به اجماع ادّعا شده، قضای روزه‏های فوت شده از میّت به جهت عذر، مانند بیماری یا مسافرت، بر ولیّ او واجب است. در اینکه قضای روزه‏های فوت شده بدون عذر نیز بر ولیّ واجب است یا نه، اختلاف است.

←← ولی میت


مراد از ولیّ میّت، بنابر قول مشهور، پسر بزرگتر است.

←← وصیت میت به نماز و روزه


و اگر میّت وصیّت کند برای نماز یا روزه فوت شده او اجیر بگیرند، از گردن ولیّ او ساقط می‏شود، به شرط آنکه اجیر آن را به طور صحیح انجام دهد. برخی گفته‏اند: به صرف وصیّت، از عهده ولیّ خارج می‏شود.
[۱۹] مستند العروة (الصوم) ج۲، ص۲۱۶.


←← تفصیل در وجوب قضا بر ولی


در اینکه وجوب قضا بر ولیّ، اختصاص به روزه ماه رمضان دارد یا شامل هر روزه واجب می‏شود، اختلاف است. قول دوم، منسوب به مشهور است.
[۲۱] مستند العروة (الصوم) ج۲، ص۲۲۱.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام ج۱۷، ص۸-۹.    
۲. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۳۵-۶۳۶.    
۳. مستند العروة (الصوم) ج۲، ص۱۴۶-۱۴۷.
۴. جواهر الکلام ج۱۷، ص۹-۱۵.    
۵. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۳۶-۶۳۷.    
۶. مستند العروة (الصوم) ج۲، ص۱۴۹-۱۵۹.
۷. جواهر الکلام ج۱۷، ص۱۵-۱۶.    
۸. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۳۸.    
۹. جواهر الکلام ج۱۷، ص۱۵.    
۱۰. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۴۰.    
۱۱. جواهر الکلام ج۱۷، ص۲۴-۳۵.    
۱۲. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۴۰-۶۴۱.    
۱۳. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۴۱-۶۴۲.    
۱۴. مستمسک العروة ج۸، ص۵۰۰-۵۰۱.
۱۵. جواهر الکلام ج۱۷، ص۳۵-۳۷.    
۱۶. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۴۴.    
۱۷. جواهر الکلام ج۱۷، ص۳۹-۴۰.    
۱۸. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۴۶.    
۱۹. مستند العروة (الصوم) ج۲، ص۲۱۶.
۲۰. العروة الوثقی‌ ج۳، ص۶۴۷.    
۲۱. مستند العروة (الصوم) ج۲، ص۲۲۱.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۱۷۵-۱۷۶.    






جعبه‌ابزار