ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



« ضياء الناظر فى احكام صلاة المسافر» اثر آیت الله جعفر سبحانی كه به صورت مبسوط، شرايط قصر( شكسته شدن) نماز را در حال مسافرت بيان كرده و ادله شرعى و اقوال فقها را در اين باره منعكس نموده است.


درباره مؤلف

[ویرایش]

آيت اللّه شيخ جعفر بن علامه شيخ محمد حسين سبحانى اقبال تبريزى در سال ۱۳۴۷ ق در شهر تبریز چشم به جهان گشود. ایشان پس از فراغت از تحصيلات ابتدايى، در ۱۴ سالگى( ۱۳۶۱ ق) رهسپار مدرسه علمیه طالبیه تبريز گرديد و به آموختن مقدمات علوم و سطوح پرداخت. در مهر ماه ۱۳۲۵ ش وارد قم شد و به تكميل سطوح، همت گماشت. آيت الله پس از تكميل سطوح عاليه در ۱۳۶۹ ق، به درسهاى خارج فقه و اصول راه يافت و به خوشه‌چينى از محضر بزرگان پرداخت، در سال ۱۳۹۴ ق( ۱۳۵۴ ش) بر اثر اصرار فضلا و طلاب علاقمند حوزه، درس خارج فقه و اصول را تشكيل داد كه تا كنون بحمد الله ادامه دارد. درس خارج اصول ايشان يكى از شاخصترين حلقه‌هاى درسى حوزه به شمار مى‌رود. استاد معظم تا كنون چهار دوره كامل اصول و هر دوره در ۶ سال، تدريس نموده و هم اكنون پنجمين دوره آن را پشت سر مى‌نهد.

انگيزه تأليف

[ویرایش]

هدف از نگارش اين كتاب تبيين تمامى جزييات نماز مسافر و شروط آن و فروع فقهى مترتب بر آن است زيرا نگارنده معتقد است در اين باره در كتب فقهى معتبر و شروح آنها به صورت مستوفى بحث نشده است.

ساختار

[ویرایش]

نويسنده، ضمن بيان مفاهيم مربوط به نماز مسافر، به تبيين شروط قصر و اتمام نمازها در حال مسافرت پرداخته و ادله شرعى مربوط به آنها را از آيات، روايات، عقل و اجماع فقها استخراج كرده و ضمن نقل ديدگاه‌هاى آنان به تأييد و يا رد اين نظريات پرداخته است.

گزارش محتوا

[ویرایش]


← وجوب قصر نماز


در ابتداى كتاب، نويسنده به اين بحث مى‌پردازد كه آيا شكسته بودن نماز در حال سفر، واجب است يا جايز؟ به عبارت ديگر آيا حتما بايد در حال سفر اگر شرايط قصر وجود داشته باشد نماز را شكسته بخوانيم يا اين كه شارع مقدس براى راحتى ما اين اجازه را به ما داده كه اگر خواستيم نمازهاى چهار ركعتى را دو ركعتى بخوانيم و لزومى ندارد كه حتما چهار ركعتى بخوانيم؟ وى ضمن بررسى آيه قرآن و روايات مربوطه، به اين نتيجه مى‌رسد كه قصر نماز واجب است نه جايز و حتما در صورت تحقق شرايط قصر بايد شكسته خوانده شود. وى ديدگاه‌هاى قائلين به جواز قصر را نيز مطرح و آنها را مورد مناقشه قرار داده است.

