دولاب

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



دولاب: به معنای چرخ چاه است.


تعریف دولاب

[ویرایش]

دولاب چرخى است كه جهت آبیاری كردن با آن از چاه، آب مى‌ كشند.

کاربرد فقهی

[ویرایش]

از دولاب، به مناسبت در باب هاى طهارت، زکات، مساقات، مزارعه، اجاره، شفعه و ارث ،سخن گفته‌اند.

احکام دولاب

[ویرایش]


← دولاب و طهارت آن


دولاب ومانند آن از اشیایى كه به زمین متّصل‌اند اگر با ادرار یا مایع نجس دیگر، نجس شوند، بنابر قول گروهى با آفتاب پاک مى‌گردند.

← دولاب و زكات غلّات


زکات غلّات (گندم، جو، خرما وكشمش) در صورتى كه با دولاب ومانند آن از ابزارهاى دستى یا ماشینى آبیارى گردد، یك بیستم است.

← دولاب و مساقات ومزارعه


اگر عقد مساقات یا مزارعه از‌ جهت ابزار كار، مطلق باشد، تهّیه مثل دولاب بر عهده ی مالک زمین وباغ است.برخى گفته‌اند: ملاک در صورت اطلاق، عرف محل است؛ بنابر این، اگر عرف، تهیه ی دولاب را بر عهده ی مالک بداند، وى باید آن ورا فراهم كند.

← دولاب و اجاره حیوان


از شرایط صحّت اجاره ی حیوان براى چرخاندن دولاب، دیدن دولاب یا توصیف آن ونیز معلوم بودن عمق چاه وتعیین مقدار منفعت (استفاده از حیوان) از حیث زمان، مانند یك روز یا پر كردن بركه‌اى معیّن است.

← دولاب و حقّ شفعه


در تعلّق حقّ شفعه به مثل دولاب از منقولات، اختلاف است ؛
الف) عدم تعلق به مشهور نسبت داده شده است.
ب)بنابر این قول ، چنانچه دولاب با زمین فروخته شود، بنابر نظر برخى، حقّ شفعه به آن تعلّق مى‌گیرد.

← دولاب و ارث زن


بنابر مشهور، زوجه از زمین ،ارث نمى‌ برد؛ لیكن از قیمت (ونه عین) مصالح وآلات به كار رفته در ساختمان، مانند آجر وآهن ارث مى‌برد. آیا دولاب، آسیاب ومانند آنها، از آلات بنا به شمار مى‌روند تا زوجه از قیمت آنها ارث ببرد؟دواحتمال مطرح است. برخى، بر آلت بنا بودن مثل دولاب تصریح كرده‌اند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام،ج ۶، ص ۲۶۲.    
۲. جواهر الکلام،ج ۱۵، ص ۲۳۶.    
۳. جواهر الکلام،ج ۲۷، ص ۴۶ تا ۴۷.    
۴. جواهر الکلام،ج۲۷، ص ۶۷.    
۵. مستمسک العروة،ج ۱۳، ص ۱۲۱ تا ۱۲۲.    
۶. مستمسک العروة،ج ۱۳، ص ۱۷۳.    
۷. جواهر الکلام،ج ۲۷، ص ۲۸۵.    
۸. تلخیص المرام فی معرفة الاحکام علامه حلی، ص ۱۷۷     .
۹. جامع المقاصد،ج ۶، ص ۳۴۵.    
۱۰. جواهر الکلام،ج ۳۷، ص ۲۵۶.    
۱۱. جواهر الکلام،ج ۳۹، ص ۲۱۰ تا ۲۱۸.    
۱۲. تحریر الوسیلة،ج ۲، ص ۳۹۸    .
۱۳. منهاج الصالحین (خویی)،ج ۲، ص ۳۷۳.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج‌۳، ص۶۶۸ تا ۶۶۹‌    






جعبه ابزار