سید بن طاووسذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



سید رضی الدین، علی بن موسی بن جعفر بن طاووس، از نوادگان امام حسن مجتبی و امام سجاد علیهماالسلام در روز ۱۵ محرم سال ۵۸۹ هجری در شهر حله به دنیا آمد.


ولادت

[ویرایش]

در پانزدهم ۵۸۹ ق. نیمه محرم در شهر حله متولد شد. پدرش سعدالدین ابو ابراهیم موسی بن جعفر نام داشت. [۱]
مادرش ابو ابراهیم دختر ورّام بن ابی فراس دانشور شهره حله بود. [۲] علی اندك اندك در محضر پدر بزرگی چون ورّام و پدری مانند سعدالدین ابوابراهیم با الفبای زندگی آشنا شد. او با سیزده واسطه به امام حسن مجتبی ـ علیه السّلام ـ پیوند می‌خورد. [۳]
ورّام برایش گفت كه ابوابراهیم دختر زاده شیخ طوسی است [۴] و چگونه نیای بزرگوارش محمد بن اسحاق به دلیل زیبایی چهره و ناموزونی پاها به طاووس شهرت داشت. [۵]
ورّام در دوم محرم ۶۰۵ ق. دیده از جهان بست. [۶]

خاندان آل طاووس

[ویرایش]

جد هفتم ایشان، محمد بن اسحاق، که به خاطر زیبایی و ملاحتش به طاووس مشهور شده بود از سادات بزرگوار مدینه محسوب می‌شد.
پدر او، موسی بن جعفر نیز، از روات بزرگ حدیث است که روایات خود را در اوراقی نوشته بود و بعد از او فرزندش آنها را جمع آوری نموده و با نام « فرقة الناظر و بهجة الخاطر مما رواه والدی موسی بن جعفر» آن را منتشر نمود.
مادر او نیز دختر ورام بن ابی فراس، از بزرگان علمای امامیه بود. مادر پدرش نیز نوه شیخ طوسی می‌باشد و به همین خاطر سید گاهی می‌گوید: «جدی ورام بن ابی فراس» و گاهی می‌گوید: «جدی الشیخ الطوسی».
برادرها و برادرزاده‌ها و فرزندان او نیز از علمای بزرگوار شیعه بوده‌اند.

تحصیلات

[ویرایش]

ابتدای تحصیلات سید ابن طاووس در شهر حله بود که از محضر پدر و جد خود، ورام بن ابی فراس علوم مقدماتی را آموخت.
سید با درکی قوی و هوشی سرشار قدم در راه علم نهاد و در اندک زمانی از تمام همشاگردی‌های خود سبقت گرفت. وی در کشف المحجة می‌گوید:
«وقتی من وارد کلاس شدم آنچه را دیگران در طول چند سال آموخته بودند، در یک سال آموختم و از آنان پیشی گرفتم.» او مدت دو سال و نیم به تحصیل فقه پرداخت و پس از آن خود را از استاد بی نیاز دید و بقیه کتب فقهی عصر خویش را به تنهایی مطالعه نمود.

شخصیت اجتماعی

[ویرایش]

سید ابن طاووس در بین علما و مردم زمان خویش از احترام خاصی برخوردار بود. او علاوه بر اینکه فقیهی نام آور بود ادیبی گرانقدر و شاعری توانا شمرده می‌شد، گرچه شهرت اصلی او در زهد و تقوی و عرفان اوست و اکثر تالیفات او در موضوع ادعیه و زیارات می‌باشد.
سید کتابخانه بزرگ و بی نظیری داشت که از جدش به ارث برده بود و او به گفته خودش تمام آن کتابها را مطالعه کرده یا درس گرفته بود.

سفرهای علمی

[ویرایش]

ابن طاووس که از محضر اساتید حله استفاده کافی و لازم را برده بود برای استفاده از علمای دیگر شهرها عزم سفر نمود.
او ابتدا به کاظمین رفت. پس از مدتی ازدواج نمود و ساکن بغداد شد. مدت ۱۵ سال در شهر بغداد به تربیت شاگردان و تدریس علوم مختلف پرداخت. ورود سید به بغداد سال ۶۲۵ هجری بوده است.
سید که تحت فشار دولت عباسی برای پذیرش پستهای حکومتی قرار گرفته بود از بغداد به حله، زادگاه خویش، مراجعت کرد.
رضی الدین مدت سه سال نیز در جوار امام هشتم علیه‌السّلام به سر برد. سپس به نجف و کربلا هجرت کرده و در هر کدام حدود ۳ سال مقیم شد. در این زمان علاوه بر تربیت شاگردان و تدریس علوم مختلف، همت اصلی خویش را بر سیر و سلوک و کسب معنویات قرار داد.
در زمان اقامت در کربلا کتاب شریف «کشف المحجة» را به عنوان وصیتی برای فرزندانش که در آن زمان کودک بودند نوشت.
آخرین سفر ابن طاووس در سال ۶۵۲ هجری به بغداد بود. وی در بغداد منصب نقابت را پذیرفت و تا پایان عمر خویش در همانجا سکنی گزید. زمانیکه مغولها به بغداد حمله کرده و آن را اشغال نمودند، سید نیز در بغداد بود.

