رکنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آنچه که ترک عمدی یا سهوی آن موجب بطلان عبادت شده و همچنین به هر یک از چهار زاویه کعبه رکن گفته می‌شود که از رکن به معنای نخست در باب صلات و در معنای دوم در باب حج سخن رفته است.


معانی رکن

[ویرایش]

۱- آنچه ترک عمدی یا سهوی آن موجب ‌بطلان عبادت است.
۲-هر یک از چهار زاویه کعبه را رکن می‌گویند.

اجزاء واجب نماز

[ویرایش]

اجزاء واجب نماز به رکن و غیررکن تقسیم می‌شود. ارکان نماز بنابر قول مشهور عبارتند از: نیت، قیام، تکبیرة الإحرام، رکوع و سجود. [۱]

← رکن بودن نیت


رکن بودن نیت بنابر قول جزء بودن آن است. [۲]

← قیام نماز


مراد از قیام، ایستاده بودن هنگام تکبیرة الإحرام و نیز قیام متّصل به رکوع -یعنی از حالت ایستاده به رکوع رفتن- است. [۳]برخی، قیام در حال گفتن تکبیرة الإحرام را شرط آن دانسته‌اند، نه جزء مستقل در برابر آن؛ چنان که قیام متّصل به رکوع را از مقوّمات رکوع -که در تحقق آن تأثیرگذار است- دانسته‌اند؛ از این رو آن نیز جزء مستقلی در برابر رکوع نخواهد بود.

← سجده در نماز


مراد از سجود، هر دو سجده است و یک سجده رکن نیست. [۴]

← رو به قبله بودن


برخی، رو به قبله بودن را در حال اختیار از ارکان نماز بر شمرده‌اند؛ [۵]چنان که از برخی قدما رکن بودن قرائت نقل شده است. [۶]

ترک رکن یا زیادی رکن

[ویرایش]

در اینکه تنها ترک رکن -به عمد یا سهو- موجب بطلان نماز است یا زیادی آن نیز -از روی عمد یا سهو- نماز را باطل می‌کند، اختلاف است. [۷] [۸]قول دوم، معروف و مشهور است. [۹]

← زیادی در نیت، قیام و تکبیرة الاحرام


در بعضی ارکان همچون نیت، زیادی تصوّر ندارد؛ [۱۰]چنان که زیادی قیام با زیادی تکبیرة الإحرام یا رکوع متصوّر است نه به تنهایی. [۱۱]
زیادی تکبیرة الإحرام، هر چند سهوی بنابر مشهور موجب بطلان نماز است. [۱۲] [۱۳]برخی، زیادی سهوی را مبطل ندانسته‌اند. [۱۴]

← زیاد کردن رکوع و سجده


زیاد کردن رکوع و سجود در هر حال موجب بطلان نماز است، [۱۵]جز در نماز جماعت، در صورتی که مأموم پیش از امام از رکوع یا سجده سر بردارد. نظر مشهور در این فرض، وجوب بازگشت و متابعت از امام و قول مقابل آن، استحباب بازگشت است. در اینکه حکم یاد شده به مورد سهو اختصاص دارد [۱۶]یا صورت عمد را نیز شامل می‌شود، اختلاف است. قول نخست به مشهور نسبت داده شده است. [۱۷]

ترک سهوی رکن

[ویرایش]

هرگاه نمازگزار از روی سهو رکنی را ترک کند، تا زمانی که محل تدارک آن باقی است، می‌تواند آن را تدارک کند و نمازش صحیح است. مراد از محلّ تدارک، داخل نشدن در رکن بعدی است؛ جز تکبیرة الإحرام که محلّ آن عدم دخول در قرائت است. از برخی نقل شده که‌ محلّ تدارک تکبیرة الإحرام، همچون سایر ارکان، داخل نشدن در رکن بعدی (رکوع) است؛ لیکن بر قول اوّل ادعای اجماع شده است. [۱۸]

رکن در حج

[ویرایش]

به هر یک از چهار زاویه کعبه را رکن گفته می‌شود که در باب حج از آن سخن به میان آمده است.

ارکان حج و عمره

[ویرایش]

نیت، احرام، طواف، وقوف در عرفات، وقوف در مشعرالحرام و سعی بین صفا و مروه ارکان حج؛ و نیت، احرام، طواف و سعی از ارکان عمره به شمار می‌روند. [۱۹]در رکن بودن تلبیه اختلاف است. [۲۰]

بطلان حج با ترک رکن

[ویرایش]

حج با ترک عمدی هر یک از ارکان باطل می‌شود؛ [۲۱] [۲۲]جز وقوفین (وقوف در عرفات و مشعر) که ترک سهوی آن دو نیز با هم موجب بطلان حج می‌گردد. [۲۳] [۲۴]
عمره نیز با ترک عمدی هریک از ارکان باطل ‌می‌شود. البته در اینکه نیت در حج و عمره رکن به شمار می‌رود یا نه، اختلاف است. [۲۵]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مختلف الشیعة، ج۲، ص۱۳۹-۱۴۰.    
۲. جواهر الکلام، ج۹، ص۱۵۰.    
۳. العروة الوثقی، ج۲، ص۴۷۳.    
۴. مستند العروة، ج۵، ص۸۵.    
۵. الوسیلة، ص۹۳.    
۶. المبسوط، ج۱، ص۱۰۵.    
۷. عوائد الأیام، ص۲۶۸.    
۸. جواهر الکلام، ج۹، ص۲۳۹-۲۴۱.    
۹. الروضة البهیه، ج۱، ص۶۴۴.    
۱۰. العروة الوثقی، ج۲، ص۴۳۳.    
۱۱. مستندالعروة، ج۴، ص۳.    
۱۲. جواهر الکلام، ج۹، ص۲۰۱.    
۱۳. جواهر الکلام، ج۹، ص۲۲۰.    
۱۴. العروة الوثقی، ج۲، ص۴۶۲.    
۱۵. مستند العروة، ج۴، ص۴.    
۱۶. نهایة الإحکام، ج۲، ص۲۷-۲۸.    
۱۷. مستمسک العروة، ج۷، ص۲۶۹-۲۷۱.    
۱۸. جواهر الکلام، ج۱۲، ص۲۳۸-۲۳۹.    
۱۹. مهذب الأحکام، ج۱، ص۲۰۸.    
۲۰. الحدائق الناضرة، ج۱۵، ص۶۵.    
۲۱. جواهر الکلام، ج۱۸، ص۱۳۶.    
۲۲. الجامع للشرائع، ص۱۸۰.    
۲۳. الجامع للشرائع، ص۱۸۰-۱۸۱.    
۲۴. الروضة البهیة، ج۲، ص۲۷۶.    
۲۵. کشف اللثام، ج۵، ص۱۹.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۱۲۶-۱۲۸.    


رده‌های این صفحه : فقه | نماز | حج | واژه شناسی | اصطلاحات فقهی




جعبه‌ابزار