دیوان‌

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



دفتر رسمی مربوط به فهرست نامها، ارقام و مانند آنها را دیوان گویند. عنوان یاد شده در بابهای جهاد، قضاء و دیات به کار رفته است.


انواع دیوان

[ویرایش]

عنوان دیوان در گذشته کاربردها و اطلاقات متعددی داشته است، از قبیل دیوان داوری و دیوان لشکری.

← دیوان لشکری


در دیوان لشکری اسامی نظامیان و آمار و ارقام و مقرری مربوط به آنان ثبت می‌شد.

← دیوان داوری


دیوان داوری نیز که به تشکیلات قضاوت مربوط می‌شد، سه کاربرد داشت:
۱. دفتر رسمی که شکایات رسیده به دادگاه و اطلاعات و اسناد مربوط به مدّعی و مدّعیٰ علیه و نیز احکام صادر شده از سوی قاضی در آن ثبت می‌شد.
۲. گنجینه و خزانه که محلّ نگهداری و بایگانی اسناد و دفاتر و قرار گرفتن صندوقها بود.
۳. صندوقها و کیسه‌ها و بسته‌های حاوی اشیا و اسناد قیمتی.
[۱] مفتاح الکرامة ج۲۰، ص۲۶.
[۲] مفتاح الکرامة ج۲۰، ص۴۵.
[۴] مبسوط در ترمینولوژی حقوق ج۳، ص۱۹۸۲-۱۹۹۵.


وظیفه حاکم اسلامی

[ویرایش]

سزاوار است حاکم اسلامی برای ثبت اسامی نظامیان و قبایل و اصناف مختلف و حقوق و مقرری آنان، دفتری تهیه کند.

تحویل دیوان داوری توسط قاضی

[ویرایش]

مستحب است قاضی در آغاز شروع به کار، دیوان داوری را از قاضی پیشین تحویل بگیرد.

ارتزاق صاحب دیوان از بیت‌المال

[ویرایش]

ارتزاق صاحب دیوان (مسئول ثبت و ضبط اسامی کارمندان و نظامیان) از بیت‌المال جایز است.

عاقله قاتل

[ویرایش]

نزد امامیه، اهل دیوان (نظامیان) در صورتی که از خویشاوندان قاتل نباشند عاقلۀ یکدیگر محسوب نمی‌شود.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مفتاح الکرامة ج۲۰، ص۲۶.
۲. مفتاح الکرامة ج۲۰، ص۴۵.
۳. جواهر الکلام ج۲۱، ص۲۱۵.    
۴. مبسوط در ترمینولوژی حقوق ج۳، ص۱۹۸۲-۱۹۹۵.
۵. جواهر الکلام ج۲۱، ص۲۱۵.    
۶. جواهر الکلام ج۴۰، ص۷۳.    
۷. جواهر الکلام ج۴۰، ص۵۴.    
۸. جواهر الکلام ج۴۳، ص۴۲۲.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۳، ص۶۹۲.    


رده‌های این صفحه : جهاد | دیات | فقه | قضاء




جعبه ابزار