خسروی (آبادی)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خسروی، آبادی مرزی در مغرب ایران، در استان کرمانشاه می باشد.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

آبادی خسروی در مغرب استان کرمانشاه در حدود بیست کیلومتری جنوب‌غربی شهر قصرشیرین قرار دارد و مرکز دهستان الوند در بخش مرکزی شهرستان قصرشیرین است.
[۱] ايران. وزارت كشور. معاونت سياسى، ذیل «استان کرمانشاه»، دفتر تقسيمات كشورى، عناصر و واحدهاى تقسيمات كشورى: آذر ۱۳۸۵، (تهران ۱۳۸۵ش).
[۲] مقیاس تقریبی ۰۰۰، ۱:۶۸۹، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۸۶ش.
این آبادی در ارتفاع ۲۵۰ متری از سطح دریا، در دشتی قرار دارد که فلات ایران را به جلگه بین‌النهرین پیوند می‌دهد و میان قصرشیرین و شهر خانقین (در عراق) گسترده است.
[۳] عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۳، ص۴۷۰، تهران ۱۳۶۸ـ۱۳۷۹ش.
[۴] اطلس راههای ایران، تهران: گیتاشناسی، ج۱، ص۴۶ـ۴۷، ۱۳۸۷ش.
رود الوند یا آب حُلْوان در جنوب خسروی، پس از مشروب ساختن آبادیهای دهستان الوند، بخشی از مرز ایران و عراق را تشکیل می‌دهد و با نام حلوان وارد خاک عراق می‌شود.
[۵] عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۲، ص۱۱۰، تهران ۱۳۶۸ـ۱۳۷۹ش.
[۶] یداللّه افشین، رودخانه‌های ایران، ج۲، ص۲۲۷ـ۲۲۸، تهران ۱۳۷۳ش.


جایگاه اقتصادی خسروی

[ویرایش]

اعتبار خسروی به جایگاه مواصلاتی و گذرگاهی آن میان فلات مرتفع ایران و جلگه پست بین‌النهرین در قدیم و نقش سوق‌الجیشی آن در سرحدّ خاک ایران و عراق در سده اخیر است. این آبادی در مسیر یکی از قدیم‌ترین راههای بازرگانی کشور قرار دارد که از گذشته محل عبور مسافر و کالا بوده است (رجوع کنید به پاطاق). قدمت خسروی به درستی روشن نیست اما مشخص است که از دوره صفوی به آن توجه جدّی شده است.

خسروی در دوره صفوی

[ویرایش]

در دوره صفوی، کاروان‌سرای شاه‌عباسی در محل آبادی احداث شد.
[۷] نریمان سبحانی، شهر باستانی قصرشیرین، ج۱، ص۵۱، کرمانشاه ۱۳۸۰ش.
در دوره قاجار نیز کاروان‌سرای دیگری روبه‌روی کاروان‌سرای شاه‌عباسی به نام بانی آن، علیمردان‌خان (احتشام‌الملک)، احداث شد.
[۸] نریمان سبحانی، شهر باستانی قصرشیرین، ج۱، ص۵۲، کرمانشاه ۱۳۸۰ش.
خسروی در زمان ناصرالدین‌شاه، کچل‌کچل یا کچل‌کچلان نام داشته و مهم‌ترین معبر ایران برای ورود به خاک عراق بوده است.
[۹] محمدعلی سلطانی، جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان (باختران)، ج۱، ص۵۴۱، ج ۱، تهران ۱۳۷۰ش.
[۱۰] نریمان سبحانی، شهر باستانی قصرشیرین، ج۱، ص۵۲، کرمانشاه ۱۳۸۰ش.
در اوایل دوره پهلوی، مهندس حسین علی‌خان هندسی (متوفی ۱۳۱۱ش) ساختمان گمرک آن‌جا را بنا کرد
[۱۱] سلطانی، ج ۱، ج۱، ص۲۸۱ـ۲۸۲، ص ۵۴۱، محمدعلی سلطانی، جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان (باختران)، ج ۱، تهران ۱۳۷۰ش.
که بر توسعه خسروی تأثیر نهاد. در دهه ۱۳۳۰ش، بناهای مهم دولتی و دفاتر نمایندگان شرکتهای باربری در آن قرار داشت؛ در همین دوره خسروی ۱۵۰ سکنه داشت که به فارسی و کردی سخن می‌گفتند و کشاورزی دیم و تولیدات دامی داشتند.
[۱۲] رزم‌آرا، ج۵، ص۱۶۰ـ۱۶۱.


