سالذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



سال به سال قمری و شمسی تقسیم می‌شود و سال شرعی که احکام مرتبط با زمان بر اساس آن تنظیم شده، سال قمری است که دوازده ماه می‌باشد. از عنوان سال در بابهاى طهارت، صلات، زکات، خمس، حجر، وصیت، نکاح و طلاق سخن گفته‌اند.


معنای سال[ویرایش]

دوازده ماه را یک سال می‌گویند.

معنای سال شرعی[ویرایش]

سال شرعی که احکام مرتبط با زمان بر اساس آن تنظیم شده، سال قمری است که دوازده ماه است.

← معنای ماه قمری
بر اساس محاسبه نجومى، یک ماه قمرى- که به فاصله زمانى قرار گرفتن دوباره خورشید و ماه بر یک خط نصف النهار و یا مقارنه مجدد آن دو اطلاق مى‌گردد- ۲۹ روز و دوازده ساعت و ۴۴ دقیقه است. بنابر این، سال قمرى ۳۵۴ روز و هشت ساعت و ۴۸ دقیقه خواهد بود؛ لیکن از آنجا که مقدار زمان هر سال، هشت ساعت و ۴۸ دقیقه، افزون‌تر از ۳۵۴ روز است، به طور تقریب در هر سه سال قمرى یک سال کبیسه و به طور دقیق در هر سى سال، یازده سال کبیسه اتفاق مى‌افتد که شمار آن ۳۵۵ روز خواهد بود. [۱]

معنای سال شمسی[ویرایش]

سال شمسی عبارت است از مدت یک دوره حرکت انتقالی زمین به دور خورشید و معادل است با دوازده ماه شمسى و ۳۶۵ روز و پنج ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۶ ثانیه.

احکام سال[ویرایش]


سن یائسگی[ویرایش]

بنابر قول مشهور، زن غیر قرشی و زن غیر نبطی با سپرى شدن پنجاه سال قمرى از عمرش یائسه مى‌شود. سن یائسگى در زن قرشى و نبطى اتمام شصت سال قمری است. [۲]

شرط وجوب نماز میت بر میت طفل[ویرایش]

خواندن نماز میت بر میت طفل که شش سال قمرى او تمام شده باشد واجب است. [۳]

شرط تعلق زکات به انعام ثلاثه و نقدین[ویرایش]

از شرایط تعلق زکات به انعام ثلاث (گاو، گوسفند و شتر) و نقدین (طلا و نقره) گذشت یک سال قمرى از مالکیت مالک نسبت به آنها است؛ بدین معنا که با سپرى شدن یازده ماه ملکیت و ورود در ماه دوازدهم، زکات آنها واجب مى‌شود. بنابر این، چنانچه در طول مدت یازده ماه یکى از شرایط وجوب زکات، همچون عقل و نصاب از بین برود، سال باطل و زکات منتفى مى‌شود. [۴]

زمان پرداخت خمس سود کسب[ویرایش]

زمان پرداخت خمس سود کسب، سپرى شدن یک سال از آغاز به کسب و کسر هزینه‌هاى انجام گرفته در طول سال است؛ هر چند انسان مى‌تواند قبل از سپرى شدن سال نیز با احتساب و تخمین مئونه سال از پیش و کسر کردن آن، خمس باقى مانده درآمد را بدهد. [۵] [۶]

← تعیین سال شمسی به عنوان سال خمسی
تعیین سال شمسی به عنوان سال خمسی و محاسبه خمس بر اساس آن بدون اشکال است. [۷]

سن بلوغ[ویرایش]

سن بلوغ بنابر قول مشهور در دختر نه و در پسر، پانزده سال قمرى تمام است. بنابر این، چنانچه قبل از آن دیگر نشانه‌هاى بلوغ، همچون احتلام و روییدن موی زهار، تحقق نیافته باشند، با رسیدن به سن یاد شده حکم به بلوغ فرد مى‌شود. [۸]

وصیت کودک[ویرایش]

بر عدم صحّت وصیت کودک قبل از ده سالگى ادعاى اجماع شده است و پس از آن بنابر قول مشهور، وصیت در راههاى خیر، براى خویشاوندان و غیر آنان جایز و نافذ است. [۹]

حضانت فرزند[ویرایش]

با جدا شدن زن و مرد از یکدیگر و بروز اختلاف بر سر حضانت فرزند، بنابر قول مشهور- که بر آن ادعاى اجماع نیز شده- در دو سال نخست زندگى کودک (دوران شیر خوارگى) مادر در امر حضانت سزاوارتر از پدر است و پس از آن، در پسر، اولویت با پدر و در دختر تا هفت سالگى اولویت با مادر و پس از آن با پدر خواهد بود. [۱۰]

عدم محرمیت کودکی که بیش از دو سال شیر داده می‌شود[ویرایش]

مدت کامل شیردادن دو سال است و شیردادن به کودک پس از دو سالگى موجب محرمیت نمى‌گردد.

طلاق زنی که شوهرش مفقود شده[ویرایش]

زنى که شوهرش مفقود شده، چنانچه کسى که هزینه زندگى او را تأمین کند وجود نداشته باشد و به حاکم شرع رجوع کند، حاکم ضمن تعیین مهلت چهار ساله براى او، از حال شوهرش جست وجو مى‌کند و در صورت نیافتن او، زن را طلاق و پس از انقضاى عده وفات، به او اجازه ازدواج با مردى دیگر مى‌دهد. [۱۱]


پانویس[ویرایش]
 
۱. رسالة حول مسألة رؤیة الهلال، ص۱۹.
۲. جواهر الکلام، ج۳، ص۱۶۱-۱۶۳.    
۳. جواهر الکلام، ج۱۲، ص۴.    
۴. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۹۷.    
۵. الحدائق الناضرة، ج۱۲، ص۳۵۳.    
۶. جواهر الکلام، ج۱۶، ص۸۱-۸۲.    
۷. توضیح المسائل مراجع، ج۲، ص۱۵-۱۶.
۸. جواهر الکلام، ج۲۶، ص۱۶-۲۸.    
۹. جواهر الکلام، ج۲۸، ص۲۷۱.    
۱۰. جواهر الکلام، ج۳۱، ص۲۸۴-۲۹۰.    
۱۱. جواهر الکلام، ج۳۲، ص۲۹۳.    


منبع[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۳۵۵-۳۵۶.    







جعبه‌ابزار