فتنهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



فتنه، اختلاف، نزاع و درگیری؛ گمراهی و گناه ؛ کفر است.


تعریف

[ویرایش]

فتنه در اصل به معنای آزمایش و امتحان آمده است و به مناسبت در معانی متعدد و متنوعی به کار می‌رود؛ از آن جمله معانی یاد شده در شناسه و نیز رسوایی، قتل ، جنگ ، سوزاندن و اولاد می‌باشد. [۱] مقصود از فتنه در کلمات فقها بر حسب مورد استعمال و کاربرد آن مختلف است که به آنها اشاره خواهد شد.

احکام مرتبط

[ویرایش]

از احکام آن در بابهای جهاد ، تجارت ، نکاح و وقف سخن گفته‌اند.

← در جهاد


فتنه انگیزی میان مسلمانان حرام ، بلکه از گناهان کبیره است؛ از این رو، نمّامی و سخن‌چینی از این جهت که موجب فتنه‌انگیزی می‌شود از گناهان کبیره برشمرده شده است. لیکن ایجاد فتنه و اختلاف میان مشرکان برای تضعیف آنان و تقویت جبهه حق جایز است؛ بلکه برخی آن را بر حسب مصلحت و ضرورت ، مستحب یا واجب دانسته‌اند. [۲]تخصیص بعضی فرزندان به هدیه دادن، در صورتی که میان آنان فتنه و نزاع ایجاد کند جایز نیست. [۳]

←← فرونشاندن فتنه


خاموش کردن آتش فتنه و برقراری صلح و آشتی میان مسلمانان، عملی نیک، پسندیده و مستحب است؛ بلکه در مواردی واجب می‌باشد.

← در تجارت


چنانچه فردی برای فرونشاندن آتش فتنه و درگیری میان دو گروه، دیه کشته شده یکی از آن دو طایفه را بر عهده بگیرد، جایز است از زکات به او داده شود تا به تعهد خود عمل کند. [۴]
در آتش بس میان مسلمانان و کفّار، بازگرداندن کفّاری که مسلمان شده‌اند جایز نیست؛ بلکه شرط آن در پیمان آتش بس با خوف فتنه در صورت بازگرداندن آنان باطل است.

← در نکاح


نگاه کردن به نامحرم و نیز گوش دادن به صدای او در صورت خوف فتنه حرام است. [۵] [۶]
بنابر قولی بر غیبت کننده واجب است از کسی که غیبت او را کرده است، حلالیت بطلبد؛ لیکن وجوب آن مشروط به عدم خوف فتنه است. [۷] [۸]

← در وقف


فروختن مال وقفی جایز و صحیح نیست؛ لیکن به قول مشهور ، در فرض خوف بروز فتنه و اختلاف میان موقوف‌علیهم جایز است. [۹] [۱۰] [۱۱]
یاد کردن مسلمان با القاب ناشایست موجب تعزیر است؛ لیکن چنانچه کفّار یکدیگر را با القاب زشت یاد کنند تعزیر نمی‌شوند، مگر در صورت خوف فتنه. [۱۲] [۱۳]
غیبت کردن از کسی که میان مسلمانان فتنه می‌افکند و آنان را به گمراهی می‌کشاند جایز، بلکه به قصد نهی از منکر و برحذر داشتن مردم از نزدیک شدن به او واجب است. [۱۴]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. لسان العرب، واژه «فتن».
۲. جواهر الکلام، ج۲۲، ص۷۳.    
۳. کلمة التقوی، ج۴، ص۲۴۲.
۴. تذکرة الفقهاء، ج۵، ص۲۵۹-۲۶۰.    
۵. الحدائق الناضرة، ج۲۳، ص۴۷.    
۶. جواهر الکلام، ج۲۹، ص۹۷.    
۷. جواهر الکلام، ج۲۲، ص۷۲.    
۸. مصباح الفقاهة، ج۱، ص۳۳۱.
۹. تذکرة الفقهاء، ج۱۰، ص۴۱.    
۱۰. مختلف الشیعة، ج۶، ص۲۸۶-۲۸۸.    
۱۱. الروضة البهیة، ج۳، ص۲۵۴-۲۵۵.    
۱۲. قواعد الاحکام، ج۳، ص۵۴۸.    
۱۳. الروضة البهیة، ج۹، ص۱۹۲-۱۹۳.    
۱۴. مهذب الاحکام، ج۱۶، ص۱۳۰.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۶۴۲، برگرفته از مقاله «فتنه».    



جعبه‌ابزار