عمدذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



عمد، انجام دادن یا ترک عملی از روی اختیار و قصد، و در مقابل سهو می‌باشد.


معنای عمد

[ویرایش]

عمد در لغت به معنای قصد آمده است؛ [۱] لیکن در کلمات فقها مقابل سهو و در باب جنایات در برابر خطا به کار رفته است.

احکام فقهی

[ویرایش]

عمد منافاتی با اضطرار، اکراه و جهل ندارد؛ زیرا در موارد اکراه، اضطرار و جهل نیز اراده و قصد وجود دارد. از احکام مرتبط با عنوان یاد شده در ابواب مختلف فقه ؛ اعم از عبادات و معاملات به معنای اعم سخن گفته‌اند.

حکم تکلیفی

[ویرایش]

ترک واجبات یا ارتکاب محرمات از روی عمد ، در صورتی که مضطر، مُکرَه و یا جاهل قاصر نباشد، حرام است.

آثار ترک وفعل عمد

[ویرایش]

بر فعل یا ترک عمدی عبادات و غیر عبادات آثاری مترتب است، از جمله:

← بطلان عمل


اخلال عمدی به اجزا و شرایط نماز موجب بطلان آن می‌شود، چنان که ارتکاب عمدی مبطلات روزه، بطلان آن را در پی دارد. همچنین ترک عمدی ارکان حج و عمره همچون طواف و سعی موجب بطلان حج و عمره می‌گردد.

← ثبوت کفّاره


ارتکاب برخی محرمات از روی عمد، موجب ثبوت کفّاره است، مانند افطار عمدی روزه ، ماه رمضان بدون عذر و یا ارتکاب برخی محرمات احرام.

← حدّ و تعزیر


ارتکاب عمدی محرمات در غیر موارد عذر، موجب ثبوت کیفر است. کیفر دو گونه است: یا مقدار آن نامشخص و بسته به نظر حاکم شرع است و یا مشخص می‌باشد. قسم نخست، تعزیر و قسم دوم حد نامیده می‌شود.

← قصاص


در جنایات عمدی مقابل جنایات خطایی قصاص ثابت است؛ خواه جنایت، کشتن دیگری باشد و یا آسیب رساندن به اعضا و منافع او. البته در کودک و دیوانه، عمد آنان خطا به شمار رفته و حکم خطا بر آن جاری می‌شود. [۲] [۳]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. لسان العرب، واژه «عمد».    
۲. جواهر الکلام، ج۴۲، ص۱۲.    
۳. جواهر الکلام، ج۴۲، ص۱۷۷.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۴۷۰، برگرفته از مقاله «عمد».    



جعبه‌ابزار