سیدحسین بن رضا حسینی لاهیجی بادکوبه‌ای

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



سیدحسین بن رضا حسینی لاهیجی معروف به بادکوبه، از علمای امامیه در قرن چهاردهم و از مدرسان بزرگ کلام و فلسفه و عرفان در نجف بوده و علامه طباطبایی از شاگردان وی می‌باشد.


تولد و وفات علامه بادکوبه‌ای

[ویرایش]

سید حسین در سال ۱۲۹۳ هـ . ق
[۱] . برابر با ۱۲۵۴ هـ . ش و ۱۸۷۶ م.
در روستای زیبای «خوددلان»
[۲] . خوددلان یکی از روستاهای با صفای نزدیک باکو است.
پا به عالم خاکی گذارد. پدرش، سید رضا، فرزند سید موسی حسینی لاهیجی،
[۳] . لاهج از توابع نزدیک قفقاز است.
از بزرگان و شخصیت های مورد احترام بود. او در سلک روحانیت بوده و به مسائل شرعی مردم رسیدگی می نمود وی در ۲۸ شوال ۱۳۵۸ در نجف در گذشت.

تحصیلات علامه بادکوبه‌ای

[ویرایش]

دانشمند فرزانه، بادکوبه ای از ابتدای نوجوانی به تحصیل دانش اسلامی روی آورد و مقدمات علوم حوزوی را نزد پدر فرا گرفت. پس از رحلت پدر گرامی اش جهت فراگیری علوم اسلامی وطن خود را ترک گفت و به تهران رفت و در مدرسه «صدر» ساکن شد. ایشان به مدت هفت سال در تهران اقامت گزید و از محضر علمی نوابغ روزگار مانند: حکیم متأله سیدابوالحسن جلوه (۱۲۳۸ ـ ۱۳۱۴ هـ . ق.)
[۴] . در آسمان معرفت، حسن حسن زاده آملی، ص ۳۵۱ ـ ۳۲۹.
فیلسوف نامی میرزا هاشم اشکوری (متوفای ۱۳۳۲ هـ . ق)
[۵] . بزرگان تنکابن، محمد سماوی حائری، ص ۲۹۲ و ۲۹۱.
و علامه علی آقا زنوزی (۱۲۳۴ ـ ۱۳۰۷ هـ . ق)
[۶] . تاریخ مرند، حسن جلالی عزیزیان، ص ۴۰۹ ـ ۴۰۷.
خوشه ها چید و در فقه، اصول و فلسفه تبحر یافت.
ایشان در عنفوان جوانی با عشق به آقا امیر المومنین علی ـ علیه السلام ـ راهی عراق گردید و در حوزه کهن نجف اشرف مشغول فراگیری علوم اسلامی شد. وی در ابتدای ورود، در حوزه درسی و پربار ملا محمد کاظم خراسانی (۱۲۵۵ ـ ۱۳۲۹ هـ . ق) حاضر گردید و بهره ها برد. در همان زمان در درس فقه آقا شیخ محمد حسن مامقانی (۱۲۳۷ ـ ۱۳۲۳ هـ . ق) حاضر شد و شایستگی علمی خویش را به اثبات رسانید.
[۷] . نقباء البشر، شیخ آقا بزرگ تهران، ج۲، ص ۵۸۵ و ۵۸۴.


تدریس

[ویرایش]

این عالم فرهیخته، در پی سال ها تحقیق و پژوهش در محضر فرزانگان مشهور حوزه به چنان درجه ای از علم دست یازید که نامش زبانزد فضلا و دانشوران حوزه علمیه نجف گردید. محفل درس او آکنده از حضور مشتاقان علوم اسلامی بود و حدود چهار دهه به تدریس سطوح عالیه فقه، اصول، فلسفه، عرفان و کلام پرداخت. در اثر نبوغ و استعداد ذاتی وی، تدریس فلسفه اش شهرت بسزایی یافت و از درس فقه و اصول او پیشی گرفت و در نجف کمتر کسی در علوم عقلی همتراز او بود.
[۸] . دایره المعارف تشیع، حاج سید جوادی، خرمشاهی، فانی، ج۳، ص ۱۸.

بادکوبی به دلیل احاطه بر متون فلسفی و عرفانی و قدرت تفهیم و حسن تقریر، بنا به گفته آقا بزرگ طهرانی در نقباء البشر، یکی از دو استاد مسلّم فلسفه نجف به شمار می‌رفت و شاگردان بسیار تربیت کرد، که از آن جمله است سید محمد حسین طباطبائی مؤلفِ تفسیر معروف المیزان (متوفی ۱۳۶۰ ش) که اسفار و مشاعر و تمهید القواعد را نزد او خواند.

