حقوق بین‌الملل

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حقوق بین‌الملل، شاخه‌ای از علم حقوق، شامل قواعد حاکم بر آن دسته از روابط افراد، سازمانها و دولتها که دارای حداقل یک عنصر خارجی و بین‌المللی باشند. علم حقوق در بنیادی‌ترین تقسیم خود از نظر موضوع، به دو شاخه اصلیِ حقوق عمومی و حقوق خصوصی، تقسیم شده است.


تقسیم بندی علم حقوق

[ویرایش]

علم حقوق در بنیادی‌ترین تقسیم خود از نظر موضوع، به دو شاخه اصلیِ حقوق عمومی و حقوق خصوصی، و بر مبنای ارتباط قاعده حقوقی با یک یا چند «دولت ـ کشور» به دو شاخه حقوق داخلی یا ملّی و حقوق بین‌الملل تقسیم شده است.
هرچند در عمل تقریبآ همه حقوق‌دانان این تقسیم بنیادین را پذیرفته‌اند، برخی از آنان در چهارچوب بحث از شاخه‌هایِ فرعیِ حقوق عمومی و حقوق خصوصی به تعریف و ذکر اقسام حقوق بین‌الملل پرداخته‌اند.
[۱] عبدالمنعم فرج صده، اصول القانون، ج۱، ص۴۷ـ ۵۱، بیروت: دارالنهضة العربیة.
[۲] نبیل ابراهیم سعد و محمدحسین منصور، مبادئ القانون: المدخل الی القانون ـ نظریة الالتزامات، ج۱، ص۶۴، بیروت ۱۹۹۵.
[۳] نبیل ابراهیم سعد و محمدحسین منصور، مبادئ القانون: المدخل الی القانون ـ نظریة الالتزامات، ج۱، ص۶۷، بیروت ۱۹۹۵.
[۴] حسن کیره، المدخل الی القانون، ج۱، ص۶۴، اسکندریه (۱۹۹۳).


← حقوق داخلی


در حقوق داخلی، چه شاخه حقوق عمومی چه حقوق خصوصی، روابط حقوقی و قواعد حاکم بر آن‌ها در چهارچوب یک دولت معین و حاکمیت ملی خاص موردتوجه قرار می‌گیرد، به‌گونه‌ای که همه عوامل مؤثر در شکل‌گیری و اجرای قاعده حقوقی، داخلی و ملی است؛ یعنی، واضعِ قاعده، قانون‌گذار کشور است، طرفین رابطه حقوقی اَتباعِ همان دولت‌اند و رابطه حقوقی نیز در داخل کشور تحقق می‌یابد، ولی برخی روابط حقوقی در چهارچوب یک دولت معین نمی‌گنجند، بلکه در آن دست‌کم یک عنصر خارجی (غیرملی) نقش دارد.
مثلا ممکن است قاعده حقوقی به جای اراده یک دولت، برآمده از توافق اراده دو یا چند دولت مستقل (معاهدات دو یا چندجانبه) یا اراده مشترک چند دولت (مقررات الزامی سازمانهای بین‌المللی) باشد، یا طرفین رابطه حقوقی، اتباع دو کشور مختلف باشند (مانند قرارداد تاجری ایرانی با غیرایرانی)، یا در اجرای رابطه حقوقی عاملی خارجی مؤثر باشد (مانند ازدواج دو ایرانی در خارج از ایران).

← حقوق بین‌الملل


حقوق بین‌الملل متکفل بحث در همه مواردی است که رابطه حقوقی و قاعده حاکم بر آن حداقل به دو دولت ارتباط می‌یابد.
[۵] احمد مسلم، القانون الدولی الخاص فی الجنسیة، ج۱، ص۷ـ۹، و مرکز الاجانب، و تنازع القوانین، ج ۱، قاهره ۱۹۵۶.
[۶] حسین صفایی، مباحثی از حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص۱۳، (تهران) ۱۳۷۴ ش.

