عذاب‌های برزخی (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



از ديدگاه قرآن و روایات، برزخ و قبر يک چيز است که گاهي از آن به عالم قبر و گاهي از آن به عالم برزخ ياد مي شود. برخی آیات قرآن به انواع عذاب‌های برزخی و صفات آنها پرداخته است.


انواع عذاب‌های برزخی

[ویرایش]


← آب داغ


عذاب مکذبان گمراه در عالم برزخ، با آب داغ و جوشان:
واما ان کان من المکذبین الضالین• فنزل من حمیم. «اما اگر او از تکذیب کنندگان گمراه باشد،• با آب جوشان دوزخ از او پذیرایی می‌شوید».
از امام صادق علیه‌السّلام در تفسیر آیه نقل شده که مقصود از «... فنزل من حمیم» آب داغ و جوشان در عالم قبر است.

← آتش


آتش برزخی، عذاب کافران قوم نوح، پس از غرق شدن در دنیا:
مما خطیــتهم اغرقوا فادخلوا نارا فلم یجدوا لهم من دون الله انصارا• وقال نوح رب لاتذر علی الارض من الکـفرین دیارا. «(آری، سرانجام) همگی بخاطر گناهانشان غرق شدند و در آتش دوزخ وارد گشتند، و جز خدا یاورانی برای خود نیافتند!• نوح گفت: «پروردگارا! هیچ یک از کافران را بر روی زمین باقی مگذار».
عرضه همیشگی فرعونیان در هر صبح و شام، بر آتش برزخ:
فوقـیه الله سیـات ما مکروا وحاق بـال فرعون سوء العذاب• النار یعرضون علیها غدوا وعشیا ویوم تقوم الساعة ادخلوا ءال فرعون اشد العذاب. «خداوند او را از نقشه‌های سوء آنها نگه داشت، و عذاب شدید بر آل فرعون وارد شد!• عذاب آنها آتش است که هر صبح و شام بر آن عرضه می‌شوند؛ و روزی که قیامت برپا شود (می‌فرماید:) «آل فرعون را در سخت‌ترین عذابها وارد کنید».

تهدید به عذابهای برزخی

[ویرایش]


← منافقان


تهدید خداوند به منافقان نسبت به عذاب برزخی:
وممن حولکم مـن الاعراب منـفقون ومن اهل المدینة مردوا علی النفاق لاتعلمهم نحن نعلمهم سنعذبهم مرتین ثم یردون الی عذاب عظیم. «و از (میان) اعراب بادیه نشین که اطراف شما هستند، جمعی منافقند؛ و از اهل مدینه (نیز)، گروهی سخت به نفاق پای بندند. تو آنها را نمی‌شناسی، ولی ما آنها را می‌شناسیم. بزودی آنها را دو بار مجازات می‌کنیم (: مجازاتی با رسوایی در دنیا، و مجازاتی به هنگام مرگ)؛ سپس بسوی مجازات بزرگی (در قیامت) فرستاده می‌شوند».
مقصود از دو بار عذاب در «سنعذبهم مرتین» یکی در دنیا و دیگری در قبر است.

← اعراض‌کنندگان از یاد خدا


تهدید شدن اعراض کنندگان از یاد خدا، به عذاب برزخی:
ومن اعرض عن ذکری فان له معیشة ضنکا ونحشره یوم القیـمة اعمی. «و هر کس از یاد من روی گردان شود، زندگی (سخت و) تنگی خواهد داشت؛ و روز قیامت، او را نابینا محشور می‌کنیم!».
در ذیل آیه از حضرت علی علیه‌السّلام نقل شده که مقصود از «معیشة ضنکا» ـ که خداوند از آن برحذر داشته ـ عذاب قبر است.

