طبقه بندی علوم قرآنی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



طبقه بندی علوم قرآنی به تقسیم و طبقه بندی دانش‌های مربوط به قرآن اطلاق می‌شود.


دیدگاه‌ها درباره تقسیم علوم قرآنی

[ویرایش]

درباره تقسیم علوم قرآنی و طبقه بندی آن‌ها دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد. رای برخی از صاحبنظران دور از مبالغه نیست. ابو بکر بن عربی ، علوم قرآنی را به تعداد کلمات آن (۷۷۴۵۰ یا ۷۷۸۰۷) می‌داند. جلال الدین سیوطی تعداد علوم قرآنی را به هشتاد رسانده است.

طبقه‌بندی علوم قرآنی از دیدگاه شیرازی

[ویرایش]

قطب الدین شیرازی علوم قرآنی را به دوازده نوع می‌رساند که عبارتند از:
۱. علم قرائت ؛ ۲. علم وقوف؛ ۳. علم لغات قرآن؛ ۴. علم اعراب؛ ۵. علم اسباب نزول ؛ ۶. معرفت ناسخ و منسوخ ؛ ۷. علم تاویل ؛ ۸. علم قصص؛ ۹. علم استنباط معانی قرآن؛ ۱۰. علم ارشاد و مواعظ و امثال؛ ۱۱. علم معانی ؛ ۱۲. علم بیان .

تقسیم دیگر برای علوم قرآنی

[ویرایش]

تقسیم دیگر برای علوم قرآنی:
۱. تاریخ قرآن؛
۲. علم رسم عثمانی؛
۳. شناخت مکی و مدنی؛
۴. علم شان نزول (اسباب نزول)؛
۵. شناخت ناسخ و منسوخ؛
۶. علم محکم و متشابه ؛
۷. تحدی ، اعجاز و تحریف ناپذیری قرآن؛
۸. تفسیر و تاویل ؛
۹. قرائت، تجوید و ترتیل ؛
۱۰. فقه قرآن یا احکام قرآن؛
۱۱. اعراب قرآن یا نحو و دستور زبان قرآن؛
۱۲. قصص قرآن؛
۱۳. غریب القرآن یا واژه شناسی قرآن؛
۱۴. ترجمه قرآن.

مراتب علوم قرآنی

[ویرایش]

علوم قرآنی همه در یک رتبه و یک درجه از اهمیت قرار ندارند؛ تجوید، قرائت، رسم الخط ، شمارش حروف و شمارش آیات و سوره‌ها بیشتر به الفاظ و ظاهر قرآن می‌پردازد؛ تفسیر و معناشناسی الفاظ (غریب القرآن) بیشتر به معانی قرآن، و مجموعه این علوم بیشتر از عوارض ذاتی قرآن بحث می‌کنند. علومی مانند صرف ، نحو، معانی ، بیان ، بدیع، لغت ، فقه اللغه و اشتقاق نیز گرچه در زمره علوم قرآنی نیستند، ولی در پرتو تاثیر قرآن هستند و مجموعه آن‌ها از عوارض غیرذاتی قرآن بحث می‌کنند.
[۱] خرمشاهی، بهاء الدین، دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، ص۱۴۷۸.
[۲] طالقانی، عبد الوهاب، علوم قرآن و فهرست منابع، ص۴۵-۶۰.
[۳] صالحی کرمانی، محمد رضا، درآمدی برعلوم قرآن، ص۳۴-۴۷.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. خرمشاهی، بهاء الدین، دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، ص۱۴۷۸.
۲. طالقانی، عبد الوهاب، علوم قرآن و فهرست منابع، ص۴۵-۶۰.
۳. صالحی کرمانی، محمد رضا، درآمدی برعلوم قرآن، ص۳۴-۴۷.


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «طبقه بندی علوم قرآنی».    



جعبه ابزار