طرماح بن حکیم طایی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابونضر طِرمّاح بن حکیم طائی طرّاح قحطانی شامی (م حدود ۱۲۵ هـ)، از شاعران برجسته اسلامی در عصر امویان بود و بنابر گزارشی از راویان امام حسن (علیه‌السّلام) بود.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

ابونضر طرمّاح بن حکیم بن حکم بن نضر طائی طرّاح قحطانی شامی، (طرماح یعنی بلند قامت) وی از قبیله طیّ بود که در شام زاده شد و دوران کودکی را در آنجا سپری کرد و سپس در زمره سپاهیان شام به کوفه رفت و به کسب دانش پرداخت.
طرمّاح از شاعران برجسته اسلامی، قصیده‌سرا، هجوگو، خطیب، راوی، فصیح و شجاع بود. از سروده‌های وی قصیده‌ای است که در سال ۸۱ هـ در مدح یزید بن مهلّب سروده است.
[۶] سزگين، محمد فؤاد، اریخ التراث العربی، ج۳، ص۵۹.
گویند که وی در حومه شهر کوفه الفاظ نبطی می‌آموخت و در اشعار خود به کار می‌برد.
او چونان دیگر شاعران در زندگی چشم به صله و بخشش توانگران داشت، کسانی را که به وی بخشش می‌کردند، مدح و آنان را که مالی به او عطا نمی‌کردند را هجو می‌نمود.

مشایخ و راویان

[ویرایش]

طرمّاح از نوادگان قیس بن جحدر، صحابی رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و طبق گزارشی، راوی امام حسن (علیه‌السّلام) بود و دو فرزندش صمصامه و ضُبینه از او روایت کرده‌اند. همچنین نوه‌اش امان بن صمصامه، محمد بن سهل اسدی و ابن‌کناسه به نقل اشعار او پرداخته‌اند.
[۹] سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۳، ص۵۹.


دوستی با کمیت

[ویرایش]

میان طرمّاح و کمیت، شاعر توانای شیعی دوستی عمیق وجود داشت و به‌رغم اختلاف آنان در مذهب، در دشمنی با عامه اتفاق نظر داشتند. وی در بدو ورود به کوفه تحت‌تاثیر سخنان برخی از پیشوایان خوارج قرار گرفت و تا پایان عمر بر عقیده ایشان ماند. کمیت شیعه عدنانی و طرماح از خوارج قحطانی بود.
ثعلب، طوسی و برخی دیگر اشعار او را گرد آورده‌اند.

آثار و تاریخ وفات

[ویرایش]

به قولی، طرمّاح در روزگار خلافت یزید بن عبدالملک، یا حدود ۱۲۵ هـ درگذشت. دیوان شعر اثر اوست.

مطالعه بیشتر

[ویرایش]

برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.
[۱۷] ابن‌عساکر، علی بن حسن، تهذیب تاریخ دمشق، ج۷، ص۵۵.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. ابن‌حزم، علی بن احمد، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۳.    
۲. ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۲۴، ص۴۶۵.    
۳. ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۱۲، ص۲۸۸.    
۴. کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، ج۵، ص۴۰.    
۵. ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۱۲، ص۲۸۸.    
۶. سزگين، محمد فؤاد، اریخ التراث العربی، ج۳، ص۵۹.
۷. مرزبانی، محمد بن عمران، الموشح، ص۲۶۶.    
۸. صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۶، ص۲۴۵.    
۹. سزگين، محمد فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۳، ص۵۹.
۱۰. ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۱۲، ص۲۸۸.    
۱۱. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۰۱.    
۱۲. ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۸۷.    
۱۳. حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۷۹۸.    
۱۴. زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۳، ص۲۲۵.    
۱۵. آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۹، ص۴۳.    
۱۶. بغدادی، عبدالقادر، خزانة الادب، ج۳، ص۴۱۸.    
۱۷. ابن‌عساکر، علی بن حسن، تهذیب تاریخ دمشق، ج۷، ص۵۵.


منبع

[ویرایش]

• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۴۱۲، برگرفته از مقاله «ابونضر طرمّاح بن حکیم طائی».
• عبدالسلام ترمانینی، رویدادهای تاریخ اسلام، ترجمه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ج۱، ص۳۲۲.






جعبه ابزار