قارونذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



در قرآن به مناسبتهای مختلف نام برخی افراد معاصر یا غیر معاصر پیامبر ص و یا انبیاء پیشین برده شده است. یکی از این افراد «قارون» است.


معنای لغوی

[ویرایش]

لغت شناسان برای لفظ "قارون" معنی خاصی ذکر نکرده‏اند، به گفته بعضی از آنان ممکن است وجه تسمیه‏اش به خاطر این باشد که او قرین (نزدیک) فرعون بوده است. [۱]
"قارون بن یصهر" از بنی اسرائیل و از نزدیکان حضرت موسی (ع) بوده است (پسر عمو یا پسر خاله او). چنین به نظر می‏رسد قارون در نزد فرعون مقام عالی داشت؛ به نقلی هامان، وزیر فرعون و قارون خزانه دار وی یا عامل و کارگزار فرعون بر بنی اسرائیل بوده است. [۲]

قارون در قرآن

[ویرایش]

نام قارون ۴ بار در سه سوره از قرآن آمده است. در بخشی از آیات سوره قصص سخن از درگیری بنی اسرائیل با این مرد ثروتمند و سرکش به میان آمده، قارونی که مظهر ثروت آمیخته با کبر و غرور و طغیان بود.

مبارزات حضرت موسی

[ویرایش]

حضرت موسی (ع) در طول زندگی خود با سه قدرت طاغوتی تجاوزگر مبارزه کرد: فرعون که مظهر قدرت حکومت بود، و قارون که مظهر ثروت بود، و سامری که مظهر صنعت و فریب و اغفال بود.(گر چه مهمترین مبارزه موسی(ع) با قدرت حکومت است، ولی دو مبارزه اخیر نیز برای خود واجد اهمیت و محتوی درسهای آموزنده و بزرگ است).قارون از نظر اطلاعات و آگاهی، معلومات قابل توجهی از تورات داشت، نخست در صف مؤمنان بود ولی ضعف ایمان و غرور و ثروت و کمی ظرفیت، او را به آغوش کفر کشانید. [۳]

ثروت قارون

[ویرایش]

قرآن درباره ثروت قارون چنین می گوید:
« إِنَّ قَارُونَ کانَ مِن قَوْمِ مُوسی‏ فَبَغَی‏ عَلَیهِمْ وَ ءَاتَینَاهُ مِنَ الْکنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُوْلی الْقُوَّةِ...‏» [۴]
«قارون از قوم موسی بود، اما بر آنان ستم کرد، ما آن قدر از گنجها به او داده بودیم که حمل کلیدهای آن برای یک گروه زورمند مشکل بود...»
بعضی از مفسرین گفته‏اند: مراد از «مفاتح» کلید گنجینه‏هاست، [۵] برخی دیگر قائلند،«مفاتح» خود گنجینه‏هاست. [۶]
به هرحال منظور هر کدام که باشد گویای ثروت فراوان قارون است.

نصایح بنی اسرائیل به قارون

[ویرایش]

در میان بنی اسرائیل افراد متعهد و دلسوزی وجود داشت که از تکبر و مال اندوزی او بر حال خودش و دیگران نگران بودند و در صدد نصیحتش برآمدند و در چندین مرحله به اندرز او پرداختند:
۱. « إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لَا یحُِبُّ الْفَرِحِین‏»
« (به خاطر آورید) هنگامی را که قومش به او گفتند:«این همه شادی مغرورانه مکن، که خداوند شادی‏ کنندگان مغرور را دوست نمی‏دارد»
۲. «وَ ابْتَغِ فِیمَا ءَاتَئک اللَّهُ الدَّارَ الاَْخِرَةَ وَ لَا تَنسَ نَصِیبَک مِنَ الدُّنْیا»
«و در آنچه خدا به تو داده، سرای آخرت را بطلب و بهره‏ات را از دنیا فراموش مکن»
۳.«وَ أَحْسِن کمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَیک»
«و همان‏گونه که خدا به تو نیکی کرده، نیکی کن »
۴.«وَ لَا تَبْغِ الْفَسَادَ فی الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لَا یحُِبُّ الْمُفْسِدِین ‏» [۷]
«و هرگز در زمین در جستجوی فساد مباش، که خدا مفسدان را دوست ندارد! »
اما او در پاسخ گفت:
«قَالَ إِنَّمَا أُوتِیتُهُ عَلی‏ عِلْمٍ عِندِی‏ » [۸]
«گفت این ثروت را بوسیله دانشی که نزد من است بدست آورده ام.»
برخی، علم او را به کاردانی و مهارت تفسیر کرده‏اند [۹].برخی دیگر از مفسران این علم را چند چیز میدانند.