حقوق بین‌الملل به دو شاخه تقسیم می‌شود: حقوق بین‌الملل عمومی، که به مناسبات بین‌المللی دولتها، سازمانهای بین‌المللی، شرکتها و افراد ــاز آن حیث که به حاکمیت مربوط می‌شوندــ می‌پردازد
[۷] هوشنگ مقتدر، حقوق بین‌الملل عمومی، ج۱، ص۳، تهران ۱۳۸۳ش.
[۸] رضا موسی‌زاده، بایسته‌های حقوق بین‌الملل عمومی (۲ـ ۱)، ج۱، ص۶ـ۷، تهران ۱۳۸۳ش.
و حقوق بین‌الملل خصوصی، که مناسبات خصوصی اشخاص (از حقیقی و حقوقی) را در سطح زندگی بین‌المللی تنظیم می‌کند.
[۹] محمد نصیری، حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص۱۳، تهران ۱۳۸۳ش.
[۱۰] حسین صفایی، مباحثی از حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص۱۲ـ۱۳، (تهران) ۱۳۷۴ ش.
[۱۱] جلال‌الدین مدنی، حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص۱۸، تهران ۱۳۷۸ش.


مقالات مرتبط

[ویرایش]

حقوق بین‌الملل خصوصی
حقوق بین‌الملل عمومی

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) عبدالمنعم فرج صده، اصول القانون، بیروت: دارالنهضة العربیة.
(۲) نبیل ابراهیم سعد و محمدحسین منصور، مبادئ القانون: المدخل الی القانون ـ نظریة الالتزامات، بیروت ۱۹۹۵.
(۳) حسن کیره، المدخل الی القانون، اسکندریه (۱۹۹۳).
(۴) احمد مسلم، القانون الدولی الخاص فی الجنسیة، و مرکز الاجانب، و تنازع القوانین، ج ۱، قاهره ۱۹۵۶.
(۵) حسین صفایی، مباحثی از حقوق بین‌الملل خصوصی، (تهران) ۱۳۷۴ ش.
(۶) هوشنگ مقتدر، حقوق بین‌الملل عمومی، تهران ۱۳۸۳ش.
(۷) رضا موسی‌زاده، بایسته‌های حقوق بین‌الملل عمومی (۲ـ ۱)، تهران ۱۳۸۳ش.
(۸) محمد نصیری، حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران ۱۳۸۳ش.
(۹) جلال‌الدین مدنی، حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران ۱۳۷۸ش؛

پانویس

[ویرایش]
 
۱. عبدالمنعم فرج صده، اصول القانون، ج۱، ص۴۷ـ ۵۱، بیروت: دارالنهضة العربیة.
۲. نبیل ابراهیم سعد و محمدحسین منصور، مبادئ القانون: المدخل الی القانون ـ نظریة الالتزامات، ج۱، ص۶۴، بیروت ۱۹۹۵.
۳. نبیل ابراهیم سعد و محمدحسین منصور، مبادئ القانون: المدخل الی القانون ـ نظریة الالتزامات، ج۱، ص۶۷، بیروت ۱۹۹۵.
۴. حسن کیره، المدخل الی القانون، ج۱، ص۶۴، اسکندریه (۱۹۹۳).
۵. احمد مسلم، القانون الدولی الخاص فی الجنسیة، ج۱، ص۷ـ۹، و مرکز الاجانب، و تنازع القوانین، ج ۱، قاهره ۱۹۵۶.
۶. حسین صفایی، مباحثی از حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص۱۳، (تهران) ۱۳۷۴ ش.
۷. هوشنگ مقتدر، حقوق بین‌الملل عمومی، ج۱، ص۳، تهران ۱۳۸۳ش.
۸. رضا موسی‌زاده، بایسته‌های حقوق بین‌الملل عمومی (۲ـ ۱)، ج۱، ص۶ـ۷، تهران ۱۳۸۳ش.
۹. محمد نصیری، حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص۱۳، تهران ۱۳۸۳ش.
۱۰. حسین صفایی، مباحثی از حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص۱۲ـ۱۳، (تهران) ۱۳۷۴ ش.
۱۱. جلال‌الدین مدنی، حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص۱۸، تهران ۱۳۷۸ش.


منبع

[ویرایش]
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «حقوق بین‌الملل»، شماره۶۳۴۴.    


رده‌های این صفحه : حقوق بین الملل | علم حقوق




جعبه ابزار