عزائم

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



عزائم یعنی سوره‌هایی که دارای سجده واجب می‌باشند.


احکام مرتبط

[ویرایش]

از احکام آن در بابهای طهارت و صلات سخن گفته‌اند.

معنای لغوی و اصطلاحی

[ویرایش]

عزائم جمع «عزیمة» در لغت به معنای اراده و قصد جدّی و مؤکد و نیز فریضه آمده است؛ لیکن در اصطلاح فقه عبارت است از چهار سوره که در آن‌ها آیات سجده واجب وجود دارد. این چهار سوره عبارت‌اند از سجده، آیه ۱۵؛ فصّلت، آیه ۳۷؛ نجم، آیه ۶۲ و علق، آیه ۱۹.
[۷] نزهة الناظر، ص۳۵.


حرمت تلاوت بر جنب و حایض

[ویرایش]

تلاوت عزائم بر جنب، حایض و نفسا حرام است و به قول مشهور، در این حکم تفاوتی میان آیه سجده و سایر آیات سوره نیست. بنابر این، تلاوت بعض سوره، حتی «بسم اللّه‌ الرحمن الرحیم» به قصد یکی از آن چهار سوره حرام خواهد بود؛ لیکن برخی، حرمت تلاوت را به آیه سجده اختصاص داده‌اند
[۱۳] العروة الوثقی، ج۱، ص۴۸۲.


قرائت عزائم در نماز واجب

[ویرایش]

به قول مشهور، قرائت عزائم در نمازهای واجب حرام است؛ بلکه بر حرمت ادعای اجماع شده است. از برخی قدما جواز قرائت آن نقل شده است.
[۱۵] روض الجنان، ج۲، ص۷۰۵.
[۱۷] مفتاح الکرامة، ج۴، ص۶۲۹.

اگر نمازگزار به عمد یکی از سوره‌های عزائم را در نماز واجب قرائت کند، پس از تلاوت آیه سجده، سجده بر او واجب می‌شود و در این صورت اگر به سجده رود و سجده کند نمازش باطل می‌گردد و بنابر قول مشهور حتی اگر به سجده نرود؛ خواه با اشاره سجده کند یا نه، نماز باطل می‌شود؛ بلکه به محض شروع به قرائت سوره، در صورتی که نیّتش از ابتدا قرائت تمام سوره و یا تا بعد از آیه سجده باشد، نماز باطل می‌شود.
[۱۹] روض الجنان، ج۲، ص۷۰۶.
[۲۲] مستند العروة (الصلاة)، ج۲، ص۳۲۹ - ۳۳۲.

اگر قرائت یکی از سوره‌های عزائم در نماز واجب از روی سهو یا فراموشی باشد، در صورتی که قبل از گذشتن از نصف سوره و رسیدن به آیه سجده متذکر شود، باید به سوره‌ای دیگر عدول کند و نمازش صحیح است. همچنین اگر قبل از رسیدن به آیه سجده متذکر شود؛ هرچند نصف سوره را خوانده باشد. لیکن چنانچه پس از تلاوت آیه سجده متذکر شود آیا می‌تواند به سوره‌ای که خوانده بسنده کند و نماز را به پایان برد، یا باید به سوره‌ای دیگر عدول نماید؟ مسئله اختلافی است. و نیز در این‌که باید برای آیه سجده‌ای که تلاوت کرده، با اشاره سجده نماید یا این‌که بعد از تلاوت به سجده رود و نمازش صحیح است، یا پس از اتمام نماز سجده کند و یا بین اشاره در نماز و سجده پس از پایان نماز جمع کند، اختلاف می‌باشد.
[۲۳] روض الجنان، ج۲، ص۷۰۶.
[۲۶] مستند العروة (الصلاة)، ج۲، ص۳۴۰ - ۳۴۲.


قرائت عزائم در نماز مستحب

[ویرایش]

قرائت سوره‌های عزائم در نمازهای مستحب جایز است و پس از قرائت آیه سجده، سجده را به جا می‌آورد و سپس نماز را به پایان می‌رساند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مجمع البحرین، واژه «عزم».    
۲. القاموس المحیط، واژه «عزم».    
۳. سجده/سوره۳۲، آیه۱۵.    
۴. فصلت/سوره۴۱، آیه۳۷.    
۵. نجم/سوره۵۳، آیه۶۲.    
۶. علق/سوره۹۶، آیه۱۹.    
۷. نزهة الناظر، ص۳۵.
۸. مستند الشیعة، ج۲، ص۲۸۳ - ۲۸۵.    
۹. جواهرالکلام، ج۳، ص۴۲- ۴۵.    
۱۰. جواهرالکلام، ج۳، ص ۲۲۲.    
۱۱. کفایة الاحکام، ج۱، ص۱۸.    
۱۲. الحدائق الناضرة، ج۳، ص۵۶.    
۱۳. العروة الوثقی، ج۱، ص۴۸۲.
۱۴. التنقیح (الطهارة)، ج۵، ص۴۰۸.    
۱۵. روض الجنان، ج۲، ص۷۰۵.
۱۶. الحدائق الناضرة، ج۸، ص۱۵۲.    
۱۷. مفتاح الکرامة، ج۴، ص۶۲۹.
۱۸. جواهر الکلام، ج۹، ص۳۴۳.    
۱۹. روض الجنان، ج۲، ص۷۰۶.
۲۰. جواهر الکلام، ج۹، ص۳۴۴ - ۳۴۶.    
۲۱. العروة الوثقی، ج۲، ص۴۹۶ - ۴۹۷.    
۲۲. مستند العروة (الصلاة)، ج۲، ص۳۲۹ - ۳۳۲.
۲۳. روض الجنان، ج۲، ص۷۰۶.
۲۴. جواهر الکلام، ج۹، ص۳۴۸ - ۳۵۱.    
۲۵. العروة الوثقی، ج۲، ص۴۹۸ - ۴۹۹.    
۲۶. مستند العروة (الصلاة)، ج۲، ص۳۴۰ - ۳۴۲.
۲۷. الحدائق الناضرة، ج۸، ص۱۶۰.    
۲۸. جواهر الکلام، ج۱۰، ص۵۰.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، برگرفته از مقاله «عزائم».    



جعبه ابزار