خسروی در جنگ ایران و عراق

[ویرایش]

با آغاز جنگ عراق با ایران، خسروی و پاسگاههای مرزی مجاور آن در مهر ۱۳۵۹ به اشغال عراقیها درآمد
[۱۳] عبداللّه پورشفیع، بازسازی و جغرافیای شهری قصرشیرین، ج۱، ص۱۴، (تهران) ۱۳۷۴ش.
[۱۴] خاطرات شناسایی منطقه قصرشیرین و ذهاب، به روایت احمد استادباقر و دیگران، ج۱، ص۹۵، تهیه و تدوین اصغر کاظمی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، ۱۳۷۹ش.
اما در ۱۳۶۰ش آزاد شد.
[۱۵] سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، اطلس جنگ ایران و عراق: فشرده نبردهای زمینی، ج۱، ص۵۵، ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ ـ ۲۹ مرداد ۱۳۶۷، تهران ۱۳۷۹ش.
با خاتمه جنگ در ۱۳۶۷ش، خسروی محل تبادل اسرای جنگی شد و نخستین گروه اسرا از آن‌جا به کشور بازگشتند.
[۱۶] محمد درودیان، پایان جنگ: بررسی و تحلیل رویدادهای سیاسینظامی جنگ از عملیات والفجر ۱۰ تا اشغال کویت، ج۱، ص۲۸۳ـ۲۸۴، تهران ۱۳۸۰ش.
گمرک خسروی که در جنگ از بین رفته بود، در ۱۳۷۷ش در محل فعلی احداث
[۱۷] گمرک استان کرمانشاه، ۱۳۸۹ش.
و در ۱۳۸۵ش سومین گمرک کشور در جابه‌جایی کالا به خارج از کشور شد.
[۱۸] گمرک جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۹ش.
در دهه‌های اخیر، خسروی با برخورداری از پایانه بین‌المللی و بزرگراه از یک سو و نزدیکی به شهرهای کاظمین و نجف و کربلا عراق از سوی دیگر، مورد توجه بیشتری قرار گرفته است.
[۱۹] اطلس راههای ایران، تهران: گیتاشناسی، ج۱، ص۴۶ـ۴۷، ۱۳۸۷ش.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) اطلس راههای ایران، تهران: گیتاشناسی، ۱۳۸۷ش.
(۲) یداللّه افشین، رودخانه‌های ایران، تهران ۱۳۷۳ش.
(۳) ایران وزارت کشور معاونت سیاسی دفتر تقسیمات کشوری، عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری: آذر ۱۳۸۵، (تهران ۱۳۸۵ش).
(۴) خاطرات شناسایی منطقه قصرشیرین و ذهاب، به روایت احمد استادباقر و دیگران، تهیه و تدوین اصغر کاظمی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، ۱۳۷۹ش.
(۵) عبداللّه پورشفیع، بازسازی و جغرافیای شهری قصرشیرین، (تهران) ۱۳۷۴ش.
(۶) عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، تهران ۱۳۶۸ـ۱۳۷۹ش.
(۷) محمد درودیان، پایان جنگ: بررسی و تحلیل رویدادهای سیاسینظامی جنگ از عملیات والفجر ۱۰ تا اشغال کویت، تهران ۱۳۸۰ش.
(۸) رزم‌آرا.
(۹) نریمان سبحانی، شهر باستانی قصرشیرین، کرمانشاه ۱۳۸۰ش.
(۱۰) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، اطلس جنگ ایران و عراق: فشرده نبردهای زمینی، ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ ـ ۲۹ مرداد ۱۳۶۷، تهران ۱۳۷۹ش.
