دلیل حاکمذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



دلیل حاکم به معنی دلیل توسعه دهنده یا تضییق کننده تعبدیِ مدلول دلیل دیگر است.


تعریف دلیل حاکم

[ویرایش]

دلیل حاکم، مقابل دلیل محکوم بوده و عبارت است از دلیلی که تعبداً بر دلیل دیگر نظارت داشته و در صدد بیان و تفسیر یا تنزیل ادعایی آن است؛ برای مثال، دلیل محکوم می گوید: " اذا شککت فابن علی الاکثر " و دلیل حاکم که بر این دلیل نظارت دارد، می گوید: " لا شک لکثیر الشک " و " کثیر الشک " را تعبداً از احکامی که برای شاک جعل شده است، خارج می نماید؛ به دلیل دوم که بر دلیل اول ( محکوم ) حکومت دارد، دلیل حاکم می‌گویند.

تعریف مرحوم مظفر

[ویرایش]

در کتاب " اصول الفقه " آمده است:
" ان الدلیل الحاکم یکون لسانه تحدید موضوع الدلیل المحکوم او محموله تنزیلا و ادعائا " فلذلک یکون الحاکم متصرفا فی عقد الوضع او عقد الحمل فی الدلیل المحکوم ".
[۳] فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، ولایی، عیسی، ص ۱۹۶.
[۷] مبادی فقه و اصول، فیض، علیرضا، ص ۲۰۱-۲۰۲.

[۱۲] الحلقة الثالثة فی اسلوبهاالثانی، ایروانی، باقر، ج ۳، ص۳۱۷.
[۱۳] دروس فی علم الاصول، صدر، محمد باقر، ج ۲، ص ۵۴۹.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. اصول الفقه، مظفر، محمد رضا، ج ۲، ص ۲۰۲.    
۲. فوائدالاصول، نائینی، محمد حسین، ج ۴، ص ۷۱۳.    
۳. فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، ولایی، عیسی، ص ۱۹۶.
۴. اجودالتقریرات، نائینی، محمد حسین، ج ۲، ص ۱۶۳.    
۵. مصباح الاصول، خویی، ابو القاسم، ج ۳، ص ۳۵۰.    
۶. دروس فی علم الاصول، صدر، محمد باقر، ج ۱، ص ۴۵۷.    
۷. مبادی فقه و اصول، فیض، علیرضا، ص ۲۰۱-۲۰۲.
۸. المحکم فی اصول الفقه، حکیم، محمد سعید، ج ۶، ص ۶۷.    
۹. ناجودالتقریرات، ائینی، محمد حسین، ج ۱، ص ۵۰۲.    
۱۰. الحلقة الثالثة فی اسلوبها الثانی، ایروانی، باقر، ج ۳، ص ۹۹.    
۱۱. الحلقة الثالثة فی اسلوبهاالثانی، ایروانی، باقر، ج ۴، ص۲۹۳.    
۱۲. الحلقة الثالثة فی اسلوبهاالثانی، ایروانی، باقر، ج ۳، ص۳۱۷.
۱۳. دروس فی علم الاصول، صدر، محمد باقر، ج ۲، ص ۵۴۹.
۱۴. بحوث فی علم الاصول، صدر، محمد باقر، ج ۷، ص ۱۶۸.    
۱۵. انوارالاصول، مکارم شیرازی، ناصر، ج ۳، ص ۵۰۳.    
۱۶. اجودالتقریرات، نائینی، محمد حسین، ج ۲، ص۵۰۷.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۴۶۷، برگرفته از مقاله «دلیل حاکم».    






جعبه‌ابزار