← شروط قصر


آن گاه به بحث در باره شروط قصر در نماز پرداخته و مؤلفه‌هايى كه به وسيله آنها سفر صدق كرده و قصر نماز لازم مى‌شود را يكى يكى بررسى نموده است. نويسنده مقدار مسافت و كيفيت پيموده شدن مسافت و قصد واقعى طى كردن مسافت مشخص، استمرار قصد طى كردن مسافت در طول سفر و عدم قصد قطع سفر به واسطه برخى از قواطع سفر را بررسى كرده و ادله مربوط به هر يك از آنها را جداگانه مطرح نموده است. شرط بعدى كه نگارنده به آن اشاره داشته شرط جايز بودن سفر مى‌باشد. از ديدگاه وى اگر سفر براى انجام كارى حرام صورت بگيرد نماز بايد تمام خوانده شود.
در اين زمينه به شرايط حرام بودن سفر و نمونه‌هايى از آن نيز پرداخته شده است. نويسنده در اين رابطه معيارهاى حلال و حرام بودن سفر را نيز بيان كرده است. شرط ديگرى كه براى وجوب قصر در نماز به آن اشاره مى‌شود آن است كه شخص در حال سفر، خانه‌اش با وى نباشد. مانند عشاير كه دايم در حال سفر و كوچ كردن بوده و خانه به دوش محسوب مى‌شوند.
شرط بعدى آن است كه سفر كردن شغل شخص نباشد و هر گاه شغل كسى سفر كردن از شهرى به شهرى ديگر باشد اصطلاحا مسافر نيست و نمازهاى او در طول مسير و حتى رسيدن به مقصدى خاص، كامل است. شرط ديگرى كه نويسنده در مورد قصر نماز به آن پرداخته است، رسيدن به حد ترخص شرعى است. وى ترخص را مخفى شدن شهر مبدأ حركت( وطن) و نشنيدن صداى مؤذن آن شهر معنى كرده و بعد مسافتى خاص را نيز در رسيدن به حد ترخص معتبر دانسته است.

← قواطع سفر


در فصل سوم كتاب به قواطع سفر يعنى امورى كه باعث از بين رفتن سفر و در نتيجه عدم وجوب قصر در نماز مى‌شود اشاره داشته و گذشتن از محل زندگى( وطن ) و قصد اقامت در جايى نمودن و مردد بودن بر حال سفر در سه روز متوالى را از مهم‌ترين قواطع سفر خوانده و شروط و حالات مختلف مربوط به آنها را مورد تجزيه و تحليل قرار داده است.

← احكام نماز مسافر


در فصل چهارم و پايانى كتاب، نويسنده به احكام نماز مسافر و كيفيت شكسته شدن نمازهاى چهار ركعتى، در صورتى كه سفر محقق بوده باشد و شروط قصر نيز پا بر جا باشد، پرداخته و فروع فقهى مربوط به آن را بررسى نموده است.
در همين زمينه وى باز هم به واجب بودن تقصیر ( شكسته شدن) نماز و نه جواز آن تأكيد كرده و ضرورت افطار كردن روزه در صورتى كه سفر در ماه مبارک رمضان يا روزهايى كه فرد روزه مستحبى يا واجب گرفته است، اشاره كرده است. ساقط شدن نمازهاى نافله روز در حال سفر، عدم سقوط نافله مغرب و صبح و نماز شب، جايز بودن انجام نوافل بعد از زوال، حكم عالم و جاهل در مورد نماز و روزه در حال سفر، حكم قصر كردن نماز در جايى كه بايد تمام خوانده شود و تمام خواندن نماز در جايى كه بايد شكسته خوانده شود، حكم نسيان شكسته بودن نماز در اثناى آن و صورت‌هاى مختلفى كه نمازگزار نماز را به صورت تمام خوانده، در حالى كه بايد به قصر بخواند و حکم شرعی هر يك از اين حالات از ديگر مباحث ارائه شده در اين فصل است.

← نماز در اماكن مذهبى


در پايان نماز خواندن در برخى از اماكن مذهبى و جواز تمام خواندن و استحباب و وجوب اتمام نماز در اين اماكن را بررسى كرده و در اين رابطه حكم نماز خواندن مسافر در مکه و مدینه ، نجف و کربلا را به تفكيك بيان نموده است.

مشاهده آنلاین کتاب

[ویرایش]

ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر نویسنده:آیت الله جعفر سبحانی    

پانویس

[ویرایش]
 
۱. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص ۳.    
۲. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص۹.    
۳. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص۱۷.    
۴. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص۲۰.    
۵. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص۲۱۹.    
۶. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص۹۵.    
۷. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص۱۴۲.    
۸. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص۱۴۵.    
۹. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص ۲۱۹.    
۱۰. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص ۳۳۹.    
۱۱. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص ۳۴۱.    
۱۲. ضیاء الناظر فی احکام صلاة المسافر، آیت الله جعفر سبحانی، ج۱، ص ۴۰۹.    


منبع

[ویرایش]
نرم افزار جامع فقه أهل البيت عليهم السلام، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی






جعبه ابزار