صف (واژه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



صف به معنای در یک ردیف قرار دادن است.


معنای لغوی صف

[ویرایش]

صَفّ مصدر فعل صَفَّ یَصُفُّ در لغت به معنای در یک ردیف و خط صاف قراردادن و قرار گرفتن هر چیز، مرتب کردن، نزدیک هم چیدن، قوم ِ در صف ایستاده، در مقابل دشمن قرار گرفتن لشکر و بال باز کردن پرنده آمده است. جمع آن صفوف است.
[۲] تاج العروس، زبیدی، ج۶، ص۱۶۶.
[۳] لغتنامه دهخدا، ج۳۱، ص۲۱۵، انتشارات وزارت ارشاد.
[۴] مجمع البحرین الطّریحی، ج۵، ص۸۱، انتشارات مکتبة المرتضویه.
[۵] دایرة المعارف، فرید وجدی، ج۵، ص۵۲۲، نشر دار المعرفه.


معنای صف در اصطلاح فقه

[ویرایش]

این لغت در اصطلاح فقه عبارت است از: ردیف کردن و نزدیک هم چیدن و یا کنار هم قرار گرفتن نفرات یک گروه یا واحد نظامی.
[۶] فقه امام جعفر صادق، ج۲، ص۲۷۰.


واژه صف در قرآن

[ویرایش]

این واژه در قرآن کریم هفت بار به کار رفته است که به یک مورد آن که با مفهوم نظامی مناسب است. اشاره می‏شود:
«انَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذینَ یُقاتِلوُنَ فی‏ سَبیلِهِ صَفاًّ کَانَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ» «خدا کسانی را که در راه وی، به صف، کارزار می‏کنند که گویی بنایی استوارند، دوست دارد.»

واژه صف در روایات

[ویرایش]

در روایات بسیاری
[۸] اصول‏کافی، ج ۲، ص ۳۱۸، نشر فرهنگ اهل بیت.
[۹] اصول‏کافی، ج۴، ص۳۴، نشرنور.
[۱۰] اصول‏کافی، ج۴، ص۲۴۷، نشرنور.
[۱۱] اصول‏کافی، ج۴، ص۳۹۴، نشرنور.
[۱۲] اصول‏کافی، ج۴، ص۲۹۰، نشرنور.
[۱۳] اصول‏کافی، ج۴، ص۲۲۶، نشرنور.
[۱۴] اصول‏کافی، ج۳، ص۳۸۴، نشرنور.
[۲۲] نهج‏البلاغه، خطبه۱۰۷.
[۲۳] نهج‏البلاغه، خطبه۱۲۲.
واژه «صفّ» به کار رفته است؛ از آن جمله روایت مالک‌ابن اعین است که می‏گوید:
«... حَرَّضَ امیرُالْمُؤْمِنینَ عَلَیهِ السَّلامُ النَّاسَ بِصِفَّیْنِ فَقالَ: انَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ قَدْ دَلَّکُمْ عَلی‏ تِجارَةٍ تُنْجیکُمْ مِنْ عَذابٍ أَلیمٍ، وَ یُشْفی‏ بِکُمْ عَلَی الْخَیْرِ الْایْمانُ بِاللَّهِ، وَالْجِهادُ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ... فَسَوُّوا صُفُوفَکُمْ کَالْبُنْیانِ الْمَرْصُوصِ فَقَدِّمُوا الدّارِعَ وَأَخِّرُوا الْحاسرَ وَ عَضُّوا عَلیَ النَّواجِدَ...» «امیر مومنان علیه‏السلام در صفّین مردم را به جنگ تشویق می‏کرد و می‏فرمود خداوند تبارک و تعالی شما را به تجارتی که از عذاب دردناک نجات می‏دهد، راهنمایی کرده است و شما را برخیر (ایمان به خدا و جهاد در راه او) هدایت نموده است... پس صف‏هایتان را مانند بنیانی محکم (سد آهنین) مرتب کنید و زره پوشان را در جلو و افراد بدون زره و سپر را در پشت سر قرار دهید و دندانهای خود را برهم بفشارید و....»

از احکام جنگ

[ویرایش]

فقهاء می‏گویند: در جنگ واجب است جنگجویان خودشان را در میدان جنگ به صف ثابت و استوار مانند سدّ آهنین مرتب کنند.»
[۲۶] فقه امام جعفر صادق، محمد جواد مغنیه، ج۲، ص۲۷۰، نشر دار العلم.

یکی از احکام جنگ این است که فرمانده لشکر وقتی تصمیم بر جنگ گرفت، از خداوند طلب خیر و درخواست پیروزی کند و اصحاب و یاران خود را به مرتّب کردن صفها تشویق نماید.
[۲۷] ینابیع الفقهیه، کتاب الجهاد، ص۷۱.( اصباح الشیعه لمصباح الشریعه).


پانویس

[ویرایش]
 
۱. لسان العرب، محمد بن مکرم، ج۹، ص۱۹۴.    
۲. تاج العروس، زبیدی، ج۶، ص۱۶۶.
۳. لغتنامه دهخدا، ج۳۱، ص۲۱۵، انتشارات وزارت ارشاد.
۴. مجمع البحرین الطّریحی، ج۵، ص۸۱، انتشارات مکتبة المرتضویه.
۵. دایرة المعارف، فرید وجدی، ج۵، ص۵۲۲، نشر دار المعرفه.
۶. فقه امام جعفر صادق، ج۲، ص۲۷۰.
۷. صف/سوره۶۱، آیه۴.    
۸. اصول‏کافی، ج ۲، ص ۳۱۸، نشر فرهنگ اهل بیت.
۹. اصول‏کافی، ج۴، ص۳۴، نشرنور.
۱۰. اصول‏کافی، ج۴، ص۲۴۷، نشرنور.
۱۱. اصول‏کافی، ج۴، ص۳۹۴، نشرنور.
۱۲. اصول‏کافی، ج۴، ص۲۹۰، نشرنور.
۱۳. اصول‏کافی، ج۴، ص۲۲۶، نشرنور.
۱۴. اصول‏کافی، ج۳، ص۳۸۴، نشرنور.
۱۵. وسائل الشیعه، ج۴، ص۱۱۲۲، نشر داراحیاء التراث.    
۱۶. وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۷۲.    
۱۷. وسائل الشیعه، ج۵، ص۳۸۱.    
۱۸. وسائل الشیعه، ج۵، ص۴۱۲.    
۱۹. وسائل الشیعه، ج۵، ص۴۷۲.    
۲۰. وسائل الشیعه، ج۵، ص۴۷۳.    
۲۱. وسائل الشیعه، ج۲، ص۸۰۶.    
۲۲. نهج‏البلاغه، خطبه۱۰۷.
۲۳. نهج‏البلاغه، خطبه۱۲۲.
۲۴. وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۷۲، نشر دار الحیاء التراث.    
۲۵. فروع کافی، ج۳، ص۳۹.    
۲۶. فقه امام جعفر صادق، محمد جواد مغنیه، ج۲، ص۲۷۰، نشر دار العلم.
۲۷. ینابیع الفقهیه، کتاب الجهاد، ص۷۱.( اصباح الشیعه لمصباح الشریعه).

فروع كافى، ج۳، ص۳۹. و وسائل الشيعه، ج۱۱، ص۷۲، نشر دار الحياء التراث.

منبع

[ویرایش]
جمعی از نویسندگان، پژوهشکده تحقیقات اسلامی، اصطلاحات نظامی در فقه اسلامی، ص۸۲.


رده‌های این صفحه : جهاد | فقه




جعبه ابزار