خراسان

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



خراسان ناحیه ای در شرق ایران است و در باب صلات فقه از آن سخن گفته اند .


خراسان در فارسی قدیم

[ویرایش]

واژۀ خراسان در فارسى قدیم به معناى مشرق و خاور زمین به کار مى‌رفت. این عنوان در اوائل قرون وسطى بر تمامى ایالات اسلامى، واقع در سمت خاور کویر لوت تا کوههاى هند، اطلاق مى‌شد و بدین ترتیب همه بلاد ماوراء النهر را در شمال شرقى- به استثناى سیستان و قُهَستان (ولایتى در جنوب خراسان، شامل قائن، گناباد، طبس و ترشیز) در جنوب- در برمى‌گرفت؛ لیکن در طول زمان قلمرو آن دستخوش تغییراتى شد.
ایالت خراسان در دورۀ اعراب (سده‌هاى نخست قرون وسطى) به چهار بخش، نیشابور؛ مرو، هرات و بلخ تقسیم مى‌شد.
[۱] لغت نامه دهخدا.


کاربرد خراسان در فقه

[ویرایش]

عنوان یاد شده در باب صلات به کار رفته است.

استحباب تیاسر قبله برای اهل خراسان

[ویرایش]

براى اهالى خراسان همچون ساکنان عراق تیاسر در قبله مستحب است چنان که نشانه‌هاى ذکر شده براى تعیین قبله اهل خراسان همان‌ نشانه‌هاى قبله اهل عراق است.

نشانه های تعیین قبله برای اهل خراسان

[ویرایش]

این نشانه‌ها عبارت است از قرار دادن خورشید هنگام ظهر محاذى ابروى راست و شفق موجود در مغرب بر دست راست و فجر (روشنایى صبح، پهن شده در افق) بر دست چپ و در شب، قرار دادن ستارۀ جُدَی بر روى شانه راست.

البته علائم یاد شده تقریبى است و در فصلهاى سال و نیز بلاد مختلف اندکى تفاوت مى‌کند.
[۵] کفایة الاحکام ج ۱، ص ۷۹.
چنان که همسانى قبله خراسان و عراق نیز تقریبى است.
[۷] کتاب الصلاة (شیخ انصارى) ج۱ ، ص ۱۸۹.


مفتوح عنوه بودن اراضی خراسان

[ویرایش]

اراضى خراسان- بنابر آنچه به اصحاب نسبت داده شده- از اراضى مفتوح عنوه است.
[۱۰] غایة المراد ج ۱، ص ۴۸۸.


جنس زکات فطره برای اهل خراسان

[ویرایش]

جنس پرداختى به جهت زکات فطره بنابر قول مشهور باید غذاى غالب مردم باشد. در بعضى روایات براى ساکنان شهرهاى مختلف، جهت اخراج زکات، به اعتبار غذاى غالب آنان در آن عصر جنس خاصى تعیین شده است. از جمله براى اهالى خراسان- جز مرو- گندم یا جو و براى مردم مرو، کشمش تعیین شده است.

اخراج این اجناس بر اهالى خراسان مستحب است. برخى قدما آن را واجب دانسته‌اند.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. لغت نامه دهخدا.
۲. مختلف الشیعة ج ۲، ص ۶۴.    
۳. النهایة، ص ۶۳.    
۴. کتاب السرائر ج ۱، ص ۲۰۸.    
۵. کفایة الاحکام ج ۱، ص ۷۹.
۶. الحدائق الناضرة ج ۶، ص ۳۷۵.    
۷. کتاب الصلاة (شیخ انصارى) ج۱ ، ص ۱۸۹.
۸. جواهر الکلام ج ۷، ص ۳۶۶.    
۹. جامع المقاصد ج ۳، ص ۴۰۳.    
۱۰. غایة المراد ج ۱، ص ۴۸۸.
۱۱. الحدائق الناضرة ج ۱۲، ص ۲۷۹.    
۱۲. المبسوط ج ۱، ص ۲۴۱.    
۱۳. المهذب ج ۱، ص ۱۷۴- ۱۷۵.    



منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج‌۳، ص ۴۴۲    


رده‌های این صفحه : جغرافیای اسلامی | خراسان




جعبه‌ابزار