رمی جمره

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



رمی جَمَره پرتاب کردن سنگ ریزه به سوی جمره در حج است و از آن در باب حج سخن گفته‏اند.


دفعات رمی جمره

[ویرایش]

از جمله مناسک حج، رمی جمره است که در منی و در دو نوبت انجام می‏گیرد:

← رمی در عید قربان و احکام آن


۱. رمی جمره عقبه که در روز دهم ذیحجه (عید قربان) پس از ورود حاجی به منی و قبل از قربانی و حلق( تراشیدن)صورت می‏گیرد. در وجوب یا استحباب رعایت ترتیب بین اعمال یاد شده (رمی، قربانی و حلق) اختلاف است. مشهور، قول اول است. بنابر قول به وجوب، چنانچه از روی علم و عمد ترتیب رعایت نشود، اعاده عمل جهت تحصیل ترتیب بنابر قول مشهور واجب نیست، هرچند شخص گناه کرده است.
[۳] تفصیل الشریعة (الحج) ج ۵ ص ۳۳۶ ـ ۳۴۳


← رمی در ایام تشریق و احکام آن


۲. رمی جمرات سه گانه اولی( جمره اولی)، وُسطی( جمره وسطی)و عقبه، در ایام تشریق یعنی روزهای یازده، دوازده و نیز سیزدهم ذیحجه در صورتی که شب سیزدهم در منی بماند، به ترتیبِ یاد شده صورت می‏گیرد. در صورت عدم رعایت ترتیب، از روی عمد یا سهو، واجب است اعاده گردد.
[۵] مناسک حج (مراجع) ص ۴۶۷ ـ ۴۶۸


زمان رمی

[ویرایش]

زمان رمی بنابر مشهور از طلوع آفتاب تا غروب است، مگر برای معذوران از رمی در روز، مانند بیمار، پیر و چوپان که مجازند شب رمی کنند؛ چنان که زنان در خصوص رمی روز عید می‏توانند شب رمی کنند؛ خواه از رمی در روز معذور باشند یا نباشند؛ امّا در رمی ایام تشریق در صورتی مجازند شب رمی کنند که از رمی در روز معذور باشند.
[۷] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۱
[۸] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۵ ـ ۳۹۶
[۹] مناسک حج (مراجع) ص ۴۷۴ ـ ۴۷۵
[۱۰] مناسک حج (مراجع) ص ۴۸۱
برخی گفته‏اند: در رمی نوبت اول، همه معذوران به اضافه زنها ـ معذور باشند یا نباشند ـ و نیز کسانی که لازم است همراه آنان باشند، می‏توانند شب رمی کنند؛ اما در رمی نوبت دوم تنها کسانی مجازند شب رمی کنند که روز از ماندن در منی معذورند؛ اما غیر آنان درصورتی که نتوانند خود در روز رمی کنند باید برای رمی نایب بگیرند.
[۱۱] مناسک حج (مراجع) ص ۴۶۸
[۱۲] مناسک حج (مراجع) ص ۴۷۴ ـ ۴۷۵
در اینکه مراد از رمی در شب، شب قبل از روز آن است یا اعم از آن و شب بعد، اختلاف است.
[۱۴] مناسک حج (مراجع) ص ۴۶۷ ـ ۴۶۸


شرایط رمی جمره

[ویرایش]

در رمی و نیز سنگ ریزه‏هایی که به سوی جمره پرتاب می‏شوند اموری شرط است.

← شرایط سنگ ریزه


۱. ریگ باشد؛ از این رو مثل شن و نیز سنگ بزرگ، همچنین غیر ریگ، مانند کلوخ و آجر کفایت نمی‏کند.
[۱۵] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۰

۲. از سنگهای حرم ـ جز مسجد الحرام و مسجد خَیف ـ باشد. برخی، همه مساجد محدوده حرم را استثنا کرده‏اند. مستحب است سنگ از مشعر تهیه شود.
۳. بکر باشد؛ یعنی خود یا دیگری ـ هرچند در سالهای گذشته ـ آن را به وجه صحیح به جمره نزده باشد.
[۱۹] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۰

۴. مباح باشد. بنابر این، رمی با سنگ غصبی صحیح نیست؛
[۲۰] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۱
لیکن لازم نیست پاک باشد.
[۲۱] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۴
از برخی قدما اشتراط پاک بودن آن نقل شده است.
مستحب است سنگ ریزه رنگین، نقطه دار، سست، و به اندازه سر انگشت باشد.
[۲۳] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۰