(۱۱) محمدعلی سلطانی، جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان (باختران)، ج ۱، تهران ۱۳۷۰ش.
(۱۲) گمرک استان کرمانشاه، ۱۳۸۹ش.
(۱۳) گمرک جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۹ش.
(۱۴) نقشه راهنمای استان کرمانشاه، مقیاس تقریبی ۰۰۰، ۱:۶۸۹، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۸۶ش.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. ايران. وزارت كشور. معاونت سياسى، ذیل «استان کرمانشاه»، دفتر تقسيمات كشورى، عناصر و واحدهاى تقسيمات كشورى: آذر ۱۳۸۵، (تهران ۱۳۸۵ش).
۲. مقیاس تقریبی ۰۰۰، ۱:۶۸۹، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۸۶ش.
۳. عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۳، ص۴۷۰، تهران ۱۳۶۸ـ۱۳۷۹ش.
۴. اطلس راههای ایران، تهران: گیتاشناسی، ج۱، ص۴۶ـ۴۷، ۱۳۸۷ش.
۵. عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۲، ص۱۱۰، تهران ۱۳۶۸ـ۱۳۷۹ش.
۶. یداللّه افشین، رودخانه‌های ایران، ج۲، ص۲۲۷ـ۲۲۸، تهران ۱۳۷۳ش.
۷. نریمان سبحانی، شهر باستانی قصرشیرین، ج۱، ص۵۱، کرمانشاه ۱۳۸۰ش.
۸. نریمان سبحانی، شهر باستانی قصرشیرین، ج۱، ص۵۲، کرمانشاه ۱۳۸۰ش.
۹. محمدعلی سلطانی، جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان (باختران)، ج۱، ص۵۴۱، ج ۱، تهران ۱۳۷۰ش.
۱۰. نریمان سبحانی، شهر باستانی قصرشیرین، ج۱، ص۵۲، کرمانشاه ۱۳۸۰ش.
۱۱. سلطانی، ج ۱، ج۱، ص۲۸۱ـ۲۸۲، ص ۵۴۱، محمدعلی سلطانی، جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان (باختران)، ج ۱، تهران ۱۳۷۰ش.
۱۲. رزم‌آرا، ج۵، ص۱۶۰ـ۱۶۱.
۱۳. عبداللّه پورشفیع، بازسازی و جغرافیای شهری قصرشیرین، ج۱، ص۱۴، (تهران) ۱۳۷۴ش.
۱۴. خاطرات شناسایی منطقه قصرشیرین و ذهاب، به روایت احمد استادباقر و دیگران، ج۱، ص۹۵، تهیه و تدوین اصغر کاظمی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، ۱۳۷۹ش.
۱۵. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، اطلس جنگ ایران و عراق: فشرده نبردهای زمینی، ج۱، ص۵۵، ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ ـ ۲۹ مرداد ۱۳۶۷، تهران ۱۳۷۹ش.
۱۶. محمد درودیان، پایان جنگ: بررسی و تحلیل رویدادهای سیاسینظامی جنگ از عملیات والفجر ۱۰ تا اشغال کویت، ج۱، ص۲۸۳ـ۲۸۴، تهران ۱۳۸۰ش.
۱۷. گمرک استان کرمانشاه، ۱۳۸۹ش.
۱۸. گمرک جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۹ش.
۱۹. اطلس راههای ایران، تهران: گیتاشناسی، ج۱، ص۴۶ـ۴۷، ۱۳۸۷ش.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «خسروی»، شماره۷۰۷۰.    

رده‌های این صفحه : مقالات دانشنامه جهان اسلام




جعبه ابزار