صفات شیطان

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آشنایی با صفات شیطان برای هر مومنی که بخواهد از وسوسه های او در امان باشد نیاز است.


معنای لغوی شیطان

[ویرایش]

کلمه شیطان، به معنای دور شده و تندخو است.

معنای اصطلاحی

[ویرایش]

مراد، همان موجود نافرمان و تندخویی است که از رحمت خدا دور افتاد.

صفات شیطان از دیدگاه نهج البلاغه

[ویرایش]

او ذی شعور و مکلف و نامرئی و فریبکار است. هر چند پیش از خلقت آدمی، شش هزار سال خدای را عبادت کرد، با ساعتی تکبر، آن را از میان برد.
[۲] نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲.


نخستین صفات ناپسند شیطان

[ویرایش]

چون خداوند، آدم را آفرید، به فرشتگان فرمان داد بر او سجده کنند. شیطان که در میان فرشتگان بود، تکبر ورزید و سر باز زد و به همین روی، کافر گشت.. بدین سان، تکبّر و کفر، نخستین صفات ناپسند شیطان‏اند. خلقت شیطان از آتش است و خلقت آدم از خاک. شیطان با قیاس آتش و خاک، خود را از آدم برتر خواند و به تکبر لغزیداو آدم را مایه خواری خویش پنداشت و سوگند یاد کرد تا از او و فرزندانش انتقام کشد.

صفات شیطان در قرآن

[ویرایش]

قرآن کریم از صفت بغض و کینه شیطان و تصمیم او بر انتقام یاد کرده و فرموده است که او از پس و پیش و چپ و راست در کمین آدمیزادگان است. از دیگر صفات شیطان، وسوسه‏گری است. او نعمت‌های مادّی را به رخ آدمی می‏کشد و کالای خاکی را در پیش او می‏آراید و او را وسوسه می‏کند و می‏فریبد.
قرآن، انسان را فرمان داده است که برای رهایی از وسوسه شیطان، به خدا پناه آوَرَد.
چون شیطان را از مقام قرب الهی می‏راندند، از خداوند مهلت خواست تا زنده بماند و تا روز بازپسین فرزندان آدم را به وسوسه اندازد. خداوند نیز به او مهلت داد. از این رو قرآن او را «مُنْظَر» یعنی مهلت داده شده، می‏خواند.

مهمترین صفات شیطان در متون دینی

[ویرایش]

مهم‏ترین صفات شیطان بنابر متون دینی عبارت‏اند از ابلیس.
ابلیس به معنای ناامید و مأیوس است. چون شیطان را از درگاه الهی راندند، از رحمت خدا امید بُرید و از آن پس او را «ابلیس» خواندند.

← وجه تسمیه شیطان به خناس


خناس به معنای پنهانکار است.هر گاه آدمی، خدا را یاد کند، بی‏درنگ شیطان از او می‏گریزد و پنهان می‏شود و چون از خدا غفلت ورزد، شیطان بازمی‏آید و در فریب او می‏کوشد احتمال دیگر در وجه این صفت آن است که شیطان با پنهانکاری سراغ آدمی می‏آید و باطل را می‏آراید و حق را می‏پوشاند.

← دیگر صفات شیطان


رجیم به معنای آن است که شیطان از رحمت خدا و خیرات رانده شده است و نیز از منازل ملأاعلی.قرآن کریم از ماجرای رانده شدن شیطان چند بار یاد کرده است.
عدوٌّ مبین که به معنای دشمن آشکار است. دشمنی شیطان با آدمیزادگان از مهم‏ترین صفات او است.
شیطان، دشمن همیشگی انسان است و تنها آن‌گاه دست از دشمنی بر می‏دارد که به سختی شکست خورَد؛ چنان که از رسول خدا (ص) نقل است که فرمود: «من به یاری خدا شیطان را تسلیم خویش کردم.»
[۲۳] .کنز العمّال، ج۱، ص۲۴۷.

مارد و مَرید که به معنای سرکش و ویرانگر است. قرآن کریم، این صفت را ناشی از خباثت شیطان می‏داند. و از عصیان او در برابر خداوند یاد می‏کند.

← علت نامیده شدن شیطان به صاغر


صاغر که به معنای پست و زبون است. چون شیطان سرکشی کرد، عزت و کرامت خویش را بر باد داد و خداوند او را پست و حقیر خواند
باری، قرآن پاره‏ای صفات دیگر شیطان را به مناسبت‏های متعدّد ذکر کرده است. بنابر آیات قرآن، شیطان، موجودی فاسق است، کفور و ناسپاس است، مشمول لعن الهی است، نکوهیده است، برای انسان، مایه بدی و زشتی است، همنشینی او، آدمی را خوار می‏سازد، گمراه کننده آشکاراست، فتنه می‏آفریند و فریب می‏دهد، بسیار دروغگو است و وعده‏های دروغ می‏دهد و آرزوها برمی‏انگیزد و پیروانش را به سوی دوزخ راه می‏نماید.

صفات شیطان در روایات معصومین

[ویرایش]

در روایات معصومین (علیهم السلام) نیز صفاتی برای شیطان بر شمرده‏اند. در برخی روایات، وسوسه هنگام عبادات- مانند وسوسه هنگام وضو- از شیطان است او در فریب انسان بسیار می‏کوشد؛ امّا اگر انسان به خدا پناه آورد، از شیطان کاری بر نمی‏آید و او از انسان توانمندتر نیست در روایاتی از امام علی (ع) نیز پاره‏ای از صفات شیطان آمده است که از آن جمله است: حسادت، تعصب ناروا، عیب‌جویی، طعنه‌زنی، فخر فروشی و طمع.
[۴۰] نهج‏البلاغه، خطبه۱۹۲.



پانویس

[ویرایش]
 
۱. مفردات راغب، ص۲۶۱.    
۲. نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲.
۳. تفسیر تبیان، ج۱، ص۱۵۴.    
۴. بقره/سوره۲، آیه۳۴.    
۵. ص/سوره۳۸، آیه۷۴.    
۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۲.    
۷. ص/سوره۳۸، آیه۸.    
۸. اعراف/سوره۷، آیه۱۶ و ۱۷.    
۹. حجر/سوره۱۵، آیه۳۹.    
۱۰. ناس/سوره۱۱۴، آیه۱-۵.    
۱۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۴-۱۵.    
۱۲. مجمع البحرین، ج۱، ص۲۴۰.    
۱۳. ناس/سوره۱۱۴، آیه۴.    
۱۴. المیزان، ج۲۰، ص۳۹۷.    
۱۵. تفسیر نمونه، ج۲۷، ص۴۷۳.    
۱۶. مفردات راغب، ص۱۶۵.    
۱۷. مفردات راغب، ص۱۹۰.    
۱۸. ص/سوره۳۸، آیه۷۷.    
۱۹. نحل/سوره۱۶، آیه۹۸.    
۲۰. اعراف/سوره۷، آیه۱۸.    
۲۱. یوسف/سوره۱۲، آیه۵.    
۲۲. اسرا/سوره۱۷، آیه۵۳.    
۲۳. .کنز العمّال، ج۱، ص۲۴۷.
۲۴. صافات/سوره۳۷، آیه۷.    
۲۵. نسا/سوره۴، آیه۱۱۷.    
۲۶. مریم/سوره۱۹، آیه۴۴.    
۲۷. اعراف/سوره۷، آیه۱۳.    
۲۸. کهف/سوره۱۸، آیه۵۰.    
۲۹. اسراء/سوره۱۷، آیه۲۷.    
۳۰. حجر/سوره۱۵، آیه۳۵.    
۳۱. اعراف۷/سوره، آیه۱۸.    
۳۲. نساء/سوره۴، آیه ۳۸.    
۳۳. فرقان/سوره۲۵، آیه۲۹.    
۳۴. قصص/سوره۲۸، آیه۱۵.    
۳۵. اعراف/سوره۷، آیه۲۱.    
۳۶. نساء/سوره۴، آیه۱۲۰.    
۳۷. نساء/سوره۴، آیه۱۲۱.    
۳۸. مستدرک الوسائل، ج۱، ص۳۲۳.    
۳۹. تحف العقول، ص۴۰۰.    
۴۰. نهج‏البلاغه، خطبه۱۹۲.


منبع

[ویرایش]
پژوهشکده تحقیقات اسلامی، فرهنگ شیعه، ص۳۲۴-۳۲۷،انتشارات زمزم هدایت.    


رده‌های این صفحه : شیطان | کلام




جعبه ابزار