صفات منافقان (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



نَفَق، ايجاد سوراخى در زمین است كه راه رهايى داشته باشد -همانند سوراخ موش‌- پايان يافتن و از بين رفتن. نفاق عبارت است از داخل شدن در شرع و دین از راهى و خروج از آن از راه ديگر، اظهار اسلام با اهل آن و مخفى كردن غير اسلام در درون، ظاهر و باطن متفاوت داشتن، دورویی، ریاکاری.
[۴] فرهنگ بزرگ سخن، ج ۸، ص ۷۸۸۲، «نفاق».
نفاق هم در ایمان است، هم طاعات، هم معاشرت با مردم. نفاق اعمّ از ریا است‌ در این مقاله آیات مرتبط با صفات منافقان معرفی می‌شوند.


صفات منافقان در قرآن

[ویرایش]

۱. استکبار : استكبار منافقان، در برابر دعوت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله: إِذا جاءَكَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقِينَ لَكاذِبُونَ‌ وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ لَوَّوْا رُؤُسَهُمْ وَ رَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ.

۲. انعطاف‌ناپذیری‌: انعطاف‌ناپذيرى منافقان در برابر حق، همچون چوب خشك تكيه داده شده بر دیوار: إِذا جاءَكَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقِينَ لَكاذِبُونَ‌ وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ يَحْسَبُونَ كُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ قاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ.

۳. بخل‌
[۱۰] رجوع شود به مقاله بخل منافقان (قرآن)


۴. بدزبانی‌
[۱۱] رجوع شود به مقاله بدزبانی منافقان (قرآن)


۵. ترك انفاق
[۱۲] رجوع شود به مقاله انفاق منافقان‌ (قرآن)


۶. ترويج زشتيها: منافقان، ترويج‌كننده بديها و زشتيها: الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَ يَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ إِنَّ الْمُنافِقِينَ هُمُ الْفاسِقُونَ.

۷. تکبر
[۱۴] رجوع شود به مقاله تکبر منافقان (قرآن)


۸. حرص‌
[۱۵] رجوع شود به مقاله حرص منافقان (قرآن)


۹. حسدورزی
[۱۶] رجوع شود به مقاله حسد منافقان (قرآن)


۱۰. خدعه‌
[۱۷] رجوع شود به مقاله مکر منافقان (قرآن)


۱۱. خیانت
[۱۸] رجوع شود به مقاله خیانت منافقان (قرآن)


۱۲. دروغگویی

۱۳. ریاکاری
[۲۰] رجوع شود به مقاله ریاکاری منافقان (قرآن)


۱۴. سفاهت‌ :
••• منافقان، مردمى سفیه و فاقد اندیشه:
۱. وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَما آمَنَ النَّاسُ قالُوا أَ نُؤْمِنُ كَما آمَنَ السُّفَهاءُ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَ لكِنْ لا يَعْلَمُونَ.
۲. وَ إِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَ جاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَ قالُوا ذَرْنا نَكُنْ مَعَ الْقاعِدِينَ‌ رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ وَ طُبِعَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَفْقَهُونَ.
•••ایمان نياوردن منافقان، بر اثر سفاهت و نادانی:
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ‌ وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَما آمَنَ النَّاسُ قالُوا أَ نُؤْمِنُ كَما آمَنَ السُّفَهاءُ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَ لكِنْ لا يَعْلَمُونَ.

۱۵. سوءظن‌
[۲۶] رجوع شود به مقاله سوءظن منافقان (قرآن)


۱۶. طغیانگری‌
[۲۷] رجوع شود به مقاله طغیانگری منافقان (قرآن)


۱۷. ظلم‌
[۲۸] رجوع شود به مقاله ظلم منافقان (قرآن)


۱۸. غفلت از خدا
[۲۹] رجوع شود به مقاله غفلت منافقان (قرآن)


۱۹. فسادگری
[۳۰] رجوع شود به مقاله فسادگری منافقان‌ (قرآن)


۲۰. فسق‌
[۳۱] رجوع شود به مقاله فسق منافقان (قرآن)


۲۱. فقدان اندیشه‌:
••• منافقان، فاقد ژرفنگری و انديشه صحيح، در احکام و معارف دینی:
واذا ما انزِلَت سورَةٌ فَمِنهُم مَن يَقولُ ايُّكُم زادَتهُ هذِهِ ايمنًا فَامَّا الَّذينَ ءامَنوا فَزادَتهُم ايمنًا وهُم يَستَبشِرون ء وامَّا الَّذينَ فى قُلوبِهِم مَرَضٌ فَزادَتهُم رِجسًا الى‌ رِجسِهِم وماتوا وهُم كفِرون ء واذا ما انزِلَت سورَةٌ نَظَرَ بَعضُهُم الى‌ بَعضٍ هَل يَرَكُم مِن احَدٍ ثُمَّ انصَرَفوا صَرَفَ اللَّهُ قُلوبَهُم بِانَّهُم قَومٌ لايَفقَهون.

••• منافقان، مردمى سطحى‌نگر و سبك مغز:
الَم تَرَ الَى الَّذينَ نافَقوا ... ء لَانتُم اشَدُّ رَهبَةً فى صُدورِهِم مِنَ اللَّهِ ذلِكَ بِانَّهُم قَومٌ لا يَفقَهون.

۲۲. کتمان‌کاری‌
[۳۷] برای توضیح بیشتر رجوع شود به مخفی‌کاری منافقان (قرآن)
:
كتمان‌كارى، از صفات منافقان:
۱. ولِيَعلَمَ الَّذينَ نافَقوا وقِيلَ لَهُم تَعالَوا قتِلوا فى سَبيلِ اللَّهِ اوِ ادفَعوا قالوا لَو نَعلَمُ قِتالًا لَاتَّبَعنكُم هُم لِلكُفرِ يَومَذٍ اقرَبُ مِنهُم لِلايمنِ يَقولونَ بِافوهِهِم ما لَيسَ فى قُلوبِهِم واللَّهُ اعلَمُ بِما يَكتُمون.
۲. يَحذَرُ المُنفِقونَ ان تُنَزَّلَ عَلَيهِم سورَةٌ تُنَبّئُهُم بِما فى قُلوبِهِم قُلِ استَهزِءوا انَّ اللَّهَ مُخرِجٌ ما تَحذَرون.
۳. ومِمَّن حَولَكُم مِنَ الاعرابِ مُنفِقونَ ومِن اهلِ المَدينَةِ مَرَدوا عَلَى النّفاقِ لا تَعلَمُهُم نَحنُ نَعلَمُهُم سَنُعَذّبُهُم مَرَّتَينِ ثُمَّ يُرَدّونَ الى‌ عَذابٍ عَظيم.

۲۳. کسالت در نماز:
منافقان، داراى روحيه کسالت و سستی، در نماز و عبادت:
انَّ المُنفِقينَ‌ ... واذَا قاموا الَى الصَّلوةِ قاموا كُسالى‌ ...
وما مَنَعَهُم ان تُقبَلَ مِنهُم نَفَقتُهُم الّا انَّهُم كَفَروا بِاللَّهِ وبِرَسولِهِ ولا يَأتونَ الصَّلوةَ الّا وهُم كُسالى‌ ولا يُنفِقونَ الّا وهُم كرِهون.

۲۴. گمراهگرى‌:
منافقان، مردمى گمراهگر و بازدارنده مردم از راه خدا:
۱. اتَّخَذوا ايمنَهُم جُنَّةً فَصَدّوا عَن سَبيلِ اللَّهِ فَلَهُم عَذابٌ مُهين‌.آيه، مربوط به منافقان است.
۲. اذا جاءَكَ المُنفِقونَ قالوا نَشهَدُ انَّكَ لَرَسولُ اللَّهِ واللَّهُ يَعلَمُ انَّكَ لَرَسولُهُ واللَّهُ يَشهَدُ انَّ المُنفِقينَ لَكذِبون ء اتَّخَذوا ايمنَهُم جُنَّةً فَصَدّوا عَن سَبيلِ اللَّهِ انَّهُم ساءَ ما كانوا يَعمَلون ء واذا قيلَ لَهُم تَعالَوا يَستَغفِر لَكُم رَسولُ اللَّهِ لَوَّوا رُءوسَهُم ورَايتَهُم يَصُدّونَ وهُم مُستَكبِرون ء سَواءٌ عَلَيهِم استَغفَرتَ لَهُم ام لَم تَستَغفِر لَهُم لَن يَغفِرَ اللَّهُ لَهُم انَّ اللَّهَ لا يَهدِى القَومَ الفسِقين.

۲۵. مکر
[۴۹] رجوع شود به مقاله مکر منافقان‌ (قرآن)


۲۶. ممانعت از نيكيها:
نهی از معروف و ممانعت از تحقّق نيكيها در جامعه، از اوصاف منافقان:
المُنفِقونَ والمُنفِقتُ بَعضُهُم مِن بَعضٍ يَأمُرونَ بِالمُنكَرِ ويَنهَونَ عَنِ المَعروفِ ويَقبِضونَ ايدِيَهُم نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُم انَّ المُنفِقِينَ هُمُ الفسِقون.