صفات عذاب‌های برزخی

[ویرایش]


← اهانت‌آمیز بودن


عذاب برزخی برای ظالمان، اهانت آمیز و خفت بار:
... ولو تری اذ الظـلمون فی غمرت الموت والملـئکة باسطوا ایدیهم اخرجوا انفسکم الیوم تجزون عذاب الهون بما کنتم تقولون علی الله غیر الحق وکنتم عن ءایـته تستکبرون. «... و اگر ببینی هنگامی که (این) ظالمان در شداید مرگ فرو رفته‌اند، و فرشتگان دستها را گشوده، به آنان می‌گویند: «جان خود را خارج سازید! امروز در برابر دروغهایی که به خدا بستید و نسبت به آیات او تکبر ورزیدید، مجازات خوار کننده‌ای خواهید دید»! (به حال آنها تاسف خواهی خورد)».

← دائمی بودن


همیشگی بودن عذاب برزخی برای فرعونیان، پس از مرگ:
فوقـیه الله سیـات ما مکروا وحاق بـال فرعون سوء العذاب• النار یعرضون علیها غدوا وعشیا ویوم تقوم الساعة ادخلوا ءال فرعون اشد العذاب. «خداوند او را از نقشه‌های سوء آنها نگه داشت، و عذاب شدید بر آل فرعون وارد شد!• عذاب آنها آتش است که هر صبح و شام بر آن عرضه می‌شوند؛ و روزی که قیامت برپا شود (می‌فرماید:) «آل فرعون را در سخت‌ترین عذابها وارد کنید».
امام صادق علیه‌السّلام در تفسیر آیه «... النار یعرضون علیها غدوا و عشیا» فرمودند: ... در برزخ و قبل از قیامت است و «یوم تقوم الساعة» را قرینه‌ای برای این استفاده قرار دادند.

← بد و ناخوشایند بودن


عذاب برزخی فرعونیان، بد و ناخوشایند:
فوقـیه الله سیـات ما مکروا وحاق بـال فرعون سوء العذاب• النار یعرضون علیها غدوا وعشیا ویوم تقوم الساعة ادخلوا ءال فرعون اشد العذاب. «خداوند او را از نقشه‌های سوء آنها نگه داشت، و عذاب شدید بر آل فرعون وارد شد!• عذاب آنها آتش است که هر صبح و شام بر آن عرضه می‌شوند؛ و روزی که قیامت برپا شود (می‌فرماید:) «آل فرعون را در سخت‌ترین عذابها وارد کنید».

پانویس

[ویرایش]
 
۱. واقعه/سوره۵۶، آیه۹۲.    
۲. واقعه/سوره۵۶، آیه۹۳.    
۳. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۱۴۰.    
۴. عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، ج۵، ص۲۳۰.    
۵. نوح/سوره۷۱، آیه۲۵.    
۶. نوح/سوره۷۱، آیه۲۶.    
۷. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲۰، ص۳۶.    
۸. غافر/سوره۴۰، آیه۴۵.    
۹. غافر/سوره۴۰، آیه۴۶.    
۱۰. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۳۳۵.    
۱۱. توبه/سوره۹، آیه۱۰۱.    
۱۲. زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، ج۲، ص۳۰۶.    
۱۳. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۵، ص۱۱۴.    
۱۴. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۹، ص۳۷۶.    
۱۵. طه/سوره۲۰، آیه۱۲۴.    
۱۶. حسینی بحرانی، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۷۸۶.    
۱۷. انعام/سوره۶، آیه۹۳.    
۱۸. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۲۸۲.    
۱۹. غافر/سوره۴۰، آیه۴۵.    
۲۰. غافر/سوره۴۰، آیه۴۶.    
۲۱. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۴۴۵-۴۴۶.    
۲۲. غافر/سوره۴۰، آیه۴۵.    
۲۳. غافر/سوره۴۰، آیه۴۶.    
۲۴. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۵، ص۳۵۰.    


منبع

[ویرایش]

مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۶، ص۲۰۲، برگرفته از مقاله «عذاب‌های برزخی».    


رده‌های این صفحه : برزخ | عذاب | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار