سیدحسن بن محمدباقر حائری قزوینی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حائری قزوینی، حسن‌بن محمدباقر، فقیه و متکلم امامی قرن چهاردهم است.


حیات

[ویرایش]

وی در ۱۲۹۶ در کربلا به دنیا آمد.
[۱] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ج۱، ص۳۸۹، مشهد ۱۴۰۴.

جد پدرش، سیدمحمدباقر موسوی قزوینی، ملقب به معلم‌السلطان، وطن خود، قزوین ، را به قصد کربلا ترک کرد.
سیدابراهیم موسوی قزوینی، صاحب ضوابط‌الاصول، از فرزندان اوست.
[۲] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲، ص۲۰۴، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
[۳] کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، ج۱، ص۱۰۹، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹.

جد مادری او نیز سیدعلی طباطبایی ، صاحب ریاض‌المسائل ، است.
[۴] حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۴، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.


فعالیت علمی

[ویرایش]

حائری در کربلا مقدمات علوم دینی را فراگرفت و در ۲۳ سالگی برای ادامه تحصیل به نجف رفت و نزد استادانی چون آخوند محمدکاظم خراسانی
[۵] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ج۱، ص۳۸۹، مشهد ۱۴۰۴.
و سیدمحمد کاظم طباطبایی یزدی درس خوانده.
[۶] حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۵، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.

در ۱۳۳۰، یک سال پس از درگذشت آخوند خراسانی، به سامرا نقل مکان کرد
[۷] کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، ج۱، ص۱۰۹، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹.
و از شاگردان میرزا محمدتقی شیرازی شد.
[۸] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ج۱، ص۳۸۹، مشهد ۱۴۰۴.
[۹] محمدهادی امینی، معجم رجال الفکر والادب فی‌النجف خلال الف عام، ج۳، ص۹۹۵، (نجف) ۱۴۱۳/۱۹۹۲.

حائری پس از سه سال اقامت در سامرا، با آغاز جنگ جهانی اول و آشفتگی اوضاع سیاسی عراق و اشغال بخشهایی از آن به دست انگلیسیها،
[۱۰] عبدالحلیم رهیمی، تاریخ الحرکة الاسلامیة فی العراق: الجذور الفکریة و الواقع التاریخی (۱۹۰۰ـ ۱۹۲۴)، ج۱، ص۱۶۳، بیروت ۱۹۸۵.
[۱۱] عباس عزاوی، تاریخ العراق بین احتلالین، ج۸، ص۲۶۰، بغداد ۱۳۵۳ـ۱۳۷۶/ ۱۹۳۵ـ۱۹۵۶، چاپ افست قم ۱۳۶۹ش.
[۱۲] محمد حمدی جعفری، بریطانیا و العراق حقبه من الصراع: ۱۹۱۴ـ ۱۹۵۸، ج۱، ص۱۵، بغداد ۲۰۰۰.
به کربلا بازگشت و تا پایان عمر در آن‌جا به تدریس و تألیف و تحقیق پرداخت.
[۱۳] کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، ج۱، ص۱۰۹، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹.


خصایص

[ویرایش]

حائری قزوینی را فقیهی بلندمرتبه، صریح‌الرأی و مؤلفی توانا دانسته‌اند.

وفات

[ویرایش]

او در ۱۳۸۰/۱۳۳۹ش در کربلا درگذشت.
[۱۴] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۱۴، ص۴۸، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
[۱۵] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ج۱، ص۳۸۹، مشهد ۱۴۰۴.
[۱۶] حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۸، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.


آثار

[ویرایش]

آثار او عبارت‌اند از: الامامةالکبری و الخلافةالعظمی، در هشت مجلد، که جلد اول آن در ۱۳۷۷/۱۳۳۶ش در نجف به چاپ رسید؛ البراهین‌الجَلیة فی دفع تشکیکاتِ الوهابیة، در پاسخ به چند شبهه و مدعای ابن‌تیمیه و به تبع او، وهابیان ، در مقولاتی مانند شفاعت و توسل و زیارت ، که در ۱۳۸۲/ ۱۳۴۱ش در نجف چاپ شد (کتاب با عنوان نقدی بر اندیشه‌ی وهابیان، به فارسی برگردانده شده است)؛ المَناهِجُ السَّویة و التُّحفةُ الامامیةُالحائریة، یا المناهج الحائریة، در رد کتاب الهدیة السُّنیة و التُحفةُ الوهابیةُ النَجدیة
[۱۷] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲۲، ص۳۴۵، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
[۱۸] حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۴، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.
[۱۹] سلمان هادی طعمه، معجم رجال الفکر و الادب فی کربلاء، ج۱، ص۴۷، بیروت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.
التُحفةُ الاثنا عشریة فی نَقض کلماتِ الوهابیة؛ هُدی‌المِلة الی انّ فدک من‌النِّحلة، درباره غصب فدک ، که در ۱۳۵۲/۱۳۱۲ش تألیف و در نجف منتشر شد
[۲۰] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲۵، ص۲۰۳، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
[۲۱] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲۶، ص۱۶۰، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
شرح اللُّمعَةُ الدمشقیة، که بخشی از آن به چاپ رسیده است
[۲۲] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۱۴، ص۴۸، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
رساله اکمال‌الدین در شرح تکملة تبصرة المتعلمین آخوند خراسانی، که در واقع تقریرات درسهای فقهی خراسانی است
[۲۳] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۴، ص۴۱۲، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
[۲۴] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۱۱، ص۱۰۴ـ۱۰۵، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
[۲۵] کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، ج۱، ص۱۰۹، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹.
و اصول الفقه، که تقریرات درس اصول آخوند خراسانی است.
[۲۶] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲، ص۲۰۴، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
[۲۷] محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۴، ص۳۷۵، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
[۲۸] حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۴، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
(۲) محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
(۳) محمدهادی امینی، معجم رجال الفکر والادب فی‌النجف خلال الف عام، (نجف) ۱۴۱۳/۱۹۹۲.
(۴) محمد حمدی جعفری، بریطانیا و العراق حقبه من الصراع: ۱۹۱۴ـ ۱۹۵۸، بغداد ۲۰۰۰.
(۵) حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.
(۶) عبدالحلیم رهیمی، تاریخ الحرکة الاسلامیة فی العراق: الجذور الفکریة و الواقع التاریخی (۱۹۰۰ـ ۱۹۲۴)، بیروت ۱۹۸۵.
(۷) سلمان هادی طعمه، معجم رجال الفکر و الادب فی کربلاء، بیروت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.
(۸) عباس عزاوی، تاریخ العراق بین احتلالین، بغداد ۱۳۵۳ـ۱۳۷۶/ ۱۹۳۵ـ۱۹۵۶، چاپ افست قم ۱۳۶۹ش.
(۹) کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹؛

پانویس

[ویرایش]
 
۱. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ج۱، ص۳۸۹، مشهد ۱۴۰۴.
۲. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲، ص۲۰۴، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۳. کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، ج۱، ص۱۰۹، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹.
۴. حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۴، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.
۵. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ج۱، ص۳۸۹، مشهد ۱۴۰۴.
۶. حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۵، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.
۷. کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، ج۱، ص۱۰۹، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹.
۸. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ج۱، ص۳۸۹، مشهد ۱۴۰۴.
۹. محمدهادی امینی، معجم رجال الفکر والادب فی‌النجف خلال الف عام، ج۳، ص۹۹۵، (نجف) ۱۴۱۳/۱۹۹۲.
۱۰. عبدالحلیم رهیمی، تاریخ الحرکة الاسلامیة فی العراق: الجذور الفکریة و الواقع التاریخی (۱۹۰۰ـ ۱۹۲۴)، ج۱، ص۱۶۳، بیروت ۱۹۸۵.
۱۱. عباس عزاوی، تاریخ العراق بین احتلالین، ج۸، ص۲۶۰، بغداد ۱۳۵۳ـ۱۳۷۶/ ۱۹۳۵ـ۱۹۵۶، چاپ افست قم ۱۳۶۹ش.
۱۲. محمد حمدی جعفری، بریطانیا و العراق حقبه من الصراع: ۱۹۱۴ـ ۱۹۵۸، ج۱، ص۱۵، بغداد ۲۰۰۰.
۱۳. کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، ج۱، ص۱۰۹، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹.
۱۴. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۱۴، ص۴۸، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۱۵. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ج۱، ص۳۸۹، مشهد ۱۴۰۴.
۱۶. حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۸، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.
۱۷. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲۲، ص۳۴۵، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۱۸. حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۴، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.
۱۹. سلمان هادی طعمه، معجم رجال الفکر و الادب فی کربلاء، ج۱، ص۴۷، بیروت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.
۲۰. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲۵، ص۲۰۳، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۲۱. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲۶، ص۱۶۰، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۲۲. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۱۴، ص۴۸، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۲۳. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۴، ص۴۱۲، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۲۴. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۱۱، ص۱۰۴ـ۱۰۵، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۲۵. کاظم عبود فتلاوی، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، ج۱، ص۱۰۹، بیروت ۱۴۱۹/۱۹۹۹.
۲۶. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲، ص۲۰۴، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۲۷. محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۴، ص۳۷۵، چاپ علی‌نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۲۸. حسن حائری قزوینی، الامامة الکبری و الخلافة العظمی، ج۱، ص۴، چاپ مرتضی قزوینی، ج۱، نجف ۱۳۷۷/۱۹۵۸.


منبع

[ویرایش]
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «حسن بن محمدباقر حائری قزوینی»، شماره۵۷۵۸.    






جعبه ابزار