عبدالقادر بن محمد جزیری

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



جزیری‌، عبدالقادر بن‌ محمد، فقیه‌ و کاتب‌ حنبلی‌ . در سال‌ ۹۱۱ به‌ دنیا آمد.


مشخصات

[ویرایش]

برخی‌ جزیری‌ را منتسب‌ به‌ جزیرة ‌الفیل‌ مصر دانسته‌اند
[۱] محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۶۹، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
[۲] خیرالدین‌ زرکلی‌، الاعلام‌، ج‌ ۴، ص‌ ۴۴، بیروت‌ ۱۹۸۹.
اما، شارحان‌ اَلسحب‌الوابلة، بر اساس‌ تحقیق‌ خود، زادگاه‌ او را جزیره فراتیه‌ در نزدیکی‌ بغداد ذکر کرده‌اند.
[۳] پانویس‌ ۱، محمد نجدی‌، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۰، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.

لقبِ وی‌ زین‌الدین‌ و محیی‌الدین‌ ضبط‌ شده‌ است‌
[۴] محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌۲، ص‌۵۶۹، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.


فعالیت علمی

[ویرایش]

جزیری‌ نزد استادان‌ متعددی‌ درس‌ آموخت‌؛ حدیث‌ و فقه‌ را از ابن‌نجّار و ادبیات‌ و حدیث‌ و منطق‌ را از اَرْنَوی‌ مالکی‌ فراگرفت‌.
[۵] محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۰ ۵۷۱، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.


کاروان‌داری حجاج‌ بیت‌اللّه‌

[ویرایش]

وی‌ چند سال‌ به‌ همراه‌ پدرش‌، کاروان‌دار حجاج‌ بیت‌اللّه‌ بود.
او و پدرش‌ در ۹۴۰، به‌ فرمان‌ سلیمان‌ کِیخیا، امیرالحاج‌ وقت‌، به‌ تهیه‌ و ثبت‌ گزارشهایی‌ در باره سفر حج‌ مأمور شدند که‌ شامل‌ اطلاعاتی‌ سودمند در باره ‌ حج‌ و منزلگاههای‌ آن‌ و تبیین‌ هزینه‌های‌ این‌ سفر برای‌ حاجیان‌ باشد.

← تالیف کتابی مرتبط با کاروان‌داری حجاج‌


پس‌ از درگذشت‌ پدر جزیری‌ در ۹۴۴، جزیری‌ به‌ تنهایی‌ این‌ کار را ادامه‌ داد و مجموعه نوشته‌های‌ خود را در کتابی‌ با نام‌ دُرَرُ الْفَرائِدِالمُنَظَّمَة فی‌اَخبارِ الحاجِّ و طَریقِ مَکَّةالمُعَظَّمَة گرد آورد که‌ از مهم‌ترین‌ کتابهای‌ حنبلیان‌ در باره حج‌ تا اواخر قرن‌ دهم‌ بود.
این‌ اثر ضمناً شرح‌ احوال‌ و برخی‌ جزئیات‌ زندگی‌ جزیری‌ را به‌ قلم‌ خود او در بر دارد.
[۶] محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۰، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
[۷] محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۲ـ۵۷۳، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.

در کتاب‌ القاموس‌ الاسلامی‌
[۸] احمد عطیة ‌اللّه‌، القاموس‌ الاسلامی‌، ج‌ ۲، ص‌ ۳۵۹، قاهره‌ ۱۳۸۳/ ۱۹۶۳ـ.
نام‌ مؤلف‌ کتاب‌، به‌اشتباه‌، خزرجی‌ درج‌ شده‌ است‌.
جزیری‌ در کتاب‌ خود، از مصاحبت‌ و ملازمتش‌ با عارف‌ پرآوازه روزگار خویش‌، شهاب‌الدین‌احمد حَریفی‌ زَنیدی‌ شافعی‌، یاد کرده‌ و گفته‌ که‌ حریفی‌ به‌ او خرقه‌ پوشانده‌ و او را در حلقه ذکر خویش‌ راه‌ داده‌ است‌.
جزیری‌ بر اثر پیدا کردن‌ گرایشهای‌ عرفانی‌ و صوفیانه‌ از اشتغالات‌ دنیوی‌، از جمله‌ کار کتابت‌ که‌ آن‌ را مایه شهرت‌ می‌دانست‌، کناره‌ گرفت‌ و بر امور غیر دنیوی‌ اهتمام‌ نمود.
[۹] محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۱- ۵۷۲، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.


