طبیعیات

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



طبیعیات، یکی از اصطلاحات به‌کار رفته در علم منطق بوده و به‌معنای آرا و گزاره‌های مربوط به اعیان موجودات عالم است.


توضیح اصطلاح

[ویرایش]

قضایای به‌کار رفته در صناعت جدل باید از مشهورات باشند. آنچه در صناعت جدل برای کاربرد یک قضیه ملاک جواز و عدم جواز قرار می‌گیرد، شهرت یک قضیه است، اما صرف‌نظر از شهرت، قضایای مشهوره می‌توانند به ملاک‌های مختلف، دسته‌بندی‌های متعددی پیدا کنند.

اصناف مقدمات صناعت جدل

[ویرایش]

بعضی منطق‌دانان بنابر یک ملاک، تمام مقدمات و مسائل صناعت جدل را در سه صنف منطقیات، خُلقیات و طبیعیات محصور کرده‌اند. محقق طوسی در اساس الاقتباس پس از نسبت‌سنجی میان مطلوب در جدل و مطلوب در برهان، به سه صنف مذکور اشاره می‌کند. وی معتقد است مطلوب جدلی، گاهی مشارک برهان است و گاهی مباین آن. مشارکت در صورتی است که مطلوب مورد نظر را هم از طریق مبادی برهان بتوان اثبات کرد و هم از طریق مبادی جدل؛ مانند: حدوث عالم.
مباینت در جایی است که یا خاص به برهان باشد؛ مثل: اثبات حال زوایای قائمه، و یا خاص جدل باشد؛ مثل: اثبات سعادت و نحوست کواکب. وی بعد از بیان مطلب فوق، تمامی مقدمات و مسائل صناعت جدل را در سه صنف محصور می‌کند:
۱. منطقیات: آرا و گزاره‌هایی که در سایر آرای نظری یا عملی نافع است؛ مثل اینکه حدود و تعاریف اضداد در یکدیگر داخل‌اند یا نه.
۲. خُلقیات: آرا و گزاره‌هایی که به نوعی با افعال ما انسان‌ها ارتباط دارند؛ مثل اینکه لذت، پسندیده است یا نه و تبدیل اخلاق ممکن است یا نه و عدالت قابل شدت و ضعف است یا نه.
۳. طبیعیات: آرا و گزاره‌هایی که به اعیان موجودات عالم (غیر مرتبط با افعال انسانی) ارتباط دارند؛ مثل اینکه عالم، قدیم است یا حادث، و نفس بقا دارد یا نه.

مستندات مقاله

[ویرایش]

در تنظیم این مقاله از منبع ذیل استفاده شده است:

خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس.    

پانویس

[ویرایش]
 
۱. خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۴۵۹.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی، برگرفته از مقاله «طبیعیات»، تاریخ بازیابی۱۳۹۶/۲/۱۲.    



جعبه ابزار