فتح البيان‌ (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



فتح البیان فیما روی عن علی علیه‌السّلام من تفسیر القرآن تالیف علامه سید مصطفی حسینی و حواشی و اضافات سعد رستم می‌باشد. موضوع این اثر ، سخنان نقل شده از امام علی علیه‌السّلام درباره آیات قرآن و به زبان عربی می‌باشد.


ساختار و عناوین

[ویرایش]

امیرالمؤمنین اولین شخصی است که در نوشتن آیات قرآن و جمع آوری و تنظیم آن، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم را کمک کرده است. امام علی علیه‌السّلام صدر المفسرین لقب گرفته و تفسیر او مورد تایید صحابه است. او پرورش یافته بیت رسالت و دریافت کننده معارف نبوی از سرچشمه اصل آن بود و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم تاویل و تفسیر آیات قرآن از جمله عام ، خاص ، محکم ، متشابه و ناسخ و منسوخ را به امام علی علیه‌السّلام آموخت.
امیرالمؤمنین سرآمد مفسران صحابه است و ابن عباس تفسیر خود را از او فراگرفت و مفسران دیگر از ابن عباس اخذ کردند. مؤلف در ادامه مقدمه می‌گویند که تمام سخنان و آثار امیرالمؤمنین به دست ما نرسیده است و احادیث او نیز در موضوعات گوناگون قرآنی به صورت پراکنده، در کتابهای حدیثی و تفسیرهای روایی روایت شده است. علاوه براین، در نهج البلاغه بیانات فراوانی وجود دارد که به طور صریح یا ضمنی ناظر به تفسیر آیات قرآن است و به همین دلیل من درصدد برمی آمدم که آنها را در یک اثر جمع کرده و اهتمام حضرت در نوشتن آیات قرآن، جمع آوری آن و تنظیم آن و تفسیر را نشان دهیم و گوشه‌ای از ظرائف تعبیرات و تفسیرهای او که ایشان از امراء کلام هستند را شرح دهیم. و با خود در این اثر عهد کردم که روایاتی را بیاوریم که موافق با مفهوم و منطوق قرآن باشد و از هرآنچه که موافق با ظاهر کتاب نیست اجتناب و دوری کردم. و این معیار و ملاک مهمترین مسئله در شناخت اخبار صحیح است همینطوری که این مسئله بطور متواتر از طرف خود ائمه روایت شده است.

← مطالب فتح البیان


مطالب فتح البیان در چهار باب تنظیم شده است.
باب اول، جمع آوری امام علیه‌السّلام که بیشتر جنبه علوم قرآنی دارد و با عنوان علی علیه‌السّلام و قرآن است که اهم موضوعات مطرح شده در این باب کلام امیر علیه‌السّلام در ذم تفسیر به رای ، ظاهر و باطن قرآن، ترتیب سوره‌های قرآن در مصحف ایشان، در تفسیر حروف مقطعه و...
باب دوم در تفسیر آیات الاحکام و عبادات از جمله: در تعظیم امر نماز ، وضوء ، در تفسیر صلوة الوسطی، در تفسیر آداب نماز ، نماز جمعه ، نوافل صبح و مغرب ، در امر به معروف و نهی از منکر در تفسیر آیه نکاح و طلاق و در تفسیر آیه وصیت وارث
باب سوم سخنان ایشان در تفسیر و شرح الفاظ با بیان لغوی آیات قرآن است.
و باب چهارم اختصاص به اقتباسات امیرالمؤمنین از قرآن کریم دارد و ۵۰ مورد از اینگونه اقتباسات ذکر شده است. در اول کتاب فهرست مطالب و در آخر آن منابع و مصادری که در تدوین مورد استفاده قرار گرفته گنجانده شده است.
[۱] فتح البیان‌، سید مصطفی حسینی، ص۹-۲۰۵.


نسخه شناسی

[ویرایش]

نسخه حاضر توسط دار الجسور الثقافیة/ حلب با عنوان چاپ اول به تاریخ ۵/ ۱۰/ ۲۰۰۴ میلادی (۱۴۲۵ قمری) منتشر و به بازار عرضه گردیده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فتح البیان‌، سید مصطفی حسینی، ص۹-۲۰۵.


منبع

[ویرایش]
نرم افزار مشکات الانوار، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.


رده‌های این صفحه : کتاب شناسی | کتب علوم قرآن




جعبه ابزار