۲۷. موعظه‌ناپذيرى‌:
منافقان، مردمانى نصيحت‌ناپذير:
۱. ومِنَ النّاسِ مَن يَقولُ ءامَنّا بِاللَّهِ وبِاليَومِ الأخِرِ وما هُم بِمُؤمِنين ء واذا قيلَ لَهُم لاتُفسِدوا فِى الارضِ قالوا انَّما نَحنُ مُصلِحون.
۲. وَعَدَ اللَّهُ المُنفِقينَ والمُنفِقتِ‌ ... ء كَالَّذينَ مِن قَبلِكُم كانوا اشَدَّ مِنكُم قُوَّةً واكثَرَ امولًا واولدًا فَاستَمتَعوا بِخَلقِهِم فَاستَمتَعتُم بِخَلقِكُم كَمَا استَمتَعَ الَّذينَ مِن قَبلِكُم بِخَلقِهِم وخُضتُم كَالَّذى خاضوا اولكَ حَبِطَت اعملُهُم فِى الدُّنيا والأخِرَةِ واولكَ هُمُ الخسِرون ء الَم يَأتِهِم نَبَا الَّذينَ مِن قَبلِهِم قَومِ نوحٍ وعادٍ وثَمودَ وقَومِ ابرهيمَ واصحبِ مَديَنَ والمُؤتَفِكتِ اتَتهُم رُسُلُهُم بِالبَيّنتِ فَما كانَ اللَّهُ لِيَظلِمَهُم ولكِن كانوا انفُسَهُم يَظلِمون.
۳. اذا جاءَكَ المُنفِقونَ قالوا نَشهَدُ انَّكَ لَرَسولُ اللَّهِ واللَّهُ يَعلَمُ انَّكَ لَرَسولُهُ واللَّهُ يَشهَدُ انَّ المُنفِقينَ لَكذِبون ء واذا قيلَ لَهُم تَعالَوا يَستَغفِر لَكُم رَسولُ اللَّهِ لَوَّوا رُءوسَهُم ورَايتَهُم يَصُدّونَ وهُم مُستَكبِرون.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص ۱۷۷، «نفق».    
۲. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص ۵۰۲، «نفق».    
۳. فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، ج ۱، ص ۶۱۸، «نفقت».    
۴. فرهنگ بزرگ سخن، ج ۸، ص ۷۸۸۲، «نفاق».
۵. نراقی، محمدمهدی، جامع السعادات، ج ۲، ص ۴۲۴.    
۶. منافقون/سوره۶۳، آیه۱.    
۷. منافقون/سوره۶۳، آیه۵.    
۸. منافقون/سوره۶۳، آیه۱.    
۹. منافقون/سوره۶۳، آیه۴.    
۱۰. رجوع شود به مقاله بخل منافقان (قرآن)
۱۱. رجوع شود به مقاله بدزبانی منافقان (قرآن)
۱۲. رجوع شود به مقاله انفاق منافقان‌ (قرآن)
۱۳. توبه/سوره۹، آیه۶۷.    
۱۴. رجوع شود به مقاله تکبر منافقان (قرآن)
۱۵. رجوع شود به مقاله حرص منافقان (قرآن)
۱۶. رجوع شود به مقاله حسد منافقان (قرآن)
۱۷. رجوع شود به مقاله مکر منافقان (قرآن)
۱۸. رجوع شود به مقاله خیانت منافقان (قرآن)
۱۹. رجوع شود به مقاله دروغ‌گویی منافقان (قرآن)
۲۰. رجوع شود به مقاله ریاکاری منافقان (قرآن)
۲۱. بقره/سوره۲، آیه۱۳.    
۲۲. توبه/سوره۹، آیه۸۶.    
۲۳. توبه/سوره۹، آیه۸۷.    
۲۴. بقره/سوره۲، آیه۸.    
۲۵. بقره/سوره۲، آیه۱۳.    
۲۶. رجوع شود به مقاله سوءظن منافقان (قرآن)
۲۷. رجوع شود به مقاله طغیانگری منافقان (قرآن)
۲۸. رجوع شود به مقاله ظلم منافقان (قرآن)
۲۹. رجوع شود به مقاله غفلت منافقان (قرآن)
۳۰. رجوع شود به مقاله فسادگری منافقان‌ (قرآن)
۳۱. رجوع شود به مقاله فسق منافقان (قرآن)
۳۲. توبه/سوره۹، آیه۱۲۴.    
۳۳. توبه/سوره۹، آیه۱۲۵.    
۳۴. توبه/سوره۹، آیه۱۲۷.    
۳۵. حشر/سوره۵۹، آیه۱۱.    
۳۶. حشر/سوره۵۹، آیه۱۳.    
۳۷. برای توضیح بیشتر رجوع شود به مخفی‌کاری منافقان (قرآن)
۳۸. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۶۷.    
۳۹. توبه/سوره۹، آیه۶۴.    
۴۰. توبه/سوره۹، آیه۱۰۱.    
۴۱. نساء/سوره۴، آیه۱۴۲.    
۴۲. توبه/سوره۹، آیه۵۴.    
۴۳. مجادله/سوره۵۸، آیه۱۶.    
۴۴. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۹، ص ۳۸۲.    
۴۵. منافقون/سوره۶۳، آیه۱.    
۴۶. منافقون/سوره۶۳، آیه۲.    
۴۷. منافقون/سوره۶۳، آیه۵.    
۴۸. منافقون/سوره۶۳، آیه۶.    
۴۹. رجوع شود به مقاله مکر منافقان‌ (قرآن)
۵۰. توبه/سوره۹، آیه۶۷.    
۵۱. بقره/سوره۲، آیه۸.    
۵۲. بقره/سوره۲، آیه۱۱.    
۵۳. توبه/سوره۹، آیات۶۸-۷۰.    
۵۴. منافقون/سوره۶۳، آیه۱.    
۵۵. منافقون/سوره۶۳، آیه۵.    


منبع

[ویرایش]

مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۳۱، ص۱۴۲، برگرفته از مقاله «صفات منافقان».    


رده‌های این صفحه : موضوعات قرآنی | نفاق




جعبه ابزار