وفات

[ویرایش]

اغلب‌ منابع‌ سال‌ مرگ‌ او را ۹۷۷ دانسته‌اند
[۱۰] محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج۱، ص‌ ۵۶۹، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
[۱۱] خیرالدین‌ زرکلی‌، الاعلام‌، ج‌ ۴، ص‌ ۴۴، بیروت‌ ۱۹۸۹.
اما، بروکلمان‌ سال‌ وفات‌ او را ۹۶۶ ذکر کرده‌ است‌.

گزیده آثار

[ویرایش]

برخی‌ از دیگر آثار جزیری‌ عبارت‌اند از: خُلاصة الذَّهب‌ فی‌ فَضْل‌العرب‌، عُمْدة لصَّفْوَة فی‌ حِلِّ القَهْوة‌، مَنازِهُ المَنازِل‌ و مَناهِجُ لمَناهِل‌، الزَّجْرُ عنِالخَمر، رَفْعُ المَضَرَّة‌ عَنِ الهِرِّ وَ الهِرَّة و مجموعه‌ای‌ شامل‌ اشعار و مراسلات‌ او.
[۱۲] محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۳ -۵۷۴، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
[۱۳] خیرالدین‌ زرکلی‌، الاعلام‌، ج‌ ۴، ص‌ ۴۴، بیروت‌ ۱۹۸۹.
[۱۴] یوسف‌ الیان‌ سرکیس‌، معجم‌المطبوعات‌ العربیة و المعربة، ج‌۱، ستون‌ ۶۸۸، قاهره‌ ۱۳۴۶/۱۹۲۸، چاپ‌ افست‌ قم‌ ۱۴۱۰.


فهرست منابع‌

[ویرایش]

(۱) خیرالدین‌ زرکلی‌، الاعلام‌، بیروت‌ ۱۹۸۹.
(۲) یوسف‌ الیان‌ سرکیس‌، معجم‌المطبوعات‌ العربیة و المعربة قاهره‌ ۱۳۴۶/۱۹۲۸، چاپ‌ افست‌ قم‌ ۱۴۱۰.
(۳) احمد عطیة ‌اللّه‌، القاموس‌ الاسلامی‌، قاهره‌ ۱۳۸۳/ ۱۹۶۳ـ.
(۴) محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶؛

پانویس

[ویرایش]
 
۱. محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۶۹، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۲. خیرالدین‌ زرکلی‌، الاعلام‌، ج‌ ۴، ص‌ ۴۴، بیروت‌ ۱۹۸۹.
۳. پانویس‌ ۱، محمد نجدی‌، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۰، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۴. محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌۲، ص‌۵۶۹، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۵. محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۰ ۵۷۱، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۶. محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۰، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۷. محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۲ـ۵۷۳، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۸. احمد عطیة ‌اللّه‌، القاموس‌ الاسلامی‌، ج‌ ۲، ص‌ ۳۵۹، قاهره‌ ۱۳۸۳/ ۱۹۶۳ـ.
۹. محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۱- ۵۷۲، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۱۰. محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج۱، ص‌ ۵۶۹، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۱۱. خیرالدین‌ زرکلی‌، الاعلام‌، ج‌ ۴، ص‌ ۴۴، بیروت‌ ۱۹۸۹.
۱۲. محمد نجدی‌، السُّحبُ الوابلة‌ علی‌ ضرائح‌ الحنابلة، ج‌ ۲، ص‌ ۵۷۳ -۵۷۴، چاپ‌ بکربن‌ عبداللّه‌ ابوزید و عبدالرحمان‌بن‌ سلیمان‌ عثیمین‌، بیروت‌ ۱۴۱۶/۱۹۹۶.
۱۳. خیرالدین‌ زرکلی‌، الاعلام‌، ج‌ ۴، ص‌ ۴۴، بیروت‌ ۱۹۸۹.
۱۴. یوسف‌ الیان‌ سرکیس‌، معجم‌المطبوعات‌ العربیة و المعربة، ج‌۱، ستون‌ ۶۸۸، قاهره‌ ۱۳۴۶/۱۹۲۸، چاپ‌ افست‌ قم‌ ۱۴۱۰.


منبع

[ویرایش]
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «عبدالقادر بن محمد جزیری»، شماره۴۶۷۳.    






جعبه ابزار