طعمهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



طُعمه، به یک ششم اصل ترکه اطلاق می‌شود.


کاربرد فقهی

[ویرایش]

از احکام آن در باب ارث سخن گفته‌اند.

طعمه در لغت و اصطلاح

[ویرایش]

طعمه در لغت به معنای غذایی که خورده می‌شود و نیز به معنای شبیه روزی و هبه آمده است؛ [۱] لیکن در اصطلاح عبارت است از یک ششم اصل ترکه، که به جد و جده میّت داده می‌شود. [۲]

قول مشهور در باب ارث اجداد میّت

[ویرایش]

به قول مشهور، اجداد میّت با وجود پدر و مادر او ارث نمی‌برند. بر این قول ادعای اجماع شده است؛ [۳] لیکن بر والدین میّت دادن طعمه به پدر و مادرشان استحباب دارد. [۴] از برخی قدما نقل شده است در صورتی که وارثان میّت ، پدر و مادر و یک دختر باشند، جد نیز زنده باشد، نصف ترکه به دختر، دو ششم به پدر و مادر و یک ششم به جدّ میّت به ارث می‌رسد. [۵]

حکم دادن طعمه به جد و جده میت

[ویرایش]

آیا استحباب طعمه به جد و جده پدری میّت اختصاص دارد یا شامل جد و جده مادری او نیز می‌شود؟ مشهور قول دوم است. [۶] برخی قدما قائل به قول نخست شده‌اند. [۷]
استحباب دادن طعمه مشروط به بیش‌تر بودن سهم پدر و مادر میّت از یک ششم است. بنابر این، چنانچه سهم هر دو یا یکی از آنان بیش از یک ششم نباشد، دادن طعمه بر ایشان مستحب نیست، مانند این‌که وارثان، پدر ، مادر و شوهر میّت باشند و میّت برادری نداشته باشد. در این فرض سهم پدر از یک ششم بیش‌تر نیست و در نتیجه دادن طعمه بر او مستحب نخواهد بود؛ چنان که اگر وارثان، پدر و مادر میّت باشند و میّت برادر نیز داشته باشد، بر مادر دادن طعمه استحباب ندارد؛ زیرا سهمش بیش از یک ششم نیست. [۸]

اختلاف در مقدار زیاده

[ویرایش]

در مقدار زیاده بر یک ششم اختلاف است که آیا باید مقدار زیاده یک ششم یا بیش‌تر باشد و در صورت کمتر بودن آن از یک ششم، طعمه مستحب نخواهد بود، یا این‌که دادن طعمه مطلقا مستحب است؛ هر چند مقدار اضافی کمتر از یک ششم باشد. [۹] [۱۰] [۱۱]

اختلاف در مقدار طعمه

[ویرایش]

برخی مقدار طعمه را کمتر از یک ششم و زیاده دانسته‌اند. بنابراین، اگر مقدار زیادی کمتر از یک ششم باشد، همان مقدار به عنوان طعمه داده می‌شود؛ چنان که در صورت افزون بودن از یک ششم، تنها به اندازه یک ششم داده می‌شود نه بیشتر. [۱۲] [۱۳]
مقدار طعمه بنابر قول مشهور ، یک ششم از اصل ترکه است. [۱۴] از برخی قدما مقدار آن یک ششم از سهم فرزند (پدر و مادر میّت) نه از اصل مال نقل شده است. [۱۵]

نحوه تقسیم

[ویرایش]

در صورت زنده بودن جد و جده، طعمه مساوی میان آنان تقسیم می‌شود و در صورت زنده بودن یکی، همه طعمه به او می‌رسد. [۱۶]

شرط دادن طعمه به جد و جده

[ویرایش]

استحباب دادن طعمه به جد و جده مشروط به زنده بودن پدر و مادر میّت است. بنابراین، اگر هر دو مرده باشند، طعمه به جد داده نمی‌شود و چنانچه یکی از آن دو زنده باشد بر او مستحب است که طعمه را به پدر و مادر خود بدهد. [۱۷]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. لسان العرب، واژه «طعم».
۲. مختلف الشیعة، ج۹، ص۱۰۵.    
۳. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۳۹.    
۴. مختلف الشیعة، ج۹، ص۱۰۵.    
۵. مختلف الشیعة، ج۹، ص۱۰۶.    
۶. مستند الشیعة، ج۱۹، ص۲۴۸.    
۷. الکافی فی الفقه، ص۳۷۸.
۸. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۴۲ ۱۴۴.    
۹. الروضة البهیة، ج۸، ص۱۲۲ ۱۲۳.    
۱۰. مستند الشیعة، ج۱۹، ص۲۵۳.    
۱۱. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۴۶.    
۱۲. قواعد الاحکام، ج۳، ص۳۶۱.    
۱۳. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۴۶ ۱۴۷.    
۱۴. الروضة البهیة، ج۸، ص۱۲۴.    
۱۵. مختلف الشیعة، ج۹، ص۱۰۵.    
۱۶. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۴۲ ۱۴۳.    
۱۷. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۴۴.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۱۸۶، برگرفته از مقاله طعمه.    


رده‌های این صفحه : ارث | اصطلاحات فقهی | فقه




جعبه‌ابزار