← شرایط پرتاب سنگ ریزه


۱. قصد قربت. بنابر این، پرتاب کردن سنگ ریزه‏ها به سمت جمره بدون قصد قربت کفایت از رمی نمی‏کند.
۲. اصابت به جمره. بنابر این، صرف پرتاب کردن به سمت جمره کفایت نمی‏کند، بلکه باید به آن اصابت کند.
[۲۵] المعتمد فی شرح المناسک ج ۵ ص ۱۸۹

۳. پرتاب کردن. بنابر این، گذاشتن یا چسبانیدن سنگها به جمره مجزی نیست.
۴. اصابت کردن سنگها به جمره بر اثر پرتاب کردن پرتاب کننده باشد نه به وسیله یا کمک چیزی دیگر بعد از پرتاب.
۵. پرتاب با دست باشد نه به وسیله چیزی دیگر از قبیل پا.
[۲۸] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۳

۶. تعداد سنگها هفت عدد باشد.
[۳۰] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۲

۷. سنگها یکی یکی انداخته شوند، نه با هم و یکباره یا چند تا چند تا.

مستحبات رمی

[ویرایش]

طهارت از حدث بنابر قول مشهور و نیز طهارت از خبث در رمی شرط نیست، هرچند مستحب است.
[۳۲] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۴
[۳۳] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۶

مستحب است قبل از رمی، این دعا را بخواند:{اَللّهُمَّ هَـذِهِ حَصَیاتِی فَأَحْصِهِنَّ لی وَ ارْفَعْهُنَّ فِی عَمَلی}و هنگام پرتاب هر سنگ بگوید{اللّه‏ُ اَکبَرُ، اَللّهُمَّ ادْحَرْ عَنِّی الشَّیطانَ، اللّهُمَّ تَصدِیقاً بِکتابِک وَ عَلی سُنَّةِ نَبِیک، اللّهُمَّ اجْعَلْهُ لی حَجّاً مَبْرُوراً وَ عَمَلاً مَقْبُولاً وَ سَعْیاً مَشْکوراً وَ ذَنْباً مَغْفُور}.
دیگر مستحبات رمی عبارت است از: رعایت ده یا پانزده ذراع فاصله با جمره در جمره عقبه و ایستادن کنار جمره در جمره اولی و وُسطی؛ رمی جمره عقبه رو به جمره و پشت به قبله و رمی دو جمره دیگر رو به قبله؛
[۳۵] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۶
رمی کردن هر سه جمره در حالت ایستاده، هرچند سواره نیز جایز است؛
[۳۶] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۶
[۳۸] مهذب الأحکام ج ۱۴ ص ۲۴۰ ـ ۲۴۱
گذاشتن سنگ ریزه بر انگشت ابهام و پرتاب کردن با ناخن انگشت شهادت و خواندن دعای{اَللّهُمَّ بِک وَثِقْتُ وَ عَلیک تَوَکلْتُ فَنِعْمَ الرَّبُّ وَ نِعْمَ المَوْلی وَ نِعْمَ النَّصِیرُ}بعد از بازگشت به محلّ اقامت خود در منی.
[۳۹] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۶


دیگر احکام

[ویرایش]


← رمی افراد ناتوان


کسانی که ناتوان از رمی جمره‏اند، مانند بیماران، در صورتی که عذرشان در تمامی وقت رمی استمرار داشته باشد، می‏توانند نایب بگیرند؛
[۴۱] مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۴ ـ ۳۹۵
لیکن اغلب معاصران برآنند که اینان اگر بتوانند شب رمی کنند، باید شب رمی نمایند و نمی‏توانند در روز نایب بگیرند. بعضی نیز قائل به تخییر بین رمی در شب و نایب گرفتن در روز شده‏اند.
[۴۲] مناسک حج (مراجع) ص ۴۷۵ ـ ۴۷۶


← فراموش کردن رمی


اگر کسی رمی در یک روز را فراموش کند تا روز سیزدهم هر زمان که یادش بیاید باید، نخست قضا و سپس ادا را به جا آورد. چنان که در صورت ترک رمی در بیش از یک روز، هنگام قضا رعایت ترتیب بین آنها واجب است. برخی احتیاط را در فاصله انداختن میان قضای هر روز و روز بعد به مقداری از زمان ـ مثلا یک ساعت ـ دانسته‏اند. برخی، اصل تقدیم قضا را بر ادا مستحب دانسته‏اند.
[۴۵] مناسک حج (مراجع) ص ۴۶۹

