دنیاگرایی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



دنیا گرایی یکی از ردائل اخلاقی بلکه سرچشمه رذائل اخلاقی هست که در این مقاله به بعضی از ابعاد این موضوع پرداخته می شود.


معنای لغوی دنیا

[ویرایش]

دنیا از «دنی» گرفته شده و به معنای پستی و نزدیک بودن می باشد.

تعریف دنیا از دید قرآن

[ویرایش]

در مورد دنیا تعریف های گوناگونی ارائه شده است.
در قرآن کریم، گاه دنیا مورد مذمت قرار گرفته و گاه از دنیا به نیکی یاد شده است. سرّ این مدح و ذم را نه در دنیا که در بیرون از دنیا باید جست.
با مطالعة آیات قرآن کریم به این نکته دست پیدا می کنیم که دنیا به خودی خود، از جهت انتساب به حضرت حق، سراسر حق است و باطل و پستی در آن راه ندارد، بنابراین مذموم نیست؛ اما از جهت انتساب به بشر، متناسب با نگرش و استفادة انسان، گاه ممدوح (دنیاداری) و گاه مذموم (دنیاگرایی) است.
به دیگر سخن، دنیا مجموعه ای از مادیات، نوع نگرش و نحوة بهره گیری از این مادیات است که انسان از بدو تولد تا زمان مرگ با آنها سر و کار دارد. روشن است که این تعریف، جامعِ دنیای ممدوح و مذموم است.

دنیای ممدوح و مذموم

[ویرایش]

دنیای ممدوح یعنی همان «دنیاداری» و دنیای مذموم همان «دنیاگرایی» هست.
در زبان عرفی مردم نیز، همین معنا مراد است.
در قرآن کریم نیز، دنیا به همان تلقی عرفی و زبانی مردم اطلاق شده است، با این تفاوت که دنیای مذموم و ممدوح با توجه به سیاق آیات کاملاً قابل تشخیص است.

تعبیرات دنیاگرایی در قرآن

[ویرایش]

در قرآن کریم، دنیا در سیاق ذم، یا به تعبیر دیگر «دنیاگرایی»، گاه به مصادیقِ مادی، مانند شهوت های جنسی، فرزندان، طلا و نقره، اسب، دام و کشتزار تعریف شده است که انسان دلبسته و وابسته به آنهاست؛ (زُینَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِینَ وَالْقَنَاطِیرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَیلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالأنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذَلِک مَتَاعُ الْحَیاةِ الدُّنْیا... ).
و گاه به نگرش های مادی گرایانه و نحوة بهره گیری از این مصادیقِ مادی، مانند لعب، لهو، مدپرستی، تجمل گرایی، فخر فروشی، ثروت اندوزی و قدرت طلبی توجه داده شده است که انسان به جای استفاده از مادیات در جهت نزدیکی به خداوند، از آنها در جهت دوری از خداوند سود جسته است؛ (اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیاةُ الدُّنْیا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِینَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَینَکمْ وَتَکاثُرٌ فِی الأمْوَالِ وَالأوْلادِ...).
نتیجه آنکه دنیا، پیوستاری است که در یک سوی آن، «دنیاگرایی» و در سوی دیگر آن، «دنیاداری» است. در طرف «دنیاداری»، خداوند است و در طرف «دنیاگرایی»، غیر خداوند.

تعریف دنیا از دید عرفاء

[ویرایش]

از همین جا می توان به تعریف دقیق تری از دنیا دست پیدا کرد که نتیجة کوشش ها و باریک بینی های عارفان است.
عارفان معتقدند هر آنچه غیر خداست، دنیاست. بر این اساس حتی عبادتی که برای غیر خدا باشد، دنیاست. نیز این نکته را بیفزاییم که «دنیاداری» با «دنیاگرایی» قابل جمع نیست، اما می تواند در پیوستاری از شدت و ضعف قرار بگیرد.

علامات دنیا گرایی

[ویرایش]

شاخص های «دنیاگرایی»

← در توحید


۱. توحید:
انکار خدا،
شرک به خدا،
غفلت از خدا،
احساس بی نیازی نسبت به خدا.

← در نبوت


۲. نبوت:
انکار و یا تحریف دین و وحی،
استفاده ابزاری از دین،
مبارزه و مجادله و استهزای دین و وحی،
دین فروشی،
انکار و یا دشمنی با پیامبر.

← در معاد


۳. معاد:
انکار آخرت و معاد،
تردید در آخرت و معاد،
غفلت از آخرت،
ترجیح دنیا بر آخرت.

← در اقتصاد


۴. اقتصاد:
حرص و رقابت در انباشت ثروت،
تحصیل ثروت نامشروع،
کاخ سازی،
بخل،
عدم انفاق و احسان،
تجمل گرایی،
فریفته شدن به مال دنیا،
تحریک مردم به «دنیاگرایی».

← در اجتماع


۵. اجتماع:
بی توجهی به بینوایان و یتیمان،
اصطکاک و ستیز با جامعه،
فخر فروشی،
دون همتی و خواری،
پیمان شکنی،
تمسخر و تحقیر مؤمنان.

← در سیاست


۶. سیاست:
ترک و یا سستی و فرار از جهاد،

تمایل به سازش با دشمنان،
خود کامگی و استبداد،
ستمگری،
از حزب شیطان بودن،

← در فرهنگ


۷. فرهنگ:

←← در دانش


الف) دانش:
دانش تک بعدی و یک ساحتی،
خرافه گرایی،
تقلید گرایی،
کوتاه نگری و عدم دور اندیشی،
ظاهرگرایی،
عدم پند پذیری.

←← در معنای زندگی


ب) معنای زندگی:
احساس کاذب جاودانگی در دنیا،
اصیل دانستن دنیا،
غفلت از مرگ،
محرومیت از یقین،
محرومیت از هدایت،
آرزو طلبی،
خوش گذرانی و عشرت طلبی.

←← در شخصیت


ج) شخصیت:
زن گرا،
فرزند گرا،
هوا پرست،
فساد انگیز،
تجاوزگر،
طغیان گر،
خود خواه،
لجوج،
ناسپاس.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. آل عمران/سوره۳، آیه۱۴.    
۲. حدید/سوره۵۷، آیه۲۰.    
۳. یونس/سوره۱۰، آیه۸.    
۴. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳.    
۵. کهف/سوره۱۸، آیه۳۸.    
۶. زخرف/سوره۴۳، آیه۸۳.    
۷. کهف/سوره۱۸، آیه۲۸.    
۸. کهف/سوره۱۸، آیه۳۸.    
۹. نحل/سوره۱۶، آیه۱۰۸.    
۱۰. یونس/سوره۱۰، آیه۲۲.    
۱۱. نجم/سوره۵۳، آیه۲۹.    
۱۲. حشر/سوره۵۹، آیه۲.    
۱۳. جمعه/سوره۶۲، آیه۹.    
۱۴. اعلی/سوره۸۷، آیه۱۶.    
۱۵. آل عمران/سوره۳، آیه۱۱-۱۰.    
۱۶. بقره/سوره۲، آیه۲۱۲.    
۱۷. آل عمران/سوره۳، آیه۱۹۹.    
۱۸. مائده/سوره۵، آیه۴۲.    
۱۹. اعراف/سوره۷، آیه۱۷۶.    
۲۰. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳۰.    
۲۱. انعام/سوره۶، آیه۷۰.    
۲۲. کهف/سوره۱۸، آیه۷.    
۲۳. توبه/سوره۹، آیه۹.    
۲۴. جاثیه/سوره۴۵، آیه۳۵.    
۲۵. شوری/سوره۴۲، آیه۳۶.    
۲۶. بقره/سوره۲، آیه۴۱.    
۲۷. بقره/سوره۲، آیه۷۹.    
۲۸. بقره/سوره۲، آیه۱۷۴.    
۲۹. آل عمران/سوره۳، آیه۷۷.    
۳۰. آل عمران/سوره۳، آیه۱۵۲.    
۳۱. نساء/سوره۴، آیه۶۸.    
۳۲. توبه/سوره۹، آیه۹۸.    
۳۳. هود/سوره۱۱، آیه۱۵.    
۳۴. شعراء/سوره۲۶، آیه۱۸۵.    
۳۵. یونس/سوره۱۰، آیه۷.    
۳۶. ذاریات/سوره۵۱، آیه۱۲.    
۳۷. قیامت/سوره۷۵، آیه۲۰.    
۳۸. انشقاق/سوره۸۴، آیه۱۴.    
۳۹. کهف/سوره۱۸، آیه۳۶.    
۴۰. آل عمران/سوره۳، آیه۱۸۵.    
۴۱. قصص/سوره۲۸، آیه۷۷.    
۴۲. قیامت/سوره۷۵، آیه۲۰.    
۴۳. انسان/سوره۷۶، آیه۲۷.    
۴۴. همزه/سوره۱۰۴، آیه۳.    
۴۵. نحل/سوره۱۶، آیه۱۰۷.    
۴۶. نازعات/سوره۷۹، آیه۳۹.    
۴۷. اعلی/سوره۸۷، آیه۱۷.    
۴۸. بقره/سوره۲، آیه۹۶.    
۴۹. حدید/سوره۵۷، آیه۲۰.    
۵۰. تکاثر/سوره۱۰۲، آیه۱.    
۵۱. همزه/سوره۱۰۴، آیه۳.    
۵۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۶۹.    
۵۳. شعراء/سوره۲۶، آیه۱۲۹.    
۵۴. توبه/سوره۹، آیه۷۷.    
۵۵. محمد/سوره۴۷، آیه۳۸.    
۵۶. لیل/سوره۹۲، آیه۱۱.    
۵۷. آل عمران/سوره۳، آیه۱۱۷.    
۵۸. محمد/سوره۴۷، آیه۳۸.    
۵۹. نجم/سوره۵۳، آیه۳۴-۳۳.    
۶۰. هود/سوره۱۱، آیه۱۵.    
۶۱. زخرف/سوره۴۳، آیه۳۶.    
۶۲. اعراف/سوره۷، آیه۵۱.    
۶۳. حجر/سوره۱۵، آیه۸۸.    
۶۴. حدید/سوره۵۷، آیه۲۰.    
۶۵. مریم/سوره۱۹، آیه۷۴.    
۶۶. نمل/سوره۲۷، آیه۳۶.    
۶۷. قصص/سوره۲۸، آیه۷۹.    
۶۸. کهف/سوره۱۸، آیه۲۸.    
۶۹. فجر/سوره۸۹، آیه۲۰-۱۷.    
۷۰. آل عمران/سوره۳، آیه۱۵۲.    
۷۱. انفال/سوره۸، آیه۳.    
۷۲. نحل/سوره۱۶، آیه۹۲.    
۷۳. کهف/سوره۱۸، آیه۳۴.    
۷۴. قصص/سوره۲۸، آیه۷۹.    
۷۵. تکاثر/سوره۱۰۲، آیه۱.    
۷۶. توبه۹/سوره۹، آیه۳۸.    
۷۷. نحل/سوره۱۶، آیه۹۵.    
۷۸. واقعه/سوره۵۶، آیه۶۶.    
۷۹. فجر/سوره۸۹، آیه۲۱.    
۸۰. آل عمران/سوره۳، آیه۷۷.    
۸۱. نحل/سوره۱۶، آیه۹۵.    
۸۲. بقره/سوره۲، آیه۲۱۲.    
۸۳. آل عمران/سوره۳، آیه۱۵۲.    
۸۴. نساء/سوره۴، آیه۷۴.    
۸۵. نساء/سوره۴، آیه۹۴.    
۸۶. توبه/سوره۹، آیه۳۸.    
۸۷. احزاب/سوره۳۳، آیه۱۶.    
۸۸. محمد/سوره۴۷، آیه۳۶.    
۸۹. صف/سوره۶۱، آیه۱۱.    
۹۰. محمد/سوره۴۷، آیه۳۶.    
۹۱. یونس/سوره۱۰، آیه۲۳.    
۹۲. بقره/سوره۲، آیه۸۶-۸۵.    
۹۳. مائده/سوره۵، آیه۸۰.    
۹۴. هود/سوره۱۱، آیه۱۱۶.    
۹۵. آل عمران/سوره۳، آیه۱۵۵.    
۹۶. اعراف/سوره۷، آیه۱۷۶.    
۹۷. فاطر/سوره۳۵، آیه۷.    
۹۸. بقره/سوره۲، آیه۲۰۰.    
۹۹. نحل/سوره۱۶، آیه۱۰۸.    
۱۰۰. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۱۵.    
۱۰۱. نور/سوره۲۴، آیه۴۰.    
۱۰۲. جمعه/سوره۶۲، آیه۹.    
۱۰۳. نجم/سوره۵۳، آیه۳۰.    
۱۰۴. زخرف/سوره۴۳، آیه۲۳.    
۱۰۵. اعراف/سوره۷، آیه۱۶۹.    
۱۰۶. انعام/سوره۶، آیه۳۲.    
۱۰۷. توبه/سوره۹، آیه۴۲.    
۱۰۸. یونس/سوره۱۰، آیه۲۵.    
۱۰۹. نحل/سوره۱۶، آیه۹۵.    
۱۱۰. اسراء/سوره۱۷، آیه۱۸.    
۱۱۱. قیامت/سوره۷۵، آیه۲۰.    
۱۱۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۶۹.    
۱۱۳. انفال/سوره۸، آیه۶۷.    
۱۱۴. توبه/سوره۹، آیه۴۲.    
۱۱۵. صف/سوره۶۱، آیه۱۱.    
۱۱۶. آل عمران/سوره۳، آیه۱۴-۱۳.    
۱۱۷. دخان/سوره۴۴، آیه۲۷.    
۱۱۸. نجم/سوره۵۳، آیه۲۲.    
۱۱۹. همزه/سوره۱۰۴، آیه۴-۲.    
۱۲۰. انشقاق/سوره۸۴، آیه۱۴.    
۱۲۱. بقره/سوره۲، آیه۲۱۲.    
۱۲۲. مریم/سوره۹، آیه۷۴.    
۱۲۳. همزه/سوره۱۰۴، آیه۳.    
۱۲۴. شعراء/سوره۲۶، آیه۱۲۹.    
۱۲۵. همزه/سوره۱۰۴، آیه۳.    
۱۲۶. تکاثر/سوره۱۰۲، آیه۵.    
۱۲۷. نحل/سوره۱۶، آیه۱۰۸.    
۱۲۸. قصص/سوره۲۸، آیه۵۷.    
۱۲۹. نجم/سوره۵۳، آیه۲۹.    
۱۳۰. بقره/سوره۲، آیه۹۶.    
۱۳۱. اسراء/سوره۱۷، آیه۲۰.    
۱۳۲. حجر/سوره۱۵، آیه۳.    
۱۳۳. انبیاء/سوره۲۱، آیه۳.    
۱۳۴. شوری/سوره۴۲، آیه۲۰.    
۱۳۵. هود/سوره۱۱، آیه۶۶.    
۱۳۶. هود/سوره۱۱، آیه۱۱۶.    
۱۳۷. انبیاء/سوره۲۱، آیه۱۳.    
۱۳۸. قصص/سوره۲۸، آیه۷۹.    
۱۳۹. دخان/سوره۴۴، آیه۲۷.    
۱۴۰. آل عمران/سوره۳، آیه۱۴.    
۱۴۱. آل عمران/سوره۳، آیه۱۴.    
۱۴۲. حدید/سوره۵۷، آیه۲۰.    
۱۴۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۷۶.    
۱۴۴. شعراء/سوره۲۶، آیه۱۸۵.    
۱۴۵. قیامت/سوره۷۵، آیه۲۰-۱۷.    
۱۴۶. بقره/سوره۲، آیه۸۵-۸۴.    
۱۴۷. نازعات/سوره۷۹، آیه۳۸.    
۱۴۸. بقره/سوره۲، آیه۲۱۲.    
۱۴۹. آل عمران/سوره۳، آیه۱۵۵.    
۱۵۰. کهف/سوره۱۸، آیه۳۵-۳۴.    
۱۵۱. فصلت/سوره۴۱، آیه۵۰.    
۱۵۲. انعام/سوره۶، آیه۲۹.    
۱۵۳. فصلت/سوره۴۱، آیه۵۰.    
۱۵۴. انسان/سوره۷۶، آیه۲۷.    


منبع

[ویرایش]
دانشنامه موضوعی قرآن    






جعبه ابزار