علم قارون

[ویرایش]

۱- علم تورات
۲- علم انواع تجارت و کشاورزی و سایر مکاسب
۳- علم کیمیا [۱۰]

حسرت ثروت قارون

[ویرایش]

ادامه داستان به رخ کشیدن ثروت به مردم و حسرت خوردن عده‏ای بر این دارایی است:
« فَخَرَجَ عَلی‏ قَوْمِهِ فی زِینَتِهِ قَالَ الَّذِینَ یرِیدُونَ الْحَیوةَ الدُّنْیا یالَیتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتی‏َ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ » [۱۱]
«آراسته به زیورهای خود به میان مردمش آمد. آنان که خواستار زندگی دنیوی بودند گفتند: ای کاش آنچه به قارون داده شده ما را نیز می‏بود، که او سخت برخوردار است.»
در حقیقت در اینجا کوره عظیم امتحان الهی داغ شد، از یک سو قارون در وسط کوره قرار گرفته و باید امتحان خیره‏سری خود را بدهد و از سوی دیگر دنیاپرستان بنی اسرائیل در گرداگرد این کوره قرار گرفته‏اند.
ولی در مقابل این گروه عظیم، گروه اندکی عالم و اندیشمند، پرهیزگار و با ایمان که افق فکرشان از این مسائل برتر و بالاتر بود در آنجا حاضر بودند، کسانی که شخصیت را با معیار زر و زور نمی‏سنجیدند، کسانی که بر اینگونه نمایشهای مسخره همیشه لبخند تمسخر آمیز می‏زدند و این مغزهای پوک را تحقیر می‏کردند: [۱۲]
«وَ قَالَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْعِلْمَ وَیلَکمْ ثَوَابُ اللَّهِ خَیرٌْ لِّمَنْ ءَامَنَ وَ عَمِلَ صَالِحًا وَ لَا یلَقَّئهَا إِلَّا الصَّابرُِون‏» [۱۳]
«اما دانش‏ یافتگان گفتند: وای بر شما. برای آنها که ایمان می‏آورند و کارهای شایسته می‏کنند ثواب خدا بهتر است. و بدین ثواب جز صابران نرسند»

موسی و قارون

[ویرایش]

به هرحال، خداوند برای هدایت این متکبر دنیا پرست، پیامبر زمانش (حضرت موسی (ع) ) را به سویش فرستاد، همچنان که قرآن می‏فرماید:
«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسی‏ بَِایتِنَا وَ سُلْطَانٍ مُّبِینٍ إِلی‏ فِرْعَوْنَ وَ هَامَانَ وَ قَارُونَ فَقَالُواْ سَاحِرٌ کذَّاب ‏» [۱۴]
«ما موسی را با آیات خود و دلیل روشن فرستادیم به سوی فرعون و هامان و قارون ولی آنها گفتند او ساحری بسیار دروغگوست».
موسی (ع) از او زکات می‏خواهد، ولی قارون سر باز می‏زند و مردم را علیه او می شوراند و زنی را برای اتهام به حضرت موسی (ع) تحریک می‏کند تا نسبت زنا به نبی خدا بدهد ولی اتفاقاَ آن زن قارون را رسوا می کند، لذا حضرت موسی (ع) از خدا می‏خواهد تا عذاب خود را بر قارون نازل کند. [۱۵]

سرانجام قارون

[ویرایش]

« فخََسَفْنَا بِهِ وَ بِدَارِهِ الْأَرْضَ فَمَا کانَ لَهُ مِن فِئَةٍ ینْصُرُونَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَ مَا کاَنَ مِنَ الْمُنتَصِرِین ‏» [۱۶]
«سپس ما، او و خانه اش را در زمین فرو بردیم و گروهی نداشت که او را در برابر عذاب الهی یاری کنند و خود نیز نمی توانست خویشتن را یاری دهد.»
البته قرآن از ذکر محل وقوع حادثه ساکت است که آیا در مصر بوده یا صحرای سینا؟ از روایات و تفاسیر بر می‏آید، محل زندگی بنی اسرائیل صحرای سینا بوده است و نیز طبق آیات او کاخ مجللی داشته بنابراین شاید حادثه در مصر رخ داده است. [۱۷]


پانویس

[ویرایش]
 
۱. - مصطفوی، حسن؛ التحقیق، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد، ۱۳۶۸ش، اول ،ج ۹،ص ۲۵۱
۲. - قرشی، علی اکبر؛ قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۶ش، دوازدهم،ج ۵، ص ۳۱۰
۳. - مکارم شیرازی، ناصر و همکاران؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش، اول، ج ۱۶،ص ۱۵۲
۴. سوره قصص(۲۸)، آیه ۷۶    
۵. تفسیر المیزان، ج۱۶، ص۷۶    
۶. - تفسیر نمونه ، پیشین،ج۱۶،ص۱۵۲
۷. قصص(۲۸)، آیات ۷۶-۷۷    
۸. سوره قصص(۲۸)، آیه ۷۸    
۹. تفسیر المیزان، ج۱۶، ص ۷۷    
۱۰. - خرمشاهی، بهاءالدین؛ دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی، تهران، دوستان و ناهید،۱۳۷۷ش، اول، ج ۲، ص ۱۶۱۸
۱۱. سوره قصص(۲۸)، آیه ۷۹    
۱۲. - تفسیر نمونه ، پیشین ،ج۱۶ ،ص۱۶۵
۱۳. سوره قصص(۲۸)، آیه ۸۰    
۱۴. سوره غافر(۴۰)، آیات ۲۳-۲۴    
۱۵. - فعال عراقی نژاد، حسین؛ داستانهای قرآن و تاریخ انبیاء درالمیزان، تهران، سبحان،۱۳۷۰ش،اول، ج ۲، ص ۲۶۵
۱۶. سوره قصص(۲۸)، آیه ۸۱    
۱۷. - قاموس قرآن، پیشین، ص ۳۱۲


منبع

[ویرایش]

سایت معارف قرآن با تخلیص    




جعبه‌ابزار