صفت خارجی عارض

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



صفت خارجی عارض، به‌معنای محمول خارج از ذات موضوع و غیرلازم است.


توضیح اصطلاح

[ویرایش]

در علم منطق، گاهی از موضوع به موصوف و از محمول به صفت تعبیر می‌شود، زیرا فرق بین صفت و موصوف و موضوع و محمول به ترکیب و تحلیل است؛ یعنی صفت و موصوف بعد از تحلیل به محمول و موضوع تبدیل می‌شود.
صفت (که محمول واقع می‌شود) به لحاظ نسبتش با موصوف (موضوع) اقسامی پیدا می‌کند:
۱. موصوف (موضوع)، معنایی متحصّل و قائم به ذات خود است و صفت، خارج از ذات و ملحق به آن می‌شود، چه عارض بر ذات باشد؛ مانند: «الانسان ابیض» یا لازم ذات، مانند: الانسان ضحاک.
۲. موصوف، معنایی متحصّل و قائم به ذات است و صفت، جزء مقوّم ذات (محمول من صمیمه) است؛ مانند: الانسان حیوان.
۳. موصوف، معنای قائم به ذات نیست و صفت، به استقرار ذات کمک می‌کند بدون آنکه جزء و مقوّم ذات موصوف باشد؛ مانند: الهیولی ذو صورة (حمل ذو هو).
۴. موصوف، قائم به ذات نیست و صفت، مقوّم و جزء ذات آن است؛ مانند: الجوهر جسم.
۵. موصوف، قائم به ذات نیست و صفت، خارج از ذات و ملحق به آن می‌شود، چه عارض بر ذات باشد؛ مانند: «الهیولی ابیض» یا لازم ذات؛ مانند: الجسم المطلق مستعدٌّ للحرکة و السکون و الجسم متحیّز.
[۱] ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق)، ج۱، ص۱۸.


مستندات مقاله

[ویرایش]

در تنظیم این مقاله از منبع ذیل استفاده شده است:

• ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق).

پانویس

[ویرایش]
 
۱. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق)، ج۱، ص۱۸.


منبع

[ویرایش]

پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی، برگرفته از مقاله «صفت خارجی عارض»، تاریخ بازیابی۱۳۹۶/۱/۲۹.    



جعبه ابزار