اگر پس از ایام تشریق متذکر شود که رمی را به جا نیاورده، بنابر مشهور، خودش، در صورتی که سال آینده به حج برود، در غیر این صورت، نایبش در سال آینده قضای آن را به جا می‏آورد.
[۴۸] المعتمد فی شرح المناسک ج ۵ ص ۱۹۹
[۴۹] مناسک حج (مراجع) ص۳۹۲ ، ۴۷۰
برخی، قضا را در سال آینده مستحب دانسته‏اند. حکم ترک عمدی رمی جمرات سه گانه در ایام تشریق، حکم ترک رمی آنها از روی فراموشی است، برخلاف ترک عمدی رمی جمره عقبه در روز عید، که اگر در ایام تشریق پشیمان شود و قضای آن را به جا آورد حجش صحیح وگرنه باطل است.
[۵۳] براهین الحج ج ۴ ص ۱۶۱
[۵۴] استفتائات حج و عمره (فاضل) ص ۱۸۸

در اینکه رمی جمرات در آن مقدار از ارتفاع که بدانها افزوده شده و در طبقات بالا قرار گرفته، صحیح است یا نه، اختلاف است.
[۵۵] مناسک حج (مراجع) ص ۴۷۵


پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۱۰۱    
۲. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۲۴۷ ۲۵۱    
۳. تفصیل الشریعة (الحج) ج ۵ ص ۳۳۶ ـ ۳۴۳
۴. جواهر الکلام ج ۲۰ ص ۱۵ ۱۷    
۵. مناسک حج (مراجع) ص ۴۶۷ ـ ۴۶۸
۶. جواهر الکلام ج ۲۰ ص ۱۷    
۷. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۱
۸. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۵ ـ ۳۹۶
۹. مناسک حج (مراجع) ص ۴۷۴ ـ ۴۷۵
۱۰. مناسک حج (مراجع) ص ۴۸۱
۱۱. مناسک حج (مراجع) ص ۴۶۸
۱۲. مناسک حج (مراجع) ص ۴۷۴ ـ ۴۷۵
۱۳. جواهر الکلام ج ۲۰ ص ۲۰    
۱۴. مناسک حج (مراجع) ص ۴۶۷ ـ ۴۶۸
۱۵. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۰
۱۶. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۹۳ ۹۴    
۱۷. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۹۲    
۱۸. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۹۱    
۱۹. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۰
۲۰. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۱
۲۱. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۴
۲۲. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۹۵    
۲۳. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۰
۲۴. جواهرالکلام ج ۱۹ ص ۱۰۳    
۲۵. المعتمد فی شرح المناسک ج ۵ ص ۱۸۹
۲۶. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۱۰۴    
۲۷. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۱۰۵    
۲۸. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۳
۲۹. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۱۰۴    
۳۰. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۲
۳۱. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۱۰۶    
۳۲. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۴
۳۳. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۶
۳۴. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۱۰۷    
۳۵. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۶
۳۶. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۶
۳۷. جواهر الکلام ج ۱۹ ص ۱۱۰ ۱۱۲    
۳۸. مهذب الأحکام ج ۱۴ ص ۲۴۰ ـ ۲۴۱
۳۹. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۶
۴۰. جواهر الکلام ج ۲۰ ص ۳۰    
۴۱. مناسک حج (مراجع) ص ۳۹۴ ـ ۳۹۵
۴۲. مناسک حج (مراجع) ص ۴۷۵ ـ ۴۷۶
۴۳. الحدائق الناضرة ج ۱۷ ص ۳۱۳ ۳۱۵    
۴۴. جواهر الکلام ج ۲۰ ص ۲۴ ۲۷    
۴۵. مناسک حج (مراجع) ص ۴۶۹
۴۶. الحدائق الناضرة ج ۱۷ ص ۳۱۵ ۳۱۶    
۴۷. جواهر الکلام ج ۲۰ ص ۲۷    
۴۸. المعتمد فی شرح المناسک ج ۵ ص ۱۹۹
۴۹. مناسک حج (مراجع) ص۳۹۲ ، ۴۷۰
۵۰. المختصر النافع ص ۹۷    
۵۱. مدارک الأحکام ج ۸ ص ۲۳۶ ۲۳۸    
۵۲. تحریر الوسیلة ج ۱ ص ۴۵۶    
۵۳. براهین الحج ج ۴ ص ۱۶۱
۵۴. استفتائات حج و عمره (فاضل) ص ۱۸۸
۵۵. مناسک حج (مراجع) ص ۴۷۵


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۴ ص ۱۴۷ - ۱۵۰    


رده‌های این صفحه : حج | رمی جمرات | فقه




جعبه ابزار