نقابت سادات

[ویرایش]

در دوران اقامت ابن طاووس در بغداد از سوی خلیفه عباسی، المستنصر، پیشنهادهایی مانند وزارت، سفارت و... به او شد؛ اما سید هیچیک را نپذیرفت و استدلالش برای خلیفه چنین بود که: «اگر من طبق مصلحت شما عمل کنم رابطه خویش را با خداوند قطع می‌نمایم و اگر طبق اوامر الهی و عدل و انصاف حرکت کنم خاندان تو و بقیه وزرا و سفرا و فرماندهان تو آن را تحمل نخواهند کرد و چنین خواهند گفت که علی بن طاووس با این رویه می‌خواهد بگوید اگر حکومت به ما برسد این چنین عمل می‌کنیم و این روشی است بر خلاف سیره حکمرانان قبل از تو و مردود دانستن حکومتهای آنهاست.» سید در سال ۶۶۱ هجری نقابت علویان را پذیرفت. نقیب بزرگترین شخصیت علمی و دینی سادات بود که کلیه امور مربوط به سادات را عهده دار می‌شد. این وظایف شامل قضاوت مشاجرات، رسیدگی به مساکین و مستمندان، سرپرستی ایتام و... می‌شد.
البته ایشان تاکید دارد که تنها بخاطر حفظ جان دوستان و شیعیانی که در معرض قتل و غارت مغول قرار داشتند این منصب را پذیرفته است.

اساتید

[ویرایش]

۱. شیخ نجیب الدین بن نما
۲. سید شمس الدین فخار بن معدالموسوی
۳. سید صفی الدین الحسن الدربی
۴. شیخ سدید الدین سالم بن محفوظ بن عزیزه السوراوی
۵. سید ابو حامد محیی الدین محمد بن عبدالدین زهره الحلبی
۶. شیخ نجیب الدین یحیی بن محمد السوراوی
۷. شیخ ابوالسعادات اسعد بن عبد القاهر اصفهانی
۸. سید کمال الدین حیدر بن محمد بن زید بن محمد بن عبدالله الحسینی
۹. سید محب الدین محمد بن محمود مشهور به «ابن نجار بغدادی»
و ... [۷]

شاگردان

[ویرایش]

۱. شیخ سدید الدین یوسف علی بن مطهر (پدر علامه حلی)
۲. جمال الدین حسن بن یوسف، مشهور به علامه حلی.
۳. شیخ جمال الدین یوسف بن حاتم شامی .
۴. شیخ تقی الدین حسن بن داوود حلی .
۵. شیخ محمد بن احمد بن صالح القسینی .
۶. شیخ ابراهیم بن محمد بن احمد القسینی .
۷. شیخ جعفر بن محمد بن احمد القسینی .
۸. شیخ علی بن محمد بن احمد القسینی .
۹. سید غیاث الدین عبدالکریم بن احمد بن طاووس (فرزند برادرش)
۱۰. سید احمد بن محمد علوی .
۱۱. سید نجم الدین محمد بن الموسوی .
۱۲. شیخ محمد بن بشیر .
۱۳. صفی الدین محمد (فرزند سید).
۱۴. رضی الدین محمد‌ (فرزند دیگر سید) [۸]

آثار

[ویرایش]
۱ .الامان من اخطار الاسفار و الزمان
۲. انوار الباهره فی انتصار العتره الطاهره
۳. الاسرار المودعه فی ساعات اللیل و النهار
۴. اسرار الصلوات و انوار الدعوات
۵. البهجه لثمرات المهجه
۶. الدروع الوافیه
۷. فلاح السائل و نجاح المسائل فی عمل الیوم و اللیل
۸. فرج المهموم فی معرفه نهج الحلال و الحرام من علم النجوم
۹. فرحه الناظر و بهجه الخواطر
۱۰. اغاثه الداعی و اعانه الساعی
۱۱. الاحتساب علی الالباب
۱۲. الاقبال بالاعمال الحسنه
۱۳. جمال الاسبوع فی کمال العمل المشروع
۱۴. کشفُ المحجه لثمره المهجه
۱۵. الملهوف علی قتلی الطفوف
۱۶. المنامات الصادقات
۱۷. كتاب المزار
۱۸. مصباح الزائر و جناح المسافر
۱۹. مهج الدعوات و منهج العنایات
۲۰. محاسبه النفس
۲۱. ربیع الالباب
۲۲. روح الاسرار و روح الاسمار
۲۳. الطرائف فی مذاهب الطوائف
۲۴. التشریف بتعریف وقت التکلیف
۲۵. الیقین فی اختصاص مولانا علی بامره المؤمنین [۹]

وفات

[ویرایش]

سید علی بن طاووس در سال ۶۶۴ هجری در سن ۷۵ سالگی و در شهر بغداد وفات نمود. بدن شریفش را به نجف اشرف منتقل نموده و در حرم امیرالمؤمنین علیه‌السّلام به خاک سپردند.

عناوین مرتبط

[ویرایش]

طرف من الأنباء و المناقب‌ (کتاب)

پانویس

[ویرایش]
 
۱. . فیض العلام فی عمل الشهور و وقایع الایام، شیخ عباس قمی، ص ۱۵۸.
۲. . روضات الجنات، خوانساری، ج ۴، ص ۳۲۵.
۳. . مقدمه برنامه سعادت، سید محمد باقر شهیدی گلپایگانی، ص ۲.
۴. . روضات الجنات، ج ۴، ص ۳۳۷.
۵. . كتابخانه ابن طاووس و احوال و آثار او، اتان گلبرگ، سید علی قرائی و رسول جعفریان، ص ۲۰.
۶. . فیض العلام، ص ۱۴۳.
۷. مقدمه كشف المحجه لثمره المهجه، سید بن طاووس، سید محمد باقر شیهدی گلپایگانی، ص ۷.
۸. . مقدمه برنامه سعادت، ص ۸.
۹. . كتابخانه ابن طاووس و ...، ص ۵۰ ـ ۱۱۱.


منبع

[ویرایش]
سایت اندیشه قم    






جعبه‌ابزار