فرهاد میرزای قاجار

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



فرهاد میرزای قاجار
نسب‌شناسی
نام فرهاد میرزا
لقب معتمدالدوله
ولادت/وفات
زادروز سال ۱۲۳۳ ه. ق
تاریخ وفات سال ۱۳۰۵ ه. ق
شهر وفات تهران
کشور وفات ایران
مدفن مقبره فرهادیه در باب المراد آستان کاظمین (علیهما‌السّلام)
خویشاوندان
خویشاوندان سرشناس عباس میرزا پسر فتحعلی‌شاه، فتحعلی‌شاه قاجار
فعالیت‌ها
مهمترین منصب حاکم خوزستان و لرستان، نایب السلطنه در تهران
تالیفات توصیف قمقام زخاز و صمصام بتار، هدایة السبیل و کفایة البدیل، روزنامه سفر فارس، جام جم، فرهنگ جغرافیایی ایران و غیره


فرهاد میرزای قاجار، ملقب به معتمدالدوله، فرزند پانزدهم عباس میرزا، فرزند فتحعلی‌شاه قاجار است که از ادیبان، شاعران، مجتهدان و رجال سیاسی قرن سیزدهم هجری، به شمار می‌آید. فرهاد میرزا علاوه بر مناصب حکومتی، دارای شخصیت علمی و فرهنگی بوده و آثار چندی از خود به جای گذاشته و خدماتی از جمله اقدامات عمرانی چشمگیری در آستان کاظمین به عمل آورده است.
وی در مقبره فرهادیه در باب المراد آستان کاظمین (علیهما‌السّلام)، به خاک سپرده شده است.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

فرهاد میرزا، ملقب به «معتمدالدوله»، فرزند پانزدهم عباس میرزا، فرزند فتحعلی‌شاه قاجار است که از ادیبان، شاعران، مجتهدان و رجال سیاسی قرن سیزدهم هجری، به شمار می‌آید. او از شاهزادگان قاجار بود که در عین وابستگی به حکومت و سیاست، شخصیتی علمی و فرهنگی به شمار می‌آمد و تاریخ، جغرافیا و زبان انگلیسی را به خوبی می‌دانست و در علوم حوزوی نیز به درجه اجتهاد رسیده بود.

تاریخ ولادت

[ویرایش]

فرهاد میرزا، در سال ۱۲۳۳ ه. ق، به دنیا آمد.

منصب‌ها

[ویرایش]

فرهاد میرزا در زمان سلطنت محمدشاه قاجار، مامور سرکوب کردن اشرار لرستان و کردستان بود و از طرف شاه در سال ۱۲۵۰ ه. ق، حکومت خوزستان و در سال ۱۲۵۲ ه. ق، حکومت لرستان را برعهده داشت.
محمدشاه قاجار در سال ۱۲۵۲ ه. ق، هنگام خروج از تهران به قصد فتح هرات، برادرش فرهاد میرزا را به عنوان نایب السلطنه در تهران، تعیین کرد، چندی بعد، مورد سوءظن محمدشاه قرار گرفت و به ارتباط با انگلیسی‌ها متهم شد.، در نتیجه، شاه وی را به طالقان تبعید کرد، اما بعد از مدتی، دوباره باز به عرصه سیاست بازگشت.
ناصرالدین شاه در سال ۱۲۷۸ ه. ق، برای فرهاد میرزا، لقب معتمدالدوله را برگزید و در سال ۱۲۹۰ ه. ق، حکومت فارس را به وی واگذار کرد. او در سال ۱۲۹۰ ه. ق، به حج مشرف شد و در اواخر عمر نیز از عرصه سیاست کناره گرفت.

خدمات

[ویرایش]

فرهاد میرزا در سال ۱۳۰۵ ه. ق، خدمات و اقدامات عمرانی چشمگیری در آستان کاظمین به عمل آورد، از جمله آنکه ساختمان کنونی صحن و گلدسته‌های آستان را طلاکاری نمود.

تاریخ وفات و مدفن

[ویرایش]

سرانجام فرهاد میرزا در سال ۱۳۰۵ ه. ق، در تهران از دنیا رفت. جنازه‌اش را یک سال بعد از فوت، به کاظمین منتقل کردند و در مقبره فرهادیه در باب المراد آستان کاظمین (علیهما‌السّلام)، به خاک سپردند.

آثار

[ویرایش]

از فرهاد میرزا، چند تالیف علمی و ادبی به‌جا مانده است که از مهم‌ترین آنها، می‌توان به آثار زیر اشاره کرد:
۱. قمقام زَخّار و صمصام تَبّار: این اثر، تحقیقی است در مقتل امام حسین (علیه‌السّلام) و شهدای کربلا که از کودکی تا شهادت امام (علیه‌السّلام) را شامل می‌شود. معتمدالدوله در این کتاب، تعدادی از مرثیه‌های عربی و فارسی را درباره شهادت امام حسین (علیه‌السّلام)، جمع‌آوری کرده است.
۲. هدایة السبیل وکفایة البدیل: این کتاب، سفرنامه حج معتمدالدوله است.
۳. روزنامه سفر فارس: سفرنامه وی به فارس است.
۴. جام جم: ترجمه اثری جغرافیایی از ویلیام پیناک که فرهاد میرزا، آن را به ناصرالدین‌شاه تقدیم کرده است.
۵. فرهنگ جغرافیایی ایران.
۶. نصاب انگلیسی به فارسی: شامل دو هزار کلمه.
۷. زنبیل: اثری ادبی به سبک کشکول شیخ بهایی.
۸. کنز الحساب: ترجمه خلاصة الحساب شیخ بهایی.
۹. دیوان شعر.

منبع

[ویرایش]

زیارتگاه‌های عراق، محمدمهدی فقیه بحرالعلوم، برگرفته از مقاله «مقبره فرهاد میرزای قاجار»، ج۱، ص۳۱۵.    






جعبه ابزار