شاگردان

[ویرایش]

وی در طول سال ها تدریس در حوزه علمیه نجف، عالمان بسیاری پرورش داد و آنان را به سر منزل مقصود رسانید. دانشورانی که از استادان بزرگ و عالمان ردیف اول حوزه به شمار می رفتند و چرخ تدریس، تألیف و تحقیق به برکت وجود آن ها به حرکت در می آمد. برخی از شاگردان ممتاز ایشان عبارتند از:
۱. سید ابوالقاسم خویی (۱۳۱۷ ـ ۱۴۱۳ هـ.. ق)
[۹] . یادنامه آیه الله العظمی خویی، موسسه خیریه آیه الله خویی، ص ۴۷.

۲. سید محمد حسین قاضی طباطبایی (۱۳۲۱ ـ ۱۴۰۲ هـ . ق)
[۱۰] . در آسمان معرفت، ص ۹۸ ـ ۱۷.

۳. سید محمد حسن الهی قاضی طباطبایی (۱۳۲۵ ـ ۱۳۸۸ هـ . ق)
[۱۱] . ستارگان حرم، گروهی از نویسندگان، ماهنامه کوثر، ج۷، ص ۲۶ ـ ۱۱.

۴. سید مرتضی مرعشی نجفی (۱۳۲۵ ـ ۱۴۱۶ هـ . ق)
[۱۲] ستارگان حرم، گروهی از نویسندگان، ماهنامه کوثر، ج۳، ص ۲۸۱ ـ ۲۶۶.

۵. سید محمد بادکوبه ای (۱۲۸۵ ـ ۱۳۸۹ هـ . ق)
[۱۳] . ر.ک: مقاله نگارنده در گلشن ابرار، ج۵.

۶. میرزا علی اکبر آقا مرندی (۱۳۱۴ ـ ۱۴۱۵ هـ . ق)
[۱۴] . مفاخر آذربایجان، عبدالرحیم عقیقی بخشایشی،ج۱، ص ۴۷۱.

۷. شیخ مجتبی لنکرانی (متوفای ۱۴۰۶ هـ . ق)
[۱۵] . گنجینه دانشمندان، محمد شریف رازی، ج۳، ص ۱۰۶.

۸. سید عبدالاعلی سبزواری (۱۳۲۸ ـ ۱۴۱۴ هـ . ق)
[۱۶] . غروی اصفهانی نابغه نجف، محمد صحتی سردرودی، ص ۸۹.

۹. سید علی اصغر خویی (۱۳۱۳ ـ ۱۴۰۲ هـ . ق)
۱۰. سید علی اکبر طسوجی (متولد ۱۳۱۹ هـ . ق)
۱۱. سید محمد اشکوری (۱۳۲۰ ـ ۱۳۹۴ هـ . ق)
۱۲. سید صدر الدین کوه پایی اصفهانی.
۱۳. میرزا کاظم دینوری (۱۳۲۳ ـ ۱۴۱۶ هـ . ق)
۱۴. شیخ غلام حسین جعفری همدانی (متولد ۱۳۲۵ هـ . ق)
۱۵. شیخ محمد رضا مهدوی قمشه ای (متوفای ۱۳۸۸ هـ . ق)
۱۶. شیخ محمد تقی آملی (۱۳۰۴ ـ ۱۳۹۱ هـ . ق)
[۱۷] . در آسمان معرفت، ص ۲۲۲ ـ ۲۰۱.

۱۷. آقا سید محمد نجفی بادکوبه ای (۱۳۱۴ ـ ۱۳۹۹ هـ . ق)

ویژگی های اخلاقی

[ویرایش]

صفات پسندیده آیة الله بادکوبه ای زبانزد خاص و عام بود. تواضع، زهد، تقوا، ساده زیستی مطالعه بسیار، برخورداری از حافظه قوی و ذوق سرشار و علاقه وافر به علم و عمل از صفات نیکویی است که در وجود آن بزرگوار جمع شده بود. این فقیه و فیلسوف بزرگ الهی از برجسته ترین استادان حوزه بوده و بیشتر کتاب های فلسفی و عرفانی را تدریس می نمود. وی به شاگردانش عشق می ورزید و علاقه فراوانی به تعلیم و تربیت آن ها داشت. و در شکوفا نمودن استعداد شاگردانش نقش بسزایی ایفا می کرد.

از نگاه اندیشمندان

[ویرایش]


← آیة الله خویی


مرجع تقلید شیعه، آیة الله خویی همیشه از ایشان به بزرگی یاد می نمود و معتقد بود که او بهتر از محقق اصفهانی، اسفار و دیگر کتاب های فلسفی را تدریس می کرده است.
[۱۸] . یادنامه آیه الله خوی، ص ۵۹.


← علامه حسن زاده


علامه حسن زاده آملی در ذکر استادان علامه طباطبایی به بعد معنوی مرحوم آیة الله بادکوبه ای اشاره کرده می نویسد:
(مرحوم آقا سید حسین بادکوبه ای هم، خیلی مراقب بود. حرف نمی زد مگر به ضرورت»
[۱۹] . در آسمان معرفت، ص ۸۵.


← شیخ آقا بزرگ تهرانی


علامه فرزانه شیخ آقا بزرگ تهرانی درباره بعد علمی ایشان می نویسد:
«آیة الله سید حسین بادکوبه ای در فلسفه و علوم عقلی اشتهار پیدا نمود و در آن رشته با مهارت، خبرویت و تحقیق و تدقیق شناخته شد و جمعی از افاضل طلاب از حوزه درسی او فارغ التحصیل شدند. او و علامه شیخ محمد حسین اصفهانی، مشهور به کمپانی، دو چهره ممتاز و متمایز بودند که علوم خود را بین مشتغلین پخش می نمودند و آسیاب درس های علوم عقلی بر محور این دو شخصیت علمی می چرخید و حقیقتا شایسته این مقام بودند»
[۲۰] . نقباء البشر، ج۲، ص ۵۸۴.


← علامه طباطبایی


مفسر بزرگ قرآن و شاگرد ممتاز آیة الله بادکوبه ای در مورد تحصیل خود در محضر استاد خود می نویسد:
«در فلسفه نیز به درس حکیم و فیلسوف معروف وقت مرحوم آقا سید حسین بادکوبه ای موفق شدم. در ظرف شش سال که نزد معظم له تلمذ می کردم منظومه سبزواری و اسفار و مشاعر ملاصدرا و دوره شفای بو علی و کتاب «اثولوجیا و تمهید القواعد» ابن ترکه که در عرفان و اخلاق ابن مسکویه را خواندم. مرحوم بادکوبه ای از فرط عنایتی که به تعلیم و تربیت نویسنده داشت برای این که مرا به طرز تفکر برهانی آشنا سازد و به ذوق فلسفی من تقویت بخشد، امر فرمود به تعلیم ریاضیات بپردازم و در امتثال امر معظم له به درس مرحوم سید ابوالقاسم خوانساری که ریاضیدان زبردستی بود، حاضر شدم و یک دوره حساب استدلالی یک دوره ه ندسه مسطحه و فضایی و جبر استدلالی را از معظم له فرا گرفتم.»
[۲۱] . نقباء البشر، ج۲، ص ۵۸۴.


← آیة الله سبحانی


استاد زبر دست حوزه، آیة الله سبحانی در مورد شخصیت بی نظیر ایشان می نویسد:
«در نجف اشرف او (علامه طباطبایی) با حکیم بزرگی برخورد می کند که از فحول فلاسفه و ازاستادان بس لایق این دانش بوده، یعنی حکیم فیلسوف وقت خود سید حسین بادکوبه ای ـ رضوان الله علیه ـ آشنا می گردد این حکیم معروف که هنوز حتی جامعه علمی او را به خوبی نشناخته است یکی از متفکران عصر خود بود و او بود که توانست علامه طباطبایی را با حقیقت فلسفه و عرفان، بالاخص تفکر فلسفی آشنا سازد.»
[۲۲] . قباء البشر، ج۲، ص ۵۵.


آثار علامه بادکوبه‌ای

[ویرایش]

با این همه، مقام فقهی او نیز مورد توجه بوده است.
از آثار او حاشیه بر کتاب الطهارة شیخ انصاری، و حاشیه بر اسفار و الشّوارِق را می‌توان نام برد.

رحلت

[ویرایش]

سرانجام دانشور نامی و فیلسوف بزرگ الاهی آیة الله سید حسین بادکوبه ای پس از شصت و پنج سال تلاش و مجاهدت و احیا و بزرگرداشت شعائر دینی در بیست و هشتم شوال (۱۳۵۸ هـ . ق)
[۲۳] . اثر آفرینان، سید کمال حاج سید جوادی، ج۲، ص ۷.
دار فانی را وداع گفت و به دیار معبود شتافت. پیکر مطهر وی پس از تشییع و اقامه نماز، در جوار مرقد قدسی حضرت علی ـ علیه السلام ـ به خاک سپرده شد.
[۲۴] . نقباء البشر، ج۲، ص ۵۸۵.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) محّمد حسن آقا بزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج ۲، جزء۱، نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴، ص ۵۸۴-۵۸۵.
(۲) محمد هادی امینی، معجم رجال الفکر و الادب فی النجف خلال الف عام، نجف ۱۳۸۴/۱۹۸۴، ص ۵۰، مرتضی انصاری، زندگانی و شخصیت شیخ مرتضی انصاری، اهواز ۱۳۸۰، ص ۳۶۶.
(۳) حسن حسن زاده آملی، «علامه طباطبایی در منظره عرفان نظری و عملی»، کیهان اندیشه، ش ۲۶ (مهر و آبان ۱۳۶۸ ش)، ص ۹.
(۴) عزالدین زنجانی، "علامه طباطبایی : جامع حکمت و شریعت "، کیهان فرهنگی، سال ۶، ش ۸ (آبان ۱۳۶۸ ش)، ص ۲.
(۵) منوچهر صدوقی سها، تاریخ حکما و عرفاء متأخّر بر صدرالمتألهین، تهران ۱۳۵۹ ش، ص ۷۱-۷۲.

منبع

[ویرایش]

دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بادکوبی»، شماره۱۱۸.    
سایت اندیشه قم    






جعبه ابزار