شهر بزنطی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بُزَنْطی‌، یا پُزنتی‌، شهرستان‌ و شهری‌ در شمال‌ غرب‌ استان‌ آدانا، در ترکیه‌ می‌باشد.


نام‌های دیگر بزنطی

[ویرایش]

بطلمیوس‌ نام‌ آن‌ را پُدانْدُس‌ آورده‌ است‌
[۱] Ramsay W M، The Historical Geography of Asia Minor، ج۱، ص۳۴۸، Amsterdam، ۱۹۶۲.
این‌ نام‌ به‌ شهر و رود کنار آن‌ اطلاق‌ می‌شد و در متون‌ یونانی‌ به‌ صورت‌های‌ پُدزندُس‌، پُدندُس‌ و پُدیزندُس‌،
[۲] EI ۲.
و در آثار اسلامی‌ به‌ شکل‌هایی‌ چون‌ فذندون‌، بدندن‌ و بدیدون‌ نیز آمده‌ است‌.
[۴] ابن‌ قتیبه‌، عبدالله‌، المعارف‌، ج۱، ص۲۹۱، به‌ کوشش‌ ثروت‌ عکاشه‌، قاهره‌، ۹۶۰م‌.
[۷] مسعودی‌، علی‌، مروج‌ الذهب‌، ج۳، ص۴۵۵، به‌ کوشش‌ یوسف‌ اسعد داغر، بیروت‌، ۳۸۵ق‌/۹۶۶م‌.
[۸] ابن‌ خیاط، خلیفه، تاریخ‌، ج۱، ص۲۷۱، به‌ کوشش‌ سهیل‌ زکار، دمشق‌، ۳۸۷ق‌/ ۹۶۷م‌.


وضعیت جغرافیایی

[ویرایش]

بزنطی‌ با ۷۷۲ کم وسعت‌، تا ۱۳۳۳ش‌/۱۹۵۴م‌ بخشی‌ از شهرستان‌ قره‌ عیسالی‌ بود، ولی‌ از آن‌ پس‌ به‌ قضا شهرستان‌ بدل‌ گشت‌. در ۱۳۵۴ش‌/۱۹۷۵م‌، شمار جمعیت‌ شهرستان‌ بزنطی ‌۱۵۶۹۸ نفر بود، که‌ در ۱۳۷۶ش‌/۱۹۹۷م‌ به ‌۲۲۵۱۷ نفر افزایش‌ یافت‌.
شهر بزنطی‌ در کرانه مسیر وسطای‌ رود چَکیت‌ شاخه‌ای‌ از رود سیحان‌ واقع‌ است‌. این‌ قسمت‌ از رود چکیت‌ نیز پزنتی‌ نام‌ دارد
[۹] IA، ج۹، ص۵۷۸.
در ۱۳۱۴ش‌/۱۹۳۵م‌ جمعیت‌ شهر بزنطی‌ ۶۳۸ نفر بود، ولی‌ پس‌ از آنکه‌ این‌ شهر به‌ صورت‌ مرکز شهرستان‌ درآمد، جمعیت‌ آن‌ فزونی‌ گرفت‌ و در ۱۳۳۹ش‌/۱۹۶۰م‌ به‌ ۲۴۷۳، نفر،
[۱۰] IA، ج۹، ص۵۷۹.
و در ۱۹۹۷م‌ به‌ ۹۵۹۰، نفر رسید.

معادن

[ویرایش]

در این شهرستان معادن کُرم، قلع و کوارتزیت وجود دارد.

شغل اهالی

[ویرایش]

اهالی این شهرستان به جنگل‌داری و تا حدودی به کشاورزی، باغداری و دامپروری اشتغال دارند.

توقفگاه مهم

[ویرایش]

بزنطی بر سر راهی است که در سراسر تاریخ اهمیت داشته، و ازاین‌رو همواره از نظر نظامی و تجاری توقفگاه مهمی بوده است.

پیشینه تاریخی

[ویرایش]

در تابستان‌ ۸۹ق‌/۷۰۸م‌ عباس‌ بن‌ ولید در ناحیه بدندون‌ بزنطی‌ با رومیان‌ جنگید. در ۱۹۲ق‌/۸۰۸م‌ در این‌ ناحیه‌ مبادله اسیران‌ میان‌ مسلمانان‌ و رومیان‌ صورت‌ گرفت‌. در ۲۱۸ق‌/۸۳۳م‌ مامون‌ خلیفه عباسی‌ از طرسوس‌ به‌ سرزمین‌ روم‌ رفت‌ و در بزنطی‌ اقامت‌ گزید، اما سخت‌ بیمار شد و در همان‌جا درگذشت‌. در ۲۲۳ق‌/۸۳۸م‌ معتصم‌ در جریان‌ جنگ‌ با رومیان‌ به‌ تنگه بزنطی‌ رسید و سپاهیان‌ خود را از تنگه‌ گذراند. در ۲۶۴ق‌/۸۷۸م‌ عبدالله‌ بن‌ رشید که‌ با لشکریان‌ خویش‌ از شام‌ به‌ روم‌ آمد و از بزنطی‌ عازم‌ پیکار با رومیان‌ شد، بطریق‌های‌ سلوکیه‌، قَذیذیه‌، قُرّه‌، کوکب‌ و خَرشَنه‌ با یکدیگر متحد شدند و با او به‌ پیکار برخاستند. عبدالله‌ بن‌ رشید در پیکار توفیق‌ نیافت‌ و اسیر شد.
در جریان‌ جنگ‌های‌ صلیبی‌ به‌ گذر سپاهیان‌ از دره بوثنتروت‌ بدندرون‌ و بوترنتوم‌ اشاره‌ شده‌ است‌.
[۱۷] IA، ج۹، ص۵۷۹.
لودویگ‌ فن‌راوتر که‌ در سده ۱۰ق‌/۱۶م‌ به‌ شهر قدس‌ سفر کرده‌ بود، از شهری‌ با نام‌ پوشتزشی‌ نام‌ برده‌ است‌ که‌ ظاهراً همان‌ بزنطی‌ است‌.
[۱۸] IA، ج۹، ص۵۷۹.
در دوران‌ جنگ‌ جهانی‌ اول‌، راه‌آهن‌ بغداد تا بزنطی‌ امتداد یافت‌. هنگامی‌ که‌ سپاهیان‌ فرانسه‌، آدانا را اشغال‌ کرده‌ بودند، بزنطی‌ به‌ عنوان‌ پایگاه‌ مبارزه‌ با نیروهای‌ بیگانه‌ اهمیت‌ پیدا کرد.
[۱۹] IA، ج۹، ص۵۷۹.


آثار تاریخی

[ویرایش]

آثار تاریخی این شهر مسجد و چشمه احمد‌جمال‌ پاشا و پل شَکَر پیناری و بقایای قسمتی از قلعه قدیمی این شهر است.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) ابن‌ قتیبه‌، عبدالله‌، المعارف‌، به‌ کوشش‌ ثروت‌ عکاشه‌، قاهره‌، ۹۶۰م‌.
(۲) بلاذری‌، احمد، فتوح‌ البلدان‌، به‌ کوشش‌ عبدالله‌ انیس‌ طباع‌ و عمر انیس‌ طباع‌، بیروت‌، ۴۰۷ق‌/۹۸۷م‌.
(۳) ابن‌ خیاط، خلیفه، تاریخ‌، به‌ کوشش‌ سهیل‌ زکار، دمشق‌، ۳۸۷ق‌/ ۹۶۷م‌.
(۴) طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ طبری.
(۵) مسعودی‌، علی‌، مروج‌ الذهب‌، به‌ کوشش‌ یوسف‌ اسعد داغر، بیروت‌، ۳۸۵ق‌/۹۶۶م‌.
(۶) یعقوبی‌، احمد، تاریخ‌ یعقوبی، بیروت‌، ۳۷۹ق‌/۹۶۰م. ‌
(۷) ۱۹۹۷ Genel N O fus n، wwwdiegovtr/TURKISH/SONIST/NUFUS/ ilceler Htm.
(۸) EI ۲.
(۹) IA.
(۱۰) Pauly.
(۱۱) T O rk ansiklopedisi، Ankara، ۱۹۷۸.
(۱۲) Ramsay W M، The Historical Geography of Asia Minor، Amsterdam، ۱۹۶۲.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. Ramsay W M، The Historical Geography of Asia Minor، ج۱، ص۳۴۸، Amsterdam، ۱۹۶۲.
۲. EI ۲.
۳. بلاذری‌، احمد، فتوح‌ البلدان‌، ج۲، ص۳۶۴، به‌ کوشش‌ عبدالله‌ انیس‌ طباع‌ و عمر انیس‌ طباع‌، بیروت‌، ۴۰۷ق‌/۹۸۷م‌.    
۴. ابن‌ قتیبه‌، عبدالله‌، المعارف‌، ج۱، ص۲۹۱، به‌ کوشش‌ ثروت‌ عکاشه‌، قاهره‌، ۹۶۰م‌.
۵. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری، ج۶، ص۴۳۹.    
۶. یعقوبی‌، احمد، تاریخ‌ یعقوبی، ج۲، ص۴۶۹، بیروت‌، ۳۷۹ق‌/۹۶۰م.    
۷. مسعودی‌، علی‌، مروج‌ الذهب‌، ج۳، ص۴۵۵، به‌ کوشش‌ یوسف‌ اسعد داغر، بیروت‌، ۳۸۵ق‌/۹۶۶م‌.
۸. ابن‌ خیاط، خلیفه، تاریخ‌، ج۱، ص۲۷۱، به‌ کوشش‌ سهیل‌ زکار، دمشق‌، ۳۸۷ق‌/ ۹۶۷م‌.
۹. IA، ج۹، ص۵۷۸.
۱۰. IA، ج۹، ص۵۷۹.
۱۱. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری، ج۶، ص۴۳۹.    
۱۲. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری، ج۸، ص۳۴۰.    
۱۳. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری، ج۸، ص۶۴۶ ۶۵۰.    
۱۴. یعقوبی‌، احمد، تاریخ‌ یعقوبی، ج۲، ص۴۶۹، بیروت‌، ۳۷۹ق‌/۹۶۰م.    
۱۵. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری، ج۹، ص۷۵.    
۱۶. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری، ج۹، ص۵۳۳ ۵۳۴.    
۱۷. IA، ج۹، ص۵۷۹.
۱۸. IA، ج۹، ص۵۷۹.
۱۹. IA، ج۹، ص۵۷۹.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «پزنتی»، شماره۴۸۴۶.    
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «شهر بزنطی»، شماره۱۲۹۱.    






جعبه ابزار