شرف

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



شرف در اصل به معنای بلندی مکان است که به جهت تشبیه بلندی معنوی به بلندی مکانی به شخص برزوگوار، شریف اطلاق می‌شود.


تعریف شرف

[ویرایش]
شرف در اصل به معنای بلندی و مکان بلند است؛ از این رو، به جهت تشبیه بلندی معنوی به بلندی مکانی، به فردِ بلند مرتبه و بزرگوار، شریف اطلاق شده است.از احکام مرتبط با آن در بابهای بسیاری، نظیر طهارت، صلات، حج، زکات، وکالت، نکاح و قضاء سخن گفته‌اند.

شریف از صفات خداوند

[ویرایش]
شریف از صفات خداوند متعال است؛ زیرا همه علو و بلندمرتبگی از آن او است و او بلند مرتبه ترین است؛ چنان که در مرحله بعد صفت اولیای او می‌باشد.
[۳] من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق ،ج۲، ص۶۱۵.

موارد اطلاق شریف

[ویرایش]

صفت شریف به کسی که دارای مال و ثروت است یا نزد مردم موقعیت و منزلت ممتاز اجتماعی دارد اطلاق می‌شود. بنابر این، شریف هم به کسی که از شرف الهی و آخرتی برخوردار است اطلاق می‌گردد و هم به کسی که دارای شرف دنیوی است. از سوی دیگر، عنوان شریف گاه صفت زمان واقع می‌شود، گاه مکان و گاهی کلام.

احکام شرف

[ویرایش]
حکم: بر هریک از شخص و زمان و مکان به لحاظ اتصاف به شرف احکامی به شرح ذیل مترتب است.

← احکام شرف در شخص شریف


به قول مشهور، دوبار نمازگزاردن بر یک جنازه مکروه است؛ لیکن به تصریح گروهی، تکرار نماز بر میت دارای فضل و شرف آخرتی کراهت ندارد.
[۸] التنقیح (الطهارة)، ج۹، ص۱۳۵-۱۳۸.

تزیین قبر، ساختن بنا بر قبر و نیز تجدید بنای آن مکروه است، مگر قبور اهل فضل و شرف اخروی.
به فقیری که به جهت شرافتش خانه و خدمتکار دارد، زکات داده می‌شود.
گرامی داشتن انسان کریم و شریف مستحب است.
شرط وجوب حج استطاعت است. در تحقق استطاعت اموری، از جمله داشتن مرکب دخیل است. مرکب باید به لحاظ توانایی و ناتوانی حج گزار مناسب باشد. در اینکه به لحاظ برخورداری وی از شرافت و عدم آن نیز باید مناسب وی باشد یا نه، اختلاف است.
[۱۲] معتمد العروة، ج۱، ص۸۷.

مستحب است افراد شریف در منازعات برای خود وکیل بگیرند.
بر شوهر واجب است برای زوجه‌ای که به اقتضای شرافت و موقعیت خانوادگی و اجتماعی استحقاق داشتن خدمتکار دارد، خدمتکار بگیرد.

← احکام شرف در زمان و مکان شریف


برخی زمانها، مانند روز جمعه؛ اعیاد غدیر، قربان، و فطر؛ ماه رمضان و ماههای حرام دارای شرافت و حرمتی ویژه اند؛ چنان که برخی مکانها، همچون مشاهد مشرفه، حرم و مساجد، بویژه مسجد الحرام از شرافت و حرمت ویژه‌ای برخوردارند. از این رو، در این زمانها و مکانها اعمال خاصی وارد شده و ارتکاب گناه در این زمانها و مکانها کیفر بیشتر و شدیدتری دارد و در خصوص ماههای حرام، مقدار دیه افزایش می‌یابد.
به قول برخی، وضو گرفتن و به قول برخی دیگر، غسل کردن برای ورود به هر مکان شریف، مستحب است.
به خاک سپردن ميّت در شریف‌ترین مکانها، همچون مکه و مدینه و مشاهد مشرفه مستحب است.
خواندن شعر در برخی مکانها و زمانهای شریف، مانند مسجد، روز جمعه و ماه رمضان مکروه است، مگر اشعاری که مفاد آنها حکمت، موعظه، مدح و مصیبت اهل بیت علیهم السّلام باشد.
افضل آن است که استخاره در زمانها و مکانهای شریف انجام گیرد.
تغلیظ در قسم بر حاکم مستحب است. تغلیظ در قسم با قسم دادن در زمان یا مکان شریف تحقق می‌یابد.
بنابر قول به وجوب احضار طرف دعوا به دادگاه، از برخی قدما، استثنای اهل شرف، از این حکم نقل شده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مجمع البحرین، طریحی، فخر الدین، ج۲، ص۵۰۱.    
۲. اصول کافی،، کلینی، محمد بن یعقوب،، ج۴، ص۲۸۷     .
۳. من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق ،ج۲، ص۶۱۵.
۴. بحار الأنوار، محلسی، محمد باقر، ج۹۴، ص۳۹۰     .
۵. جواهرالکلام، نجفی، محمد حسن، ج۱۲، ص۱۰۳    
۶. العروة الوثقی‌، سید کاظم یزدی،ج۲، ص۱۰۷    
۷. مصباح الهدی فی شرح العروه الوثقی،آملی، محمد تقی‌، ج۶، ص۳۸۹     .
۸. التنقیح (الطهارة)، ج۹، ص۱۳۵-۱۳۸.
۹. منهاج الصالحین (خویی)، ج۱، ص۸۹.    
۱۰. جواهرالکلام، نجفی، محمد حسن،ج۱۵، ص۳۱۸.    
۱۱. وسائل الشیعة، حر عاملی،ج۱۲، ص۱۰۰.    
۱۲. معتمد العروة، ج۱، ص۸۷.
۱۳. مصباح الهدی فی شرح العروه الوثقی،آملی، محمد تقی‌، ج‌۱۱، ص۳۲۰     .
۱۴. مستند الشیعة، نراقی، احمد، ج۱۱، ص۳۲.    
۱۵. الروضة البهیة، شهید ثانی،ج۴، ص۳۷۷.    
۱۶. جواهرالکلام، نجفی، محمد حسن، ج۳۱، ص۳۳۶.    
۱۷. جواهرالکلام،نجفی، محمد حسن، ج۱، ص۲۰.    
۱۸. جواهرالکلام،نجفی، محمد حسن، ج۵، ص۲۸.    
۱۹. مستند الشیعة، نراقی، احمد، ج۳، ص۳۳۷-۳۳۸.    
۲۰. المبسوط، شیخ طوسی،ج۱، ص۱۸۸.    
۲۱. مستند الشیعة، نراقی، احمد،ج۱۰، ص۳۱۳-۳۱۵.    
۲۲. الحدائق الناضرة، بحرانی، یوسف، ج۱۳، ص۱۶۲-۱۶۴.    
۲۳. الحدائق الناضرة، بحرانی، یوسف، ج۱۰، ص۵۳۱    
۲۴. جواهر الکلام،نجفی، محمد حسن، ج۱۲، ص۱۶۱-۱۶۲.    
۲۵. مسالک الأفهام، شهید ثانی،ج۱۳، ص۴۷۷.    
۲۶. جواهر الکلام، نجفی، محمد حسن، ج۴۰، ص۱۳۴.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۶۱-۶۶۳.    



رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | فضائل اخلاقی




جعبه ابزار