خضر (سبزیجات)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خَضِر به فتح خاء و کسر ضاء همان سبزیجات است. از احکام آن در بابهای زکات، حج، تجارت، مساقات و لقطه سخن گفته‌اند.


معنی خضر

[ویرایش]

خضر به انواع سبزی که در زمین ریشه ندارند اطلاق می‌شود، مانند سبزیها، خیار، خربزه و بادمجان.

احکام خضر

[ویرایش]


← خضر در زکات


پرداخت زکات آنچه از زمین می‌روید و با کیل یا وزن داد و ستد می‌گردد در غیر گندم، جو، خرما و کشمش، مستحب است. خضر همچون سبزیها، خیار و بادمجان که زود فاسد می‌شوند از این حکم استثنا شده‌اند؛ بدین معنا که پرداخت زکات آنها استحباب ندارد.

← خضر در حج


در لزوم اجتناب محرم از سبزیهای خوش بو، همچون ریحان و نعنا اختلاف است. برخی معاصران، احتیاط را در اجتناب از آن، و برخی، خوردن آن بدون بوییدن را بی اشکال دانسته‌اند.
[۵] مناسک حج (مراجع)، ص۵۲۳.


← خضر در تجارت


اگر کسی کالایی را که زود فاسد می‌شود، مانند سبزیها، بفروشد، در صورتی که خریدار آن را تحویل نگرفته و بهای آن را نپرداخته است، تا شب صبر می‌کند و با داخل شدن شب می‌تواند معامله را فسخ نماید.
خرید و فروش خضر همچون خیار، خربزه و بادمجان قبل از به ثمر نشستن‌ جایز نیست؛ لیکن پس از ریزش گل آن و نمایان شدن میوه‌اش به صورت یک برداشت یا بیشتر صحیح است. مرجع تشخیص مقدار یک برداشت عرف است؛ لیکن معامله سبزیهایی همچون هویج و شلغم که میوه‌شان در دل زمین است به جهت مجهول بودن بنابر قول گروهی صحیح نیست.برخی آن را صحیح دانسته‌اند.
خرید و فروش خضر همچون تره و نعنا که پس از چیدن دوباره می‌رویند پس از رویش به صورت یک چین یا بیشتر صحیح است.
بنابر مشهور، کسی که درخت میوه یا خضر در مسیر عبورش قرار دارد با شرایطی- از جمله عدم علم یا ظن به نارضایتی صاحبش- می‌تواند به قدر متعارف از آن بخورد.

← خضر در مساقات


مساقات بر درختان صحیح است؛ لیکن بر مثل خضر که در زمین ریشه ثابت ندارند صحیح نیست.

← خضر در لقطه


چیزی را که انسان پیدا کرده، چنانچه از فاسد شدنیها همچون خضر باشد، می‌تواند پس از تعیین قیمت و به ذمه گرفتن آن در آن تصرّف کند.
[۱۲] مهذّب الاحکام، ج۲۳، ص۳۲۹-۳۳۰.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۶۹-۷۰.    
۲. العروة الوثقی، ج۴، ص۶۲-۶۳.    
۳. العروة الوثقی، ج۴، ص۹۶.    
۴. جواهر الکلام، ج۱۸، ص۳۲۷-۳۲۸.    
۵. مناسک حج (مراجع)، ص۵۲۳.
۶. کتاب المکاسب، ج۵، ص۴۲۱.    
۷. جواهر الکلام، ج۲۴، ص۷۷-۷۹.    
۸. الدروس الشرعیة، ج۳، ص۲۳۸.    
۹. جواهر الکلام، ج۲۴، ص۷۹.    
۱۰. جواهر الکلام، ج۲۴، ص۱۲۷-۱۳۲.    
۱۱. جواهر الکلام، ج۲۴، ص۵۳.    
۱۲. مهذّب الاحکام، ج۲۳، ص۳۲۹-۳۳۰.


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۳، ص۴۶۴-۴۶۵.    


رده‌های این صفحه : زکات | فقه | لقطه | مساقات